Veridiana Cunha, Ekim ayında üç hafta boyunca Brezilya’nın solcu Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva’yı yeniden seçtirmek için dijital bir ordunun “askeri” oldu. 48 yaşındaki Cunha, São Paulo’daki metin editörlüğü işine ara vererek birkaç dakikada bir WhatsApp’tan yeni talimatları kontrol etti. Hatta 2022’den beri kullanmadığı bir Instagram hesabını yeniden açtı ve ilk kez X’te paylaşım yapmayı öğrendi.
DİJİTAL SEFERBERLİKTE LULA'YA DESTEK
Cunha, kongre üyesi André Janones’un liderlik ettiği ve Brezilya’nın başkanlık kampanyasının son haftalarında sanal bir kampanya merkezi haline gelen WhatsApp kanalının bir parçasıydı. Lula’nın ilk turda, eski Başkan Jair Bolsonaro’nun oğlu Flávio Bolsonaro’ya karşı yaşadığı yenilgi sonrası, Cunha ve milyonlarca Brezilyalı “Lula’nın Ordusu” adlı kanala katıldı. Amaçları, 4 Ekim’deki seçimdeki yenilgiyi tersine çevirmekti. Sonuçta Lula, 25 Ekim’de seçimleri kazandı. Analistler, bu başarının önemli bir nedeninin, sağın uzun süredir kullandığı WhatsApp gibi dijital araçları etkili bir şekilde kullanmaları olduğunu belirtiyor.
SAĞIN DİJİTAL STRATEJİSİ
Lula’nın kampanyası, 4 Ekim’deki ilk tur oylama öncesinde sağın dijital operasyonlarıyla rekabet etmekte zorlandı. Flávio Bolsonaro’nun kampanyası sosyal medyayı merkezi bir strateji olarak kullanırken, Lula’nın ekibi bunun önemini yeterince kavrayamadı. BMJ Consultores Associados’tan siyasi analist Lucas Fernandes, sağın sosyal medyayı çok yönlü olarak kullanarak bu alanda avantaj sağladığını belirtti.
YENİ OYUN PLANININ ŞEKİLLENMESİ
Lula’nın ilk tur yenilgisinin ardından Janones, bu yeni stratejinin merkezi figürü haline geldi. Minas Gerais eyaletini temsil eden kongre üyesi, Nisan ayında WhatsApp kanalını kurdu ve Lula’nın yenilgisinin ardından burayı sanal bir komuta merkezi olarak dönüştürdü. Janones, destekçilerine duygusal mesajlar ve agresif bir dil kullanarak talimatlar verdi. Bu strateji, kanalın takipçi sayısını 50,000’den üç haftada 11 milyona çıkardı.
KAMPANYA TAKTİKLERİ VE HEDEFLERİ
Janones, takipçilerine sosyal medya üzerinde etkileşimde bulunmaları için çeşitli görevler verdi. Flávio Bolsonaro’nun TV Globo’daki beklenen röportajında “panelaço” (tencere tava protestosu) düzenlenmesini istedi. Ayrıca, rakiplerin gönderilerine yorum yapmamaları konusunda uyarılarda bulundu. Janones, “askerlerin” dinlenmesini istemedi; eğer bir “değiştirme askeri” varsa, görev değişikliği yapılmasına izin verdi.
SOSYAL MEDYADA YENİ BİR DÖNEM
Janones’un stratejisi, dijital aktivizmi koordine etme düzeyini artırarak Lula’nın 2022’deki seçimini de etkileyen bir yapıyı ortaya çıkardı. Lula’nın ordusu, kendi içeriklerini yaratma ve yayma konusunda merkezi bir komuta altında hareket etti. Bu süreçte Janones, destekçilerine yalnızca ne paylaşacaklarını değil, nasıl paylaşacaklarını da öğretti.
YANLIŞ BİLGİ RİSKİ
Ancak artan çevrimiçi etkinlik, yanlış bilgi endişelerini de beraberinde getirdi. Brezilyalı futbol efsanesi Ronaldo’nun Lula’nın oy numarası 13 yazılı formayı giydiği ve “L” işareti yaptığına dair yapay zeka ile manipüle edilmiş bir görüntü yayımlandı. Ronaldo’nun temsilcileri, bu görüntünün izni olmadan kullanıldığını belirtti.
SONUÇ VE ETKİLERİ
Janones’un çevrimiçi mobilizasyonu, Lula’nın zaferinde temel bir rol oynadı. Lula’nın başarısının sadece dijital mücadeledeki faktörlere bağlı olmadığı, oy verme katılımı ve coğrafi destek değişiklikleri gibi unsurların da önemli olduğu belirtildi. Ancak Cunha için bu görevler, siyasi bir amaçtan çok daha fazlasını ifade ediyordu. Annesinin hastalığı nedeniyle ilk turda oy kullanamayan Cunha, dijital mobilizasyona katılarak kendisini daha iyi hissetmeye başladı. Seçim günü, abstinans düşüncesindeki bir arkadaşının Lula için oy vermesi onu mutlu etti. Cunha, “Ordunun Brezilya’yı kurtardığını düşünüyorum,” dedi.