Yucatán’da, doğanın zorluklarıyla mücadele eden kadınlar, Melipona arısını korumak için sessiz ama hayati bir savaşa girişti. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’na göre, eğer arılar dünya yüzeyinden kaybolursa, bitki türlerinin yarısı ve insanların tükettiği ürünlerin yüzde 75’i yok olacaktır. Bu nedenle, “kutsal Maya arısı” olarak adlandırılan Melipona arısının korunması, Güneydoğu Meksika’da büyük bir öneme sahiptir.
MELİPONA ARISI VE KORUMA AĞI
2012 yılında kurulan Melipona Arı Koruma Ağı, kadınları üretici olarak bir araya getirmeyi ve pazarlarını genişletmeyi amaçlıyor. Bu ağ, sürdürülebilir kalkınma için sosyal eğitim, topluluk örgütlenmesi ve geçim projeleri üzerine çalışan Educampo adlı Meksika merkezli bir sivil toplum kuruluşunun desteğiyle oluşturuldu. Tekax belediyesinden Manuela Yam Pech, arılarla çalışmaya başlarken biraz korktuğunu ancak eğitimler sayesinde bu korkusunun azaldığını belirtti. “Güçlenme ve liderlik konularında aldığımız eğitimlerin ardından, meliponaryaları ziyaret ettik ve diğer kadınlarla tanıştık. Arıların sokmadığını öğrendim, aksine sağlık yararları var,” dedi.
EĞİTİM VE KOOPERATİF KURULUMU
Hau Jiménez, üniversitede aldıkları eğitimlerin Melipona arısını tanımalarına ve bu arılarla nasıl ilgileneceklerini öğrenmelerine yardımcı olduğunu ifade etti. Melipona arısı, Yucatán Yarımadası’na özgü ve sokmayan bir tür olarak biliniyor. Maya toplumu, bu arıyı kolonileştirmiş ve ona kültürel, ekonomik ve sosyal değerler atfetmiştir. Melipona balının şifa özellikleri olduğu ifade ediliyor ve bu, arının seçici beslenme alışkanlıklarından kaynaklanıyor.
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE DEĞERLENDİRME
Melipona arısı ve ürettiği bal, günümüzde iklim değişikliği, ormansızlaşma ve tarım ilaçları gibi tehditlerle karşı karşıya. Kadınlar, atalarının uyguladığı geleneksel meliponiculture’ı sürdürmek için çaba gösteriyor. Meliponaryalar, arıların yaşadığı özel yapılar olarak tasarlanıyor ve bu yapılar, arıların ısınmasını sağlamak için güneşin belirli bir açısında inşa ediliyor.
FINANSAL BAĞIMSIZLIK VE TOPLUMSAL SORUMLULUK
Ağda yer alan kadınlar, sadece geleneksel bilgileri korumakla kalmıyor, aynı zamanda bu bilgiyi finansal bağımsızlık aracı haline getiriyor. Yam Pech, meliponiculture’dan elde ettiği gelirle ailesinin ihtiyaçlarını karşıladığını, bu gelirin kızının üniversite öğrenimini desteklediğini belirtti. Her iki kadın da, arılar hakkında bilmedikleri pek çok şey öğrendiklerini ve ekip çalışması ile sosyal sorumluluğun önemini kavradıklarını vurguladı.
ÜRÜN ÇEŞİTLİLİĞİ VE GÜVENLİK
Ağın şu anda 440’tan fazla kayıtlı kovanı bulunuyor ve ürün yelpazeleri bal satışıyla sınırlı kalmayıp propolis gibi maddeleri de içeriyor. Bu kadınlar, Melipona arısını korumanın yanı sıra, Yucatán Yarımadası’nın canlı bir parçasını ve bu arılara bağımlı olan biyolojik çeşitliliği de koruyor.