ABD’nin New Mexico eyaletinde yargıç, sosyal medya devi Meta’yı hava kirliliğine benzeterek ‘kamusal rahatsızlık’ kabul etti. Şirkete 942 milyon dolar ceza ödenmesine karar verildi. Bu tutar, aynı davada daha önce hükmedilen 375 milyon dolarlık cezaya eklendi. Yargıç Bryan Biedscheid, Meta’yı bir fabrikaya benzetti. Şirketin reklam ve içeriklerini ürün olarak tanımladı. Çocukların psikolojik zararlarını ise azaltılması gereken bir kirlilik olarak nitelendirdi.
META KARARA İTİRAZ EDECEK
Meta sözcüsü karara ilişkin “Karara katılmıyoruz ve temyize gideceğiz” dedi. Sözcü, insanları platformlarda güvende tutmak için çalışacaklarını belirtti. Kötü niyetli kişileri ve zararlı içerikleri tespit edip kaldırma konusunda şeffaf davranacaklarını söyledi. Gençleri çevrim içi ortamda koruma sicillerine güvendiklerini ifade etti. Gerçekleri yanlış yansıtan iddialara karşı kendilerini savunacaklarını açıkladı. Meta, davadaki ilk 375 milyon dolarlık karara da temyiz planladığını duyurmuştu. Bu karar, bir eyaletin Meta’ya çocuk güvenliği nedeniyle dava açtığı ilk örnek oldu. Şirket şu anda ABD genelinde binlerce davayla karşı karşıya. New Mexico’daki kararların yanı sıra yıl başında Los Angeles’ta da dava kaybedildi.
DAVANIN KÖKENİ 2023'E UZANIYOR
New Mexico eyalet savcıları 2023’te dava açmıştı. Davada Meta’nın platformlarının çocukları tehlikeye attığı savunuldu. Platformların gençleri cinsel içerikli materyallere ve yırtıcılara maruz bıraktığı belirtildi. İlk aşamada tavsiye algoritmalarının zararlı içeriklere yönlendirdiği tespit edildi. Meta’nın New Mexico’nun Haksız Ticari Uygulamalar Yasasını ihlal ettiğine hükmedildi. Tavsiye algoritmaları, kullanıcıların göreceği içeriği otomatik düzenleyen araçlar olarak öne çıkıyor.
ZARARLAR KAMUSAL RAHATSIZLIK SAYILDI
İkinci aşamada Yargıç Biedscheid zararın boyutunu değerlendirdi. Zararların genel halkı olumsuz etkileyecek seviyeye ulaştığına hükmetti. Bu durumu “kamusal rahatsızlık” olarak nitelendirdi. Karar, bir sosyal medya şirketinin ilk kez bu şekilde değerlendirilmesi oldu. Yargıç gerekçesinde fabrika benzetmesini detaylandırdı. Fabrikanın ürettiği kirlilik temiz hava hakkına nasıl zarar veriyorsa, Meta’nın etkisinin de benzer olduğunu yazdı. Platformların zararlı etkilerinin internetin tamamına ve gerçek dünyaya yayılacağını vurguladı. Bu durumun aileler, okullar, hastaneler ve kolluk kuvvetleri üzerinde toplumsal yük oluşturacağını belirtti.
FONUN KULLANIM ALANLARI BELİRLENDİ
Oluşturulacak fon, zararın geniş kapsamlı etkilerini hafifletmek için kullanılacak. 420 milyon dolarlık büyük kısım klinik ve davranışsal sağlık programlarına ayrıldı. Meta platformlarının yol açtığı zararların tedavisi bu kaynakla finanse edilecek. Paranın bir kısmı farkındalık ve önleme eğitimlerine aktarılacak. Bu eğitimler öğretmenler ve sağlık çalışanlarına yönelik olacak. Sosyal medya zararlarıyla mücadele yöntemleri anlatılacak.
REŞİT OLMAYANLAR İÇİN YENİ KURALLAR
Yargıç Meta’ya ek tedbirler uygulanmasına karar verdi. 18 yaş altı hesaplar hiçbir yetişkine önerilmeyecek. Yetişkinler reşit olmayan kullanıcılara mesaj gönderemeyecek. Reşit olmayan kullanıcıların çıplaklık içeren içerik göndermesi veya alması yasaklandı. Çocuk istismarına karışan yetişkinler için tek ihlalde hesap kapatma politikası uygulanacak. Reşit olmayan kullanıcıların beğeni sayıları kaldırılacak. Anlık bildirimler için saat sınırlaması getirildi. Hafta sonları hariç her gün 22.00 ile 07.00 arasında bildirim yasaklandı. Okul döneminde ise 08.00 ile 15.00 saatleri arasında bildirim olmayacak. Instagram ve Facebook için aylık 90 saat kullanım sınırı belirlendi. Bu sınır günde yaklaşık üç saate denk geliyor.
CALIFORNIA'DA YENİ DAVA YAKLAŞIYOR
Önümüzdeki hafta California’da Meta’ya karşı başka bir büyük dava başlayacak. Yaklaşık üç düzine ABD eyaletinin başsavcısı şirkete dava açacak. Davanın gerekçesi çocukların gizlilik yasalarının ihlali olacak.