OSMANLI döneminde Saray-ı Amire olarak bilinen ve Topkapı Sarayı’ndan sonra Anadolu’da inşa edilen ‘en büyük saray’ özelliğine sahip olan Manisa Sarayı’nın günümüze ulaşan tek yapısı olan Fatih Kulesi, 2021 yılında başlatılan rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri ile yeniden hayat buldu. Yıldız Sarayı’ndaki arşivlere erişim sağlanarak, özgün haline en yakın biçimde restore edilen kule, şimdi müze olarak hizmet veriyor.
ŞEHZADELERİN TARİHİ GEÇMİŞİ
Yıldırım Beyazıt’ın oğlu Süleyman Çelebi ile 1390 yılında başlayan şehzadelerin Manisa’ya gelişleri, 3’üncü Mehmed’in 1595’te tahta çıkmasıyla sona erdi. 175 yıl boyunca şehzade sancağı konumunda olan Manisa’da, 2’nci Murad tarafından Manisa Sarayı inşa edildi. Fatih Kulesi ise, Fatih Sultan Mehmed tarafından 1446-1451 yılları arasında saraya eklenerek yapılmıştı. Şehzadelerin sancaklarda eğitim alması geleneğinin sona ermesiyle Manisa Sarayı, yavaş yavaş tahliye edilerek unutulmaya yüz tuttu. 2’nci Abdülhamit döneminde restore edilen kule, Yunan işgali sırasında zarar görmeden kalan tek yapı olarak ayakta kaldı.
UZUN BİR RESTORASYON SÜRECİ
Fatih Kulesi, 11 Kasım 1955’te Maliye Hazinesi tarafından Türkiye Kızılay Cemiyeti’ne devredilerek uzun süre Kızılay Şubesi olarak işletildi. 2018 yılında Manisa Valiliği ve Manisa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü öncülüğünde, Manisa Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB) ile Türk Kızılay Manisa Şubesi iş birliği ile bir proje başlatıldı. Zafer Kalkınma Ajansı’nın desteğiyle gerçekleştirilen çalışmalarda, Yıldız Sarayı arşivlerinde kulenin geçmiş restorasyon fotoğraflarına ulaşıldı. 2021 yılında başlayan rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri, 4 yıllık detaylı bir çalışmanın sonuçlanmasıyla geri kazandırıldı. Kule, özgün dokusu koruma altına alınarak müze haline getirildi.
TARİHSEL ANLAM TAŞIYOR
Manisa İl Kültür ve Turizm Müdürü İbrahim Sudak, Fatih Kulesi’nin tarihi ve kültürel önemine dikkat çekerek, “Fatih Kulesi, Manisa için bir dönüm noktası. Osmanlı coğrafyasında Topkapı Sarayı’ndan sonra şehzadelerin eğitim aldığı birkaç saraydan biri olan Manisa’daki Saray-ı Amire, burada 13 şehzade yetişmiş, bunlardan 6’sı Osmanlı tahtına çıkmıştır. Fatih Sultan Mehmed ve Kanuni Sultan Süleyman da bu isimler arasında bulunmaktadır. Bulunduğumuz kule, Fatih Sultan Mehmed’in Manisa’daki şehzadeliği döneminde, 1400’lü yıllarda inşa edilmiştir. Fatih’in İstanbul’un fethi planlarını burada tasarladığına inanıyoruz” dedi.
KULENİN İÇ DÜZENİ VE MÜZE ÖZELLİKLERİ
Kulenin restorasyonu sırasında Yıldız Sarayı arşivlerinden elde ettikleri belgelerle aslına uygun bir revizyon gerçekleştirdiklerini belirten Sudak, “Kule, zamanla harap olmuştu. Yıldız Sarayı arşivlerinde ulaştığımız belgeler sayesinde yapıyı o günlerdeki orijinal haliyle en yakın biçimde yeniledik. Proje, Manisa Valiliği, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve YİKOB’un destekleriyle yürütüldü. Restorasyon sonrası kulenin giriş katında Kızılay’ın tarihine yer veren bir bölüm oluşturduk. Üst katlarda ise şehzadelik sistemi ve Manisa Sarayı’nı anlatan iki tematik alan inşa ettik. Ayrıca, çocukların ve gençlerin ilgisini çekmesi için iki dürbün yerleştirildi. Bu dürbünlerle geçmiş Manisa’da sanal bir yolculuk yapabiliyorlar” şeklinde konuştu.
GELECEK KUŞAKLARA TARİHİ AKTARMA AMACI
İbrahim Sudak, “Amacımız, Fatih Sultan Mehmed dönemine ait bu yapıyı korumak ve Manisa’nın Osmanlı’daki önemini yeniden ortaya koymak. Tarihi yaşatarak gelecek kuşaklara aktarabilmek için çalışmalarımızı tamamladık. Önümüzdeki günlerde açılışını yaparak Manisalıların ve tarih tutkunlarının hizmetine sunacağız” ifadelerini kullandı.