ABD ile Ukrayna arasındaki ilişkiler, geçen yıl Oval Ofis’teki gerginlikten bu yana en kötü krizini yaşıyor. Kriz, Elon Musk’ın Starlink internet hizmetine dayanan kritik bir Ukrayna askeri sistemine yönelik kesintinin kim tarafından emredildiği konusundaki tartışmalarla daha da derinleşiyor. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky, ABD ara seçimleri öncesinde, Başkan Donald Trump’ın yüksek dizel ve benzin fiyatlarını kötüleştirdiğini belirttiği Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılara yeniden başlayacağının uyarısını yaptı.
TRUMP'IN ELEŞTİRİLERİ
Yeni gerginlik, Ukrayna’nın hayatta kalma mücadelesi verirken yaşadığı sert bir gerçeği yansıtıyor: Trump’ın İran’daki savaşının siyasi olarak yıkıcı enerji maliyetlerini azaltma çabası, Ukrayna’nın kendi savaşını kazanmasını daha zor ve tehlikeli hale getiriyor. Trump, Perşembe günü Newsmax ile yaptığı bir röportajda, “Zelensky’nin büyük bir hayranı değilim. O ülkeyi mahvettiler,” dedi. Zelensky’yi Putin’den daha zor bir muhatap olarak tanımladı. Bu, Zelensky ve Ukrayna’nın, bir ABD seçiminden önce Trump ile karşı karşıya geldiği ilk durum değil. 2019’daki bir telefon görüşmesinde, Trump askeri yardımı kullanarak Zelensky’yi Joe Biden ve oğlu Hunter hakkında bir soruşturma açmaya zorlamaya çalışmıştı; bu durum Trump’ın ilk azil sürecine yol açmıştı.
ABD-UKRAYNA İLİŞKİLERİ
Ukrayna’nın ABD siyaseti ile son entangımanları, Washington ve Avrupa’da endişelere yol açıyor. Trump’ın kendi siyasi ihtiyaçlarını önceliklendirmekle kalmayıp, Putin’e aktif olarak yardım etmeye yönelik bir dizi adım attığı düşünülüyor. Washington ile Kiev arasındaki son kriz, Trump’ın geçtiğimiz Cuma günü Rusya’dan dizel satın alımına yönelik yaptırımları aşan bir anlaşma duyurmasıyla başladı. Trump yönetimi, Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik uzun menzilli saldırıları durdurmaması durumunda, askeri operasyonlar için istihbarat paylaşımını durdurabileceği ve Avrupa’nın ABD yapımı silah alımlarını engelleyebileceği konusunda Ukrayna’yı uyardı.
UKRAYNA'NIN CEVABI
Ukrayna, ABD’den gelen bu tehditler karşısında tepkisiz kalmadı. Zelensky, Rus enerji tesislerine yönelik saldırıları yeniden başlatma kararı aldı. “Tamam, yeter,” diyerek Financial Times’a verdiği röportajda, ABD’nin Putin ile daha fazla anlaşma peşinde olduğunu iddia etti. “Herkes sormak isteyecek: Nasıl oluyor da bazı insanlar hayatta kalmaya, savaşmaya, ölmeye çalışırken siz bu agresif adamlarla iş yapıyorsunuz?” ifadelerini kullandı.
TEKNOLOJİ VE ASKERİ KAPASİTE
Musk’ın Starlink hizmetinin askeri versiyonu olan SpaceX Starshield sistemi üzerindeki tartışmalar, Washington ve Kiev’deki gerginliği daha da artırdı. Ukrayna generalleri, Starshield sisteminin sınırlamalarına şaşırdı. Bu sınırlamalar, Ukrayna’nın askeri teçhizatının hızını etkileyerek Rusya’nın sahadaki askeri avantajını artırdı. Musk, sınırlamaların ABD ordusu tarafından belirlendiğini belirtirken, iki üst düzey ABD yetkilisi bu emrin Trump’tan gelmediğini bildirdi.
TRUMP'IN STRATEJİSİ
Trump’ın eleştirmenleri, dizel anlaşmasının onun Putin’i yatıştırma alışkanlığının bir örneği olduğunu savunuyor. Eğer tam olarak uygulanırsa, bu anlaşma Rus ekonomisine milyarlarca dolar enjekte edebilir ve Rus savaş makinesini güçlendirebilir. Delaware Demokrat Senatörü Chris Coons, “Trump, kendi konumunu iyileştirmek ve ara seçimlerde Senato için aday olan Cumhuriyetçilerin durumunu düzeltmek için her şeyi yapmaya istekli,” dedi.
GÜVENLİK VE GELECEK
Trump, “Aslında Putin, Zelensky’den daha fazla anlaşma yapmak istiyor,” yorumunda bulundu. Ancak, Trump’ın göreve döndüğünden beri Putin’in tutumunda herhangi bir değişiklik olmadığı görülüyor. Ukrayna’nın, savaşın sona ermesi için kritik topraklarını Kremlin güçlerine teslim etmesi gerektiği yönündeki talepleri, Zelensky için kabul edilemez. Londra’daki Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü’nden Tom Keatinge, “Donald Trump, kendi seçim konumunu Ukraynalıların güvenliği, hayatları ve güvenliği önünde tutuyor,” diyerek durumu değerlendirdi.