Sıcak hava dalgaları Londra’yı bu yaz kavururken, birçok kişi evlerinde garip olayların yaşandığını fark etmeye başladı. Duvarlarda zigzag şeklinde çatlaklar belirmeye, kapılar sıkışmaya, pencereler ise eğilmeye başladı. Aşırı sıcaklık, bu tür hava koşullarına uygun inşa edilmemiş bir ülke için birçok sorunu beraberinde getiriyor: Okullar kapanıyor, demir yolları eğiliyor ve binalar yer çekimi etkisiyle çöküyor.
ALTINDA YATAN NEDENLER
Londra, güneydoğu İngiltere’nin merkezinde yer alan bir çökme sorunuyla karşı karşıya. Sıcak ve kuru hava, şehrin topraklarını kurutuyor, bu da yerin kaymasına ve binaların çökmesine yol açıyor. Britanya Jeolojik Araştırmaları (BGS) sözcüsü, “Çökme, bugün Birleşik Krallık’taki en yıkıcı jeolojik tehlikelerden biridir” dedi. Uzmanlar, fosil yakıtların yanmaya devam etmesiyle sorunun daha da kötüleşeceğini belirtiyor.
TOPRAK YAPISI VE ETKİLERİ
Londra, birçok bölgesi gibi kil üzerine inşa edilmiştir. Kil, nemli olduğunda sünger gibi çalışarak suyu emer ve genişlerken, sıcak ve kuru koşullarda su kaybedip büzülür. Bu sürece “büzülme-genleşme” denir ve binaların temelleri altında dengesiz bir şekilde gerçekleştiğinde çökme riski doğurur. Şehrin bulunduğu özel kil toprakları, nem değişimlerine karşı son derece hassas olan genişletilebilir mineraller içeriyor. Ayrıca, genellikle ülkenin en sıcak sıcaklıklarına maruz kalıyor.
AĞAÇLARIN ETKİSİ
Ağaçlar ve bitkiler, sıcak havalarda köklerini daha derinlere iter. Bu, evlerin altındaki nemli toprakları kurutarak büzülmesine neden olur. Londra’daki eski yapılar, genellikle daha sığ temelleri nedeniyle çökme riski taşımaktadır. 1945’ten önce inşa edilen evlerin oranı, şehrin yarısından fazlasını oluşturuyor. Londra’nın birçok bölgesinde, 2030 yılına kadar mülklerin %100’ünün çökme riskiyle karşılaşması bekleniyor.
İNSURANCE SEKTÖRÜ ÜZERİNDEKİ ETKİLER
Çökme uzmanı Bob Gibson, 40 yıl önce bu sektöre girdiği zaman sorunun çoğunlukla Londra ve güneydoğu İngiltere’de olduğunu belirtiyor. “Ancak iklim değişikliği ile bu durum, Birleşik Krallık’ın birçok yerine yayılmaya başladı,” diyor. Sıcak ve kuru yazlar çökme taleplerinde bir artışa neden oluyor. 2025 yılında Birleşik Krallık, rekor sıcak bir yaz geçirdiğinde, sigorta şirketleri çökme ile ilgili talepler için 415 milyon dolar ödedi.
GELİŞEN DURUM
Bu yıl, peş peşe gelen iki kurak yaz ile birlikte, en büyük çökme taleplerinin yaşanabileceği bir yıl olarak öngörülüyor. 2026’nın ikinci çeyreğinde, sigorta şirketleri çökme talepleri için 97 milyon dolardan fazla ödeme yaptı. Uzmanlar, bu yılın sıcak ve kuru hava koşullarının ardından daha fazla çökme talebi olmasını bekliyor. Aviva sözcüsü, bu yıl başında taleplerde bir artış yaşandığını belirtti.
ÇÖZÜM ARAYIŞLARI
Çökme bazen yavaş ilerleyebilir, ancak büyük hasarlara yol açabilir. Cardiff Üniversitesi’nden Brunella Balzano, çökme riskinde iki önemli unsur olduğunu dile getiriyor: Binanın hassasiyeti ve tehlike. Isı kaynaklı çökme durumunda mühendislerin tehlikeyi ortadan kaldırması mümkün değil. Bunun yerine, ağaç ve bitkilerin köklerini evin temellerinden izole eden yapılar inşa edilebilir veya daha radikal bir yöntemle temelin altına beton enjekte edilebilir.
GELECEKTEKİ RİSKLER
İklim değişikliği devam ederse Londra’daki mülklerin %26’sından fazlasının 2070 yılına kadar etkilenebileceği tahmin ediliyor. Yüksek riskli bölgelerde sigorta almak zorlaşırken, sigorta şirketleri primleri artırıyor ya da çökme teminatlarını yenilemiyor. Bu durum, insanların çatlakları sigorta şirketlerine bildirmekten çekinmesine neden olabilir. Çökme genellikle hayati bir tehlike oluşturmasa da, önemli hasarlara yol açabiliyor ve evlerin değerini düşürüyor. İklim değişikliği, insanların yaşamlarını zorlaştıran birçok sorunu beraberinde getiriyor.