8 Mart Pazar günü akşam saatlerinde, dini lideri seçmekle sorumlu 88 din adamından oluşan Uzmanlar Meclisi, yeni liderin Mücteba Hamaney olduğunu açıkladı. Devrim Muhafızları ile bağlantılı yarı resmi bir haber ajansına göre, bu duyurunun, Ali Hamaney’in cenazesinden önce yapılması beklenmiyordu.
LEADER BELİRLENDİ
Gün boyunca gerçekleşen olaylar, liderin belirlendiğini ortaya koydu; ancak ismin tüm kamuoyuna birkaç saat gizli tutulduğu anlaşıldı. İran Meclisi Haber Ajansı, Hamaney’in seçilmesini takip eden tebrik mesajlarını yayımladı. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, mesajında, “Ülkedeki mevcut sorunların üstesinden gelebilmek sizin hikmetli liderliğinizin yanı sıra halkın güven, dayanışma, katılım ve geniş tabanlı direnişine dayanan bir ortamın oluşturulmasıyla mümkün olacaktır.” ifadelerini kullandı. Pezeşkiyan ayrıca, yeni lidere ülke birliğini koruma ve bağımsız bir İran inşa etme yolunda Allah’tan başarılar diledi.
MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?
Mücteba Hüseyni Hamaney, 17 Eylül 1969 tarihinde Meşhed şehrinde dünyaya geldi. ABD-İsrail tarafından 28 Şubat’ta öldürülen eski İran lideri Ali Hamaney’in ikinci oğlu olan Mücteba, 1979 yılında ailesinin Tahran’a taşınmasının ardından dini eğitimine Kum’daki İslam ilimler okulunda devam ederek, fıkıh ve usul alanında ileri düzeyde eğitim aldı. Bazı dini otoriteler ve babası tarafından verilen “harici dersler” adıyla bilinen içtihat dersleri müderrisliği eğitimi de alan Hamaney, daha sonra bu dersleri veren kişiler arasında yer aldı. Şii mezhebine göre, bu eğitimi alan kişiler artık müçtehit olarak tanınıyor. Mücteba Hamaney, İran-Irak Savaşı (1980-1988) sırasında, İran’ın silahlı gücü yönelik nakil edilen Besic’in gönüllü bir üyesi olarak cephede mücadele etti. 2000’lerin ortalarından itibaren, hem ulusal hem de uluslararası medyada ismi daha fazla duyulmaya başlandı. Analistler, Hamaney’in İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun bazı komutanlarıyla ilişkileri olduğuna dair iddialarda bulunurken, 2005 ve 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerine de belirli bir etkisinin olduğu ileri sürüldü.
İRAN LİDERİNİN YETKİLERİ
İran’da Cumhurbaşkanı, sınırlı yetkilere sahipken “liderlik makamı” tüm devlet organlarının üstünde bir otorite olarak, iç ve dış politika konularında nihai karar mercii olarak kabul ediliyor. Bu konum, Cumhurbaşkanı dahil tüm devlet organlarının üzerinde bir otorite oluşturuyor. “Rehber” olarak adlandırılan lider, aynı zamanda İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı görevini üstlenerek, güvenlik ve dış politika alanında belirleyici bir rol üstleniyor. İran lideri, 88 kişiden oluşan ve halk tarafından her 8 yılda bir belirlenen Uzmanlar Meclisi tarafından seçiliyor. Meclise aday olan kişilerin çoğu, lider tarafından belirlenirken, Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından onaylanması da gerekiyor. Bu onayı almayan adaylar, Uzmanlar Meclisi seçimlerine katılamıyor.
Birçok gözlemci, Mücteba’nın babasının sert politikalarını sürdürmesinin muhtemel olduğunu düşünmekte. Öte yandan, bazıları, ABD ve İsrail’in saldırılarında babası ve diğer aile üyelerini kaybeden Mücteba’nın, Batı’nın baskılarına boyun eğmeyeceğini ileri sürüyor. Seçildiği andan itibaren hedef haline gelen Mücteba Hamaney, İsrail Savunma Bakanı tarafından “kesinlikle ortadan kaldırılacak bir hedef” olarak nitelendirildi. ABD ile İsrail’in, 28 Şubat’taki hava saldırısında, ülke lideri Ali Hamaney öldürülmüş ve yeni liderin belirlenmesine kadar bu makamı geçici liderlik konseyi temsil etmiştir.