2022 ve 2023 yıllarında Suudi Arabistan’daki Ulusal Yaban Hayatı Merkezi’nden bilim insanları, Arar şehrinin yakınlarındaki mağaralarda yaban hayatını araştırırken beklenmedik bir keşif yaptılar: Beş mağarada doğal olarak mumyalanmış yedi çita. Kalıntılar büyük ölçüde sağlam durumda olup, iyi korunmuş yumuşak dokular ve iskeletler içeriyordu. Araştırmacılar, üç mumyanın DNA analizinin, çitaların Arabistan Yarımadası’ndaki doğal yaşam alanlarına yeniden kazandırılmasına yardımcı olabilecek sonuçlar ortaya koyduğunu belirtiyor.
ÇITA ALT TÜRÜ KEŞFİ
Çitaların, geçmişte Afrika’nın büyük bir kısmında ve Asya’nın bazı bölgelerinde yaşadığı bilinmektedir. Ancak günümüzde, tarihsel yayılımlarının yalnızca %9’unda bulunmaktadırlar. Daha önce, Suudi Arabistan’da yalnızca Asya çitası olan Acinonyx jubatus venaticus alt türünün bulunduğu düşünülüyordu. Bu tür, şu anda kritik tehdit altında olup, İran’da küçük bir doğal popülasyon kalmıştır. Yarımadada çitalar, 1970’lerde yerel olarak nesli tükenmiş olarak değerlendirilmişti. Ancak araştırmacılar üç mumyayı incelediklerinde, en eski iki örneğin Kuzeybatı Afrika çitası olarak bilinen Acinonyx jubatus hecki alt türü ile genetik olarak daha yakın olduğunu keşfettiler.
MAĞARA KULLANIMI VE MUMYALAMA SÜRECİ
Araştırmanın sonuçları, Ocak ayında Communications Earth & Environment dergisinde yayınlandı ve en az iki çita alt türünün Arabistan Yarımadası’nda yaşadığını ortaya koydu. Bu keşif, bilim insanlarının yarımadada hangi çita soylarının bulunduğunu anlamalarına yardımcı olabilir. Ahmed Al Boug, Suudi Arabistan Ulusal Yaban Hayatı Merkezi’nin baş araştırmacısı ve genel müdür yardımcısı, “Bu bulgu, çitaların doğal mumyalanmasının ilk belgelenmiş örneği ve Arabistan Yarımadası’nda çita alt türlerinin var olduğuna dair ilk fiziksel kanıttır” dedi.
YAŞ VE KALINTILARIN ANALİZİ
Yedi çita mumyasının yanı sıra, araştırmacılar mağaralarda 54 ek kedi kalıntısı buldular. Araştırmacılar beşinin yaşını belirledi ve en eski olanının yaklaşık 4,000 yıl önceye ait olduğunu tespit ettiler. İncelenen mumyalar ise yaklaşık 130 ile 1,870 yıl öncesine tarihleniyor. Al Boug, kalan mumyalar ve iskelet parçaları üzerinde daha fazla inceleme yapmayı planladıklarını açıkladı.
HABİTAT VE KORUMA ÇABALARI
Al Boug, “Bu keşif, bir Afrika çitası alt türünün en doğudaki kaydını temsil ediyor ve kuzey Suudi Arabistan’ın binlerce yıl boyunca birden fazla çita soyuyla işgal edildiğini gösteriyor” dedi. Çitaların yaşadığı dönemde, bölgedeki ekosistemlerin yapısını ve zaman çizelgelerini daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor.
Al Boug, Suudi Arabistan’ın, çita popülasyonlarının yeniden kazandırılması için uygun bir ortam sunduğunu belirtiyor. “Suudi Arabistan, artık birçok ana tehditin azaldığı büyük koruma alanlarına sahip. Bu nedenle, çitaların tekrar bölgeye kazandırılması için iyi bir konumda” dedi.
ÇITA YENİDEN KAZANDIRMA PLANLARI
Laurie Marker, Çita Koruma Fonu’nun kurucusu ve yürütücü direktörü, “Çitalar ve diğer üst düzey avcılar ekosistemde önemli roller oynar. Çitalar harika avcılardır ve diğer türlere besin sağlarlar” diyerek çitaların ekosistem üzerindeki etkisini vurguladı. Marker, Suudi Arabistan’da çitaların yeniden kazandırma çabalarının önemli olduğunu belirtti.
Bu araştırma, çita yeniden kazandırma çalışmalarını yalnızca umut verici bir fikir olmaktan çıkarıp, gerçek kanıtlara dayanan iyi bir plan haline getiriyor.