Küresel bir ankete göre, merkez bankaları dolar varlıklarını azaltmayı artırmaya ilk kez tercih ediyor ve bu, ABD para birimine yönelik siyasi riskin arttığını gösteriyor. Bulgular, kısmen Amerika Birleşik Devletleri tarafından başlatılan ve küresel enerji piyasalarını altüst eden bir Orta Doğu savaşının gölgesinde ve ABD Başkanı Donald Trump’ın tarifeler için yeni yollar aradığı bir dönemde ortaya çıktı. Londra merkezli bağımsız araştırma grubu OMFIF tarafından yayımlanan anket, Mart ve Mayıs ayları arasında dünya genelinde 74 merkez bankasının katılımıyla gerçekleştirildi.
MERKEZ BANKALARINDA DOLAR AZALTMA EĞİLİMİ İLK KEZ ÖNE GEÇTİ
Anket, 2023 yılından bu yana merkez bankalarının yatırım niyetlerini kaydetmeye başladığından beri dolar tahsisatlarını azaltma isteğinin artırma niyetini ilk kez geride bıraktığını ortaya koydu. Bu bulgular, küresel ticaret ve finansal işlemlerde yeşil para biriminin kullanımının azalması anlamına gelen ve “de-dolarizasyon” olarak adlandırılan sürecin en son işareti olarak değerlendiriliyor. JPMorgan’a göre, merkez bankalarının döviz rezervlerindeki ABD dolarının payı geçen yıl yirmi yılın en düşük seviyesine geriledi.
JEOPOLİTİK RİSK DOLARDAN UZAKLAŞMAYI HIZLANDIRIYOR
OMFIF raporuna göre, “Bu yıl jeopolitik, ABD’nin jeopolitik riski yükseltmedeki algılanan rolünü yansıtarak dolara yatırım yapmayı caydırmada ABD siyasi ortamını geride bıraktı.” Bununla birlikte doların portföylerde hâlâ baskın olduğu ve öngörülebilir gelecekte de öyle kalmasının beklendiği vurgulandı. OMFIF Araştırma Başkanı Andrea Correa, doların son beş yıldır merkez bankası tahsisatlarının yaklaşık yüzde 58’inde kalmaya devam ettiğini belirtti.
EURO VE YUAN YÜKSELİŞTE, ALTIN REKOR KIRIYOR
Rapora göre, “kademeli” bir de-dolarizasyon merkez bankalarını euro ve renminbiye yöneltiyor. Ankete katılan merkez bankalarının neredeyse tamamı renminbinin çeşitlendirme sağladığını düşünürken, üçte ikisi geçen yıl yüzde 43 olan oranla küresel ticarette kullanım için euronun daha cazip hale geldiğini belirtti. Uzun vadede euro varlıklarını artırma isteği yüzde 22’den yüzde 29’a yükseldi. Almanya Merkez Bankası Piyasalar Genel Müdürü Karsten Stroborn, euro cinsinden uluslararası borcun 2025’te rekor seviyelere ulaştığını ve euronun yeşil tahvillerde lider para birimi haline geldiğini kaydetti. Singapur doları, Güney Kore wonu ve Güney Afrika randı gibi alternatif para birimlerine olan talep de artıyor. Jeopolitik riskteki yükseliş altına olan talebi de körüklüyor. Rekor düzeyde merkez bankası, fiyatlar geçen yıla göre yüzde 20’den fazla artmasına rağmen altın yatırımlarını artırmayı planladığını açıkladı. Rapor, bu değişimin “jeopolitik riske karşı korunma ve uluslararası para sisteminin istikrarına yönelik artan şüpheler” tarafından yönlendirildiğini belirtti. Merkez bankalarının yüzde 51’i jeopolitik riske karşı korunmayı gerekçe gösterirken, bu oran 2024’e göre yüzde 11 arttı.