Arkeologlar, 75 bin yıl önce bir tahta mızrakla öldürülen Neandertal kalıntılarını ortaya çıkardı. Bu, bilinen en eski muhtemel cinayet örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor. Kalıntılardaki düzgün dairesel delik, mızrağın göğsü delip akciğerleri ve ana damarları aşarak omuriliğe ulaştığını gösteriyor. Yapılan bir çalışmaya göre, bu yaralanmanın Neandertal’i ya hemen ya da kısa bir süre içinde öldürdüğü düşünülüyor.
KAZI DETAYLARI
Şanidar Mağarası’nda yapılan kazılarda, 2019 ve 2022 yıllarında Neandertal’e ait omuz kemiği, sağ elin büyük bir kısmı, iki sol kaburga, bir sağ kaburga parçası ve yedi diş bulundu. Şanidar A olarak bilinen Neandertal’in ölüm anında yaklaşık 45 yaşında olduğu düşünülüyor, ancak cinsiyeti belirlenemedi.
YARALARIN ANALİZİ
Bulunan dişlerden biri çatlak durumda olup, yüzüne darbe almış olabileceğini gösteriyor. Ancak diş kökünde biriken diş taşları, bu yaralanmanın daha önce yaşandığını ve kişinin grup üyeleri tarafından bakıma ihtiyaç duyduğunu düşündürüyor. Önceki araştırmalar, Neandertallerin bitki ve baklagilleri birlikte pişirerek yemek hazırladığını öne sürüyor.
SOSYAL DESTEK GÖSTERGELERİ
Araştırmanın baş yazarı Dr. Emma Pomeroy, bu yaralanmanın ardından bir yıl veya daha uzun süre yaşamaya devam etmenin, diğer Neandertallerin desteğini gerektirdiğini belirtiyor. Şanidar A’nın kalıntıları, insanlık olarak tanıdığımız birçok şeyin ikili doğasını yansıtıyor; bir yandan şiddet dolu bir son, diğer yandan hayatı boyunca bakıma muhtaç bir birey.
DİĞER NEANDERTAL BULUNTULARI
2017 yılında aynı mağarada bulunan başka bir fosil, bir erkek Neandertal’in sağ kolunun felçli olduğu ve baş travması nedeniyle kısmen kör olduğu halde uzun bir yaşam sürdüğünü göstermişti. Ayrıca, İspanya’daki bir fosilde bulunan bir fosilleşmiş kulak kemiği, Neandertallerin Down sendromlu bir çocuğa bakmış olabileceğini ortaya koydu.
OLAYIN GÖRÜNÜMÜ
Pomeroy ve ekibi, omuz kemiğindeki 15 milimetre genişliğindeki dairesel deliklerin bir mızrakla ya da sivriltilmiş bir tahta ile oluştuğunu düşünüyor. Mızrağın taş ucu olması durumunda farklı bir delik şekli bırakacağı belirtiliyor. Ölümün bir av kazası olup olmadığı ise tartışmalı. Ancak yaralanmanın konumu ve mızrağın kuvveti, bunun kalbe yönelik kasıtlı bir ölüm vuruşu olabileceğini gösteriyor.
NEANDERTAL TARİHİ
Neandertaller, yaklaşık 300 bin yıl boyunca Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya’da yaşamış ve 40 bin yıl önce yok olmuştur. Modern insan DNA analizleri, bu iki grubun zaman zaman karşılaştığını ve birbirleriyle çiftleştiğini ortaya koyuyor.
KAZILARIN GELECEĞİ
Araştırmacılar, yaralanmanın sebebini anlamak için gelecekte deneyler yapmayı planlıyor. Aniden meydana gelen yaralanmalar ile kasıtlı şiddeti ayırt etmek zor; ancak, kurbanın yüzüne mızrak saplanmış olması, kasıtlı şiddeti işaret ediyor.
ŞANİDAR MAĞARASI'NIN ÖNEMİ
Şanidar A’nın bulunduğu mağara, iyi bilinen bir Neandertal mezarlığıdır. 1960 yılında yapılan kazılarda, ölülerin çiçeklerle gömüldüğüne dair polen izleri bulunmuştu, bu da Neandertallerin ölülerine saygı gösterdiğini düşündürüyordu. Pomeroy’un ekibi, 2015’ten itibaren yaptığı yeni kazılarla bu çiçek gömme teorisine şüpheyle yaklaşmaktadır.
NEANDERTALLERİN ÖLÜM RİTÜELLERİ
Pomeroy ve meslektaşları, Neandertallerin ölülerini defnetmek için Şanidar Mağarası’na tekrar tekrar döndüğünü düşünüyor. Şanidar A dahil olmak üzere, mağarada en az beş Neandertal kalıntısının bulunduğu ve bunların farklı zamanlarda yerleştirildiği belirtiliyor. Bu durum, mağaranın ve bu alanın Neandertaller için önemli bir yer olduğunu gösteriyor.