Tyrannosaurus rex’in 67 milyon yıllık bir iskeleti, New York’taki Sotheby’s müzayedesinde 50 milyon 130 bin dolara satılarak açık artırmada satılan en pahalı fosil unvanını kazandı. “Gus” lakaplı bu dev canavarın ismi, fosilin bulunduğu Güney Dakota’daki araziye sahip olan ve 2022’de hayatını kaybeden çiftlik sahibi Gary “Gus” Licking’ten geliyor. 38 feet (yaklaşık 11,5 metre) uzunluğunda ve 12,5 feet (yaklaşık 3,8 metre) yüksekliğindeki T. rex, 183 kemik fosiliyle yüzde 61 oranında tamamlanmış durumda. Sotheby’s, kütlesel olarak yüzde 75 ila 80 oranında bütünlük taşıyan iskeletin şimdiye kadar bulunan en büyük T. rex’lerden biri olduğunu belirtti.
HELL CREEK OLUŞUMU’NDAN ÇIKAN NADİR ÖRNEK
Tıpkı diğer birçok T. rex iskeleti gibi Gus da Montana, Wyoming ve Dakota bölgelerini kapsayan efsanevi jeolojik alan Hell Creek Formasyonu’ndan çıkarıldı. İlk T. rex iskeletlerinden biri 1902 yılında bu bölgede bulunmuş, türe adını veren fosiller de yine buradan çıkarılmıştı. Gus’un satış öncesi tahmini değeri 20 ila 30 milyon dolar arasındaydı. Açık artırmadaki kazanan teklif telefon yoluyla verildi.
REKOR HIZLA YÜKSELEN FİYAT VE ÖZEL ÖZELLİKLER
Önceki fosil müzayede rekoru, 2024 yılında milyarder Ken Griffin tarafından 44,6 milyon dolara satın alınan Apex lakaplı Stegosaurus’a aitti. Apex halen New York Doğa Tarihi Müzesi’nde dört yıllık ödünç sürecinin ortasında. Gus’un bilim dünyası ve potansiyel alıcılar için cazip kılan pek çok özelliği bulunuyor. Kafatasındaki orijinal kemiklerin yüzde 82’si korunmuş durumda ve iskelette köprücük kemiği, tam bir pelvis ve her iki ayak gibi nadir bulunan parçalar yer alıyor. Sotheby’s, yalnızca bir başka örnekte iyi korunmuş iki ayağın bir arada bulunduğunu ifade etti.
BİLİMSEL ÇEVRELERDEN ÖZEL MÜLKİYET ENDİŞESİ
Paleontologlar genel olarak bir fosilin özel ellere geçmesi durumunda bilim dünyası için kaybedildiği görüşünde. Bilimsel dergiler yalnızca herkese açık koleksiyonlarda bulunan örnekler üzerinde yapılan araştırmaları yayımlıyor. Özel mülkiyetteki bir fosil üzerinde yapılan çalışmaların tekrarlanabilirliği sağlanamadığı için bilimsel bulguların doğrulanması mümkün olmuyor. Gus, 2020’de 31,8 milyon dolara satılan Stan ve 1997’de açık artırmaya çıkan ilk dinozor fosili Sue’ya göre daha düşük bütünlük oranına sahip olsa da, sahip olduğu “tam haklar” ile öne çıkıyor.
SATIN ALAN KİŞİYİ BEKLEYEN FIRSATLAR
Gus “tam haklarla” satıldı, yani iskelette başka dinozorlara ait telif hakkı bulunan parçalar bulunmuyor. Genellikle eksik kemikler mevcut iskeletlerden alınan kalıplarla tamamlanıyor ve bu süreçte standart olarak Stan’in kalıpları kullanılıyor. Gus’un alıcısı potansiyel olarak Stan ile rekabet edebilecek ve müzeler ya da özel koleksiyoncular için kalıp üretip lisanslayabilecek. Henüz kimliği açıklanmayan alıcının, fosili nasıl değerlendireceği merakla bekleniyor.