Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Orta Vadeli Program’ın iki temel fonksiyonu var. Kamu açısından taahhüt, bütçe konusunda ise bağlayıcı bir özellik taşıyor. Bu bir rehber değil, kesin bir kılavuzdur. Özel sektör için bu, daha çok bir yol haritası anlamına geliyor. Hedeflerin bütçe boyutuyla iyi tutulduğunu söylemekte bir sakınca yok. Politika çerçevesinde taahhütler mevcut. Büyük resme baktığımızda, politika çerçevesini üç yıldır koruyoruz. Temel hedefimiz dezenflasyondu ve bu hedef hâlâ geçerliliğini koruyor. Ancak beklediğimiz hızda değil. Dış faktörler, özellikle savaş gibi olaylar ön planda. Eğer bu yıl savaş olmasaydı, Merkez Bankası’nın doğrudan etkileri ele alan çalışmalarıyla enflasyon 7 puan daha düşük olabilirdi. Yani yüzde 31,5 yerine yüzde 24,5 olurdu ve yılı 21-22 aralığında kapatabilirdik. Enerji şoku da var. Dolar bazında mazot fiyatları yüzde 97 artış göstermiş durumda. Avrupa’da doğal gaz fiyatları da dolar bazında yüzde 160 oranında yükseldi. Bizim tahminlerimiz, tahminlerin yapıldığı günkü konjonktür ve varsayımları yansıtıyor.” dedi.
OVP VE IMF TAHMİNLERİ ÜZERİNE AÇIKLAMALAR
Şimşek, “IMF dünya ekonomilerine ilişkin tahmin yapıyor ve yılda dört kez değiştiriyor. Orta Vadeli Program’ı yazın çalışıp Eylül’de açıklıyoruz ve bir daha dokunmuyoruz. Hedeflerin tutmadığı algısı doğru değil. OVP açısından bütçe en bağlayıcıdır ve kamunun önemli ölçüde kontrolündedir. 2023’te yüzde 6,4’lük hedef koymuşuz, bu oran yüzde 5,1 olmuş. Biz, benzer ülkelerin yarısı kadar bile açık vermedik. 2026’da eşel mobil uyguluyoruz ve ciddi gelirden feragat ettik. Dış şokların etkisiyle Türkiye ekonomisi yavaş gidiyor. Biz, yüzde 3,5 hedef yerine yüzde 3,1’lik performans göstereceğimizi öngörüyoruz. Hedef tuttu. Büyümede sapma ne kadar? Bu kadar büyük şoka rağmen büyüme yüzde 3,3 civarında olacak beklentimiz. Enflasyon hedeflerine savaşın etkisi var. Enflasyonda atalet, katılık ve yapışkanlık sorunları mevcut. Daha çok zamana ihtiyacımız var.” ifadesini kullandı.
DEZENFLASYON TANIMI VE UYGULAMALARI
Şimşek, “Dezenflasyon, fiyatların düşmesi değil, fiyat artış hızının yavaşlamasıdır. Türkiye’de dezenflasyon yaşanıyor ve bu bir başarıdır. Manşet enflasyon 2022 sonunda yüzde 64’ün üzerindeydi. 2023’te de yüzde 65 oldu. Dezenflasyon, 2024’ün ikinci çeyreğinden itibaren başlayacak. O güne kadar para politikasının yeniden inşası süreci vardır. Yeniden çıpalama ve para politikasının fonksiyonel hale gelmesi zaman aldı. Enflasyon bugün yüzde 31,5, bu da yüzde 65’ten daha düşük. Para politikası, temel maddelerde daha etkili. Giyim enflasyonu 2023’te yüzde 53 civarındayken, bugün yüzde 13 civarında. Ölçüm metodolojisi Eurostat’ta neyse burada da odur. Verilerimiz, uluslararası normlarla aynı şekilde üretiliyor. Enflasyondan savaş etkisini arındırırsak, yüzde 21-22 arasında bir noktada olurdu. Geçen yıl bu oran 31 civarındaydı.” açıklamasında bulundu.
SEÇİM SÜRECİ VE HÜKÜMETİN POLİTİKALARI
Seçim sürecine ilişkin konuşan Şimşek, “Hayat pahalılığıyla mücadele en büyük önceliğimiz. Seçim sürecinde dezenflasyondan vazgeçmeyeceğiz. Sürdürülebilir yüksek büyüme için dezenflasyona ihtiyacımız var. Seçim sonuçlarını etkileyecek en büyük faktör dezenflasyonun devam etmesidir. OVP’nin ana hedefi fiyat istikrarıdır.” ifadelerini kullandı.
MEMUR VE EMEKLİ MAAŞLARI HAKKINDA
Şimşek, maaş artışlarıyla ilgili olarak, “Biz her zaman kamu çalışanlarının ve emeklilerin maaşlarına en az enflasyon kadar zam verdik. Vermeye de devam edeceğiz.” dedi.
ESNEK KUR REJİMİNE GEÇİŞ İHTİMALİ
Şimşek, “Genelde TL’ye rağbet var. Eğer piyasaya bırakılırsa TL aşırı değerlenir. Ancak piyasada olursanız yönetmeniz gerekiyor. İdeal olarak enflasyonun tek hanelere evrildiği bir ortamda ihracatçıların zorunlu döviz satışı yükümlülüğünü kaldırarak daha esnek bir kur rejimine geçilebilir. Ancak şu anda böyle bir durumda değiliz. Kur tartışmaları her zaman olmuştur ve bu yeni bir durum değildir. Ortadoğu ve Kuzey Afrika ekonomileri küçülüyor. AB’de büyüme, uzun süredir yüzde 1-1,5 arasında. Dünya ortalama 3 civarı büyürken, bizim ticaret ortaklarımız yüzde 1,5-1,6 büyüyecek.” değerlendirmesinde bulundu.
SEÇİM EKONOMİSİ ELEŞTİRİLERİNE CEVAP
Şimşek, “Seçim ekonomisi 0,4 ile yapılacaksa harika olur. Seçim ekonomisi yapanlar ya OVP’yi okumadılar ya da matematik bilmiyorlar. Bütçede son üç yıldır sürekli hedefleri tutturduk ve daha iyi performans gösterdik. 2027 yılında niye 3,5, 4 değil? Son üç yılda deprem nedeniyle piyasaya 100 TL borç ödeyip 135 TL borç aldık. Deprem harcamalarını finanse etmek için 5,4 trilyon lira harcandı. 104 milyar dolarlık deprem harcamasından bahsediyoruz. Bunun faiz yükü var. Kimse bedava para vermiyor. Bunu dikkate aldık. Milli gelire oran olarak faiz yükünde artış var. Kuzeyde ve güneyde savaş var. Biz ne yapıyoruz? Savunma sanayi harcamalarını 100’den 329’a çıkarıyoruz. Çünkü savaş, yıkım demektir ve savaşmamak için savaşa hazır olmamız gerekiyor. 750 bin sosyal konut inşa edeceğiz. Bütçeden ve bütçe dışından finanse etmek için 100 milyar lira ayırdık, bunu gelecek yıl için 250 milyar liraya çıkarıyoruz.” dedi.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ HAKKINDAKİ DEĞERLENDİRME
Akaryakıt fiyatlarını düşürmek amacıyla uygulanan eşel mobil sistemine ilişkin Şimşek, “Gelecek sene savaş biterse eşel mobilin devamı yok. Yıl sonuna kadar kısmi olarak devam ediyor. Mazotta devam ediyor. Çünkü mazot, rekabet gücünde önemli bir faktördür. Taşımacılık ve tarımda büyük öneme sahiptir. Avrupa’da 1 litre mazot 150 liranın altında değil. Bizde ise 100 lira civarında. Gerçekten vergiden feragat ettik.” şeklinde konuştu.
ABD'YLE İLİŞKİLER VE YAPTIRIMLAR
Şimşek, “ABD ile en üst düzeyde, devlet başkanları ve bakanlar düzeyinde diyalog ve işbirliği noktasında herhangi bir sorun yok. Türkiye’ye yönelik risk algısı çıkarmak yanlış olur. ABD’nin politikaları, savaş nedeniyle şekilleniyor. Bizim için en önemli şey, finans sektörü küresel piyasalara entegre bir sektördür. Uluslararası normlara uymak zorundasınız. Sektörün iyi denetlenmesi ve düzenlemesi esastır. Bahsi geçen banka şu anda SWIFT ve EFT sisteminin dışına çıkarıldı. Bu, aktifleri itibarıyla bankacılık sisteminde 10 binde 6’dan bahsediyoruz.” ifadelerini kullandı.