Lindsey Graham’ın son siyasi hamlesi, iki büyük davasının temsilcilerini, İsrail ve Ukrayna liderlerini yeniden Başkan Donald Trump’ın önüne çıkarmak oldu. Washington’daki pek çok cenaze töreni gibi, senatörün salı günkü töreni de ölen kadar yaşayanlar ve onların ölümsüz siyaset oyunuyla ilgiliydi. Güney Karolina’nın merhum senatörünün büyük bir birleştirici rolü bir kez daha ortaya çıktı, ancak törenin kenarında gerçekleşen yüksek riskli diplomasi, temel bir gerçeği de gözler önüne serdi: Trump artık her şeyin merkezinde yer alıyor.
TRUMP’IN MERKEZİ ROLÜ VE GRAHAM’IN ETKİSİ
Graham, çok daha büyük güce sahip olanların yanında görünerek nüfuz kullanıyordu. Değişken üslubu sayesinde bir yandan neocon müdahaleciliği savunurken diğer yandan “America First” akıl hocası olarak hareket edebiliyordu. Trump, Washington Ulusal Katedrali’ndeki cenaze konuşmasında bu çelişkiye şu sözlerle dikkat çekti: “Sevmediği savaş yoktu.” Ancak Graham’ın her zaman arenada olma ısrarı ve herkesle konuşma isteği, geç akıl hocası Senatör John McCain gibi, başkalarının kuramadığı köprüleri kurmasını sağladı. Vazgeçilmez karakteri ve birçok kişinin yapmadığı şekilde Trump’ı savunması, Graham’a başkanın iç çemberine giriş imkanı verdi. Bu aynı zamanda Ukrayna’ya destek gibi derin anlaşmazlık yaşadıkları konularda başkana baskı yapmasını da mümkün kıldı. Graham kendisini Cumhuriyetçi senatörlerle Trump arasında ve Cumhuriyetçilerle Demokratlar arasında bir kanal olarak konumlandırdı. Başkanın kulağına sahip olduğu için her yabancı kapı ona açıktı. Trump, “30 yılı aşkın süredir bu başkentte Lindsey Graham’ın bilmediği hiçbir önemli olay yaşanmadı” dedi. “Dünyanın hiçbir yerinde, Lindsey Graham’ın hakkında bir fikrinin olmadığı hiçbir anlamlı gelişme olmadı.” Salı günü Graham’ın tabutu Washington Ulusal Katedrali’nin nefinde dururken, Senato’daki iki partili dostları ona önemli bir veda hediyesi verdi. Trump’a Rusya’ya daha fazla yaptırım uygulama yetkisi veren bir yasa tasarısını duyurdular.
ZELENSKİ VE NETANYAHU’NUN ÇELİŞKİLİ MİSYONLARI
Graham’ın cenazesi, T.S. Eliot’ın deyimiyle Prens Hamlet değil, “bir maiyet efendisi” olarak “bir olayı büyüten, bir iki sahne başlatan” siyasi bir tamircinin Washington’daki son dansıydı. Salı günü bu sahneyi Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu oluşturdu. Netanyahu ve Zelenski, başkentin fırtınalı siyasi sularında sörf yapma becerisini paylaşıyor. Azarlanarak eve gönderilebilirler, ancak er ya da geç geri döneceklerdir. (Graham genellikle yapıştırıcı görevi görüyordu; Zelenski’nin geçen yılki felaket Oval Ofis fotoğrafının ardından Trump nezdinde itibarını düzeltmede önemli rol oynamıştı.) İkili salı günü Washington’a çelişkili görevler için geldi: Zelenski savaşı bitirmek için Trump’ın yardımına umutsuzca ihtiyaç duyuyor. Netanyahu ise başkanın savaşı yeniden başlatmasını istiyor. İki adam aynı zamanda tuhaf bir rol değişimi yaşadı. Zelenski, Trump’ın sırdaşı ve MAGA fenomeni Laura Loomer’ın Ukrayna’ya yaptığı ziyaretin ardından Rus propagandası tarafından “kandırıldığını” açıklamasıyla tetiklenen olumlu bir basın dalgasına bindi. Haberler, kazananı seven Trump’ın, Zelenski’nin savaşı devrim yaratan yerli silahlarla Rusya’ya götürmedeki başarısını fark ettiğini öne sürdü. Trump’ın dinlemek için iyi bir nedeni vardı, çünkü dostu Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile aynı durumdaydı: dronlarla silahlanmış daha küçük bir düşmanla, çok daha büyük bir askeri gücün geleneksel avantajlarını etkisiz hale getiren karmaşık bir savaşa kilitlenmiş durumda.
TRUMP’IN NETANYAHU’YA SERT UYARISI
Zelenski ağırlanırken, Netanyahu için Washington’daki Cumhuriyetçi iktidar döneminde alışılmadık bir şekilde durum biraz farklıydı. Başkan, Oval Ofis’teki görüşmeye Fox News’te sert bir eleştiri yaparak hazırlandı. Trump’a, Netanyahu’nun İran’ın nükleer faaliyetleri hakkında yeni istihbarat getireceği yönündeki haberler soruldu. Trump, “Bibi bana bunu söylüyor çünkü benim işin içinde kalmamı istiyor” yanıtını verdi. “Bibi’nin bunu duyurduğunu duydum. Dedim ki, ‘Neden bunu bana anlatmıyorsun? Bunu dünyaya neden duyurmak zorundasın?’” Graham’ın iki dostu, en azından kamuoyu önünde, istediklerinin tamamını alamadı. Hiçbiri Trump’la birlikte televizyonda yayınlanacak siyasi altın değerindeki bir görüntüyü elde edemedi. Belki de Beyaz Saray yetkilileri her iki görüşmedeki olası anlaşmazlık belirtilerinin etkisinden endişe etti. Belki de Graham’ın cenazesinden önce zaman faktörü etkili oldu. Ancak Zelenski, savunma bakanını görevden aldığı zorlu bir siyasi dönemin ardından uzlaştırıcı bir anı ve Rus ateşi altındaki Ukraynalı sivillere moral desteği sağlayacak bir görüntüyü memnuniyetle karşılardı. Netanyahu, ofisi tarafından yayınlanan bir videoda Trump ile görüşmesinin “şimdiye kadarki en iyilerden biri” olduğunu söyledi. Ancak bu yıl sonunda yapılacak İsrail genel seçimleri öncesinde Trump’la vazgeçilmez bağ olduğu iddiasını güçlendirecek, kampanya reklamına hazır görüntüler yoktu.
TRUMP’IN DEĞİŞKEN TAVRI VE GRAHAM’IN MİRASI
İkili görüşmeler, Amerikan dış politikası hakkında Graham’ın anladığı ancak üstesinden gelemediği bir gerçeği yansıtıyordu: ABD eylemlerinin ana itici gücü artık Trump’ın değişken kişiliği, geleneksel ulusal çıkar anlayışı değil. Her an her şey olabilir. Örneğin Trump, Netanyahu’nun kendisini savaşa geri çekmeye çalıştığını eleştirirken, Fox’a İran’ın bir anlaşma yapmaması halinde bir saatten kısa sürede köprülerini “havaya uçuracağını” söyledi. Zelenski, Trump’la Ukrayna’nın ABD yapımı Patriot füze savunma sistemlerini üretmek için nasıl lisans alabileceğini ve “yardımcı olabilecek başka bazı fikirleri” tartıştığını açıkladı. Trump’ın bu tür lisanslamaya görünürdeki açıklığı, Avrupa’ya yaptığı son gezide iyimserlik yarattı, ancak bu bir serap olabilir. Eski CIA Rusya analisti George Beebe, “Lisanslamayla ilgili sorun, Ukrayna için bu sorunun aciliyetini gidermeyecek olmasıdır” dedi. “Ukraynalıların Rus tehdidiyle başa çıkmak için ihtiyaç duyduğu sayıda önleme füzesi üretmesi muhtemelen yıllar alacak.” Beyaz Saray’da daha fazlasını yapmak için çok az aciliyet var. Trump pazartesi günü Biden yönetiminin Ukrayna’ya çok fazla askeri teçhizat gönderdiğinden şikayet ederken, İran savaşının ABD mühimmatını tükettiği haberlerini geçiştirdi. Graham, Ukrayna konusunda Trump üzerinde önemli bir etkiye sahip olsa da, çok daha büyük bir etken var: Putin, başkanla yaptığı düzenli telefon görüşmeleri. Kimse Trump’ın bundan sonra ne yapacağını bilmiyor. Ancak tarih, eninde sonunda İran’daki kayıplarını azaltmaya çalışacağını ve Ukrayna’yı anlamlı şekilde silahlandırmayı reddedeceğini gösteriyor. Bu da Graham’ın mirasını, kendisini “Amerika Birleşik Devletleri Senatosu’nun bir devi” olarak öven ancak yine de tavsiyelerini almayabilecek olan başkan, dost ve golf ortağının kararsız ellerine bırakıyor.