Houston’da bir Meksikalının Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Birimi (ICE) tarafından öldürülmesi, Meksika ile Amerika Birleşik Devletleri arasında zaten gergin olan ilişkileri tamamen kopma noktasına getirme riski taşıyor. Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, perşembe günü düzenlediği basın toplantısında alışılmadık bir adım atarak, ABD’de göçmenlik operasyonları veya gözaltı merkezlerinde hayatını kaybeden 17 Meksika vatandaşının ölümleriyle ilgili olarak sivil ve cezai soruşturma başlatılmasını talep ettiklerini duyurdu. Meksika hükümeti, bu soruşturmaların “Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Meksikalıların insan haklarını korumayı” amaçladığını açıkladı. Bu açıklamanın tetikleyicisi ise geçtiğimiz hafta Teksas’ta yaşanan ve Lorenzo Salgado Araujo’nun ICE tarafından vurularak öldürülmesi oldu.
OLAYIN DETAYLARI VE AİLENİN İTİRAZI
ICE yetkilileri, ABD’de yasa dışı yollarla bulunduğu belirtilen Salgado Araujo’nun, bir trafik durdurması sırasında kolluk aracına çarptığı ve sözlü uyarılara uymadığı gerekçesiyle vurulduğunu açıkladı. Ancak 52 yaşındaki üç çocuk babasının ailesi, ICE’in bu iddiasına karşı çıkarak, Salgado Araujo’nun kendisini takip eden aracın kolluk kuvvetlerine ait olduğunu bilmesi halinde duracağını söyledi.
MEKSİKA'NIN ADIMI: 17 MEKSİKALI İÇİN SORUŞTURMA TALEBİ
Sheinbaum, cezai soruşturma talebinin yanı sıra Amerikalılar Arası İnsan Hakları Komisyonu ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’ne de başvuruda bulunulacağını duyurdu. Sheinbaum’un açıklamalarına yanıt olarak ABD İç Güvenlik Bakanlığı, ICE’in eylemlerini savundu. Bakanlık, “ICE ajanları, tehlikeli durumları çözmek ve halk ile memurlarımızın güvenliğini ön planda tutmak için gerekli olan minimum gücü kullanmak üzere eğitilmiştir” açıklamasını yaptı. Bakanlık ayrıca, ICE gözetimindeki tutukluların “tam adil yargılanma hakkına sahip olduğunu, yeterli gıda, su ve tıbbi tedavi aldığını ve aileleri ile avukatlarıyla iletişim kurma fırsatı bulduğunu” belirtti.
UZMANLAR İLİŞKİLERDEKİ KIRILMAYA DİKKAT ÇEKİYOR
Konuşulan analistler, Salgado’nun ölümü ve Meksika’nın tepkisinin, Meksika ve ABD yetkilileri arasında büyük bir ayrışmanın habercisi olabileceği görüşünde. Ulusal Meksika Özerk Üniversitesi (UNAM) Kuzey Amerika Araştırmaları Merkezi’nden akademisyen José Luis Valdés Ugalde, “Bu küçük bir olay değil. İkili ilişkiyi ve Meksika ile Amerika Birleşik Devletleri’nin önünde duran güvenlik, göç ve ticaret gibi bekleyen sorunları etkiliyor” değerlendirmesini yaptı. Uluslararası ilişkiler uzmanı ve gazete köşe yazarı Fausto Pretelin ise Salgado Araujo’nun öldürülmesinin ardından Meksika-ABD ilişkilerinin “en kötü anını” yaşadığını belirtti. Pretelin, Sheinbaum’un hamlelerinin ilişkilere daha fazla zarar vereceğini ve bunun iç politikada birkaç puan kazanmaktan öteye geçmeyeceğini savunarak, “Bu bir gösteri. Bu konuları ciddiye alma fırsatı kaybediliyor. Ciddiye almak derken, diplomatik kanalların kullanılması gerektiğini kastediyorum” ifadelerini kullandı.
UZMANLARDAN FARKLI GÖRÜŞLER VE ELEŞTİRİLER
Bazı uzmanlar ise Sheinbaum’un adımlarının yetersiz olduğunu düşünüyor. UNAM’da uluslararası ilişkiler profesörü ve akademisyen Tomás Milton Muñoz Bravo, “17 ölümün gerçekleşmesinin ardından Meksikalı yetkililerin nihayet diplomatik alanın ötesine geçen bir strateji açıklaması inanılmaz. Açıklama yapıldı elbette ama belirtilen eylemlerin gerçekleştiğini görmek istiyorum” dedi. Valdés Ugalde ise ABD’nin Meksika’nın göç politikası eleştirilerini umursamadığına dikkat çekti. Meksika’nın da göçmen topluluğunu savunmayı beceremediğini ve dış politikada hatalar yaptığını belirten Valdés Ugalde, bu hatalardan birinin uyuşturucu kaçakçılığıyla bağlantılı olduğu iddia edilen siyasetçilerin iade taleplerini ulusal egemenlik gerekçesiyle reddetmek olduğunu söyledi. Bu durumun Trump yönetimine ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nın yeniden müzakeresi gibi alanlarda misilleme fırsatı verdiğini ifade etti.
KASIM SEÇİMLERİ VE GELECEK BEKLENTİSİ
Muñoz Bravo, ABD’de kasım ayında yapılacak ara seçimlerin Meksika için bir fırsat yaratabileceğini söyledi. Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluğunu kaybetmesi halinde denetim ve dengelerin ortaya çıkacağını belirten Bravo, “Kasım ayında göreceklerimiz son derece önemli. Eğer Trump meclislerde çoğunluğa sahip olmazsa, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki diğer aktörlerle müzakere etmek için bile alan olacak” dedi. Bu gelişmeler yaşanana kadar iki komşu arasındaki gerilimin yüksek olduğu ve Meksikalı göçmenlerin yaşayacağı her yeni ölümün uçurumu derinleştirme tehlikesi taşıdığı belirtiliyor.