Kurtarma ekipleri ve yabancı uzmanlar, Nepal’deki hidroelektrik tünellerinde yaşamları tehlikede olan çok sayıda işçiyi bulmak için yoğun çaba sarf ediyor. Geçtiğimiz hafta yaşanan yıkıcı sel felaketi sırasında kalın çamur, bu tesisleri gömmüş durumda. Ülkenin afet ajansına göre, Trishuli Nehri boyunca uzanan çeşitli hidroelektrik projelerinde en az 933 işçi kayıp. Bu işçilerin ne kadarının su baskını sırasında derin ve güçlendirilmiş tünellerin içinde olduğu belirsizliğini koruyor. Arama kurtarma çalışmaları, kötü hava koşulları, çamur ve yolların, köprülerin kaybı gibi zorluklarla karmaşık hale geliyor.
HIDROELEKTRİK PROJELERİNE YAPILAN YATIRIMLAR
Nepal ve komşu süper güçler, Çin ve Hindistan, son yıllarda Himalayalar’daki hidroelektrik projelerine büyük yatırımlar yaparak bu bölgedeki akarsuların enerji potansiyelini kullanma umudunu taşıyor. Nepal’in Bağımsız Elektrik Üreticileri Derneği (IPPAN) tarafından Cumartesi günü derlenen bir liste, sel felaketinden etkilenen 11 farklı hidroelektrik projesinde yaklaşık 900 işçinin kayıp olduğunu gösteriyor. Her bir tesisin kurtarma ekiplerinin en güvenli yolu bulmasını zorlaştıran kendi zorlukları var.
TÜNELDEKİ KURTARMA OPERASYONU
Trishuli 3A hidroelektrik santrali, 42 kayıp işçi ile dikkat çekiyor. Burada, kurtarma ekiplerinin hayatta kalanları bulabilmesi için bir tünele delme işlemi sürüyor. Sel sırasında içerde çalışan birçok kişinin bulunduğu yer altı santrali için tünel 4 kilometreden uzun. Avustralyalı jeolog Arnold Dix, tünelin ne kadarının çamur veya su ile dolduğunun belirsiz olduğunu ifade etti. “Belki sadece 10 metre kazmamız gerekecek, belki de 100 metre,” dedi.
ÇEŞİTLİ RİSK FAKTÖRLERİ
Dix, türbin odasının acil kapatma sistemlerinin arızalanması durumunda su ile dolmuş olabileceğini, bu durumun içerideki kimseyi boğma riski taşıdığını belirtti. Ayrıca, ekiplerin delme işlemi sırasında suyun serbest kalmasının, kurtarma ekipleri için tehlike oluşturabileceği ifade edildi. Jenjen Lama, Chilime Hidroelektrik Santrali’nde altı kişinin kayıp olduğunu ve kurtarma çalışmalarına katıldığını bildirdi. Tünelin tamamen çamur ve pislik ile dolu olduğunu belirten Lama, sadece 130 metre ilerleyebildiklerini ve helikopterlerin inmesini zorlaştıran hasarlı altyapının da sorun yarattığını aktardı.
İŞÇİLERİN KURTARILMASI
Nepal’de 27 hidroelektrik santrali zarar gördü, bunlardan yaklaşık 12’si neredeyse tamamen yok oldu. Nepal Ordusu ve Nepal polisinden mühendisler ile Hindistan ve Çin’den gelen uzmanlar, kurtarma çalışmalarına katıldı. Ekipler, hayatta kalanları bulmak için dronlarla termal kameralar kullanarak tünellerin girişini bulmaya çalıştı. Ayrıca, tünellerin üst kısmında delikler açarak kurtarma ekiplerinin içeri girmesini sağlamak için çalıştılar. Trishuli 3A santralinde, kurtarma ekipleri büyük bir delik açarak ip ve emniyet kemerleri ile içeri inmeyi başardılar ancak seslendiklerinde yanıt alamadılar.
YAŞAM MÜCADELESİ
Şu ana kadar en az 279 hidroelektrik işçisi kurtarıldı veya çamurla dolu tünellerden çıkmayı başardı. Ancak bu hayatta kalanlar, kaybolan arkadaşları, iş arkadaşları ve aile üyeleri hakkında hala cevap arıyor. Hayatta kalanlardan biri olan Bhakti Ram Bohara, yaklaşık 1,000 işçiden sadece 100’ünün kurtulduğunu tahmin ediyor. Kayıplar arasında eniştesinin de olduğunu belirten Bohara, “Eşi benim kız kardeşim ve hamile,” diyerek duygusal bir an yaşadı. Diğer bir hayatta kalan Ram Chandra ise, su, beton ve enkaza tutunarak tünelden çıkmayı başardıklarını anlattı.
ALTYAPI YATIRIMLARININ RİSKLERİ
Bu felaket, hükümetler için barajlar, tüneller, yollar ve köprüler inşa etme çabalarının bir gerçeklik kontrolü olma potansiyeli taşıyor. Çin bu alanda öncülük ederken, Hindistan ve Nepal de son yıllarda altyapı inşaatına milyonlarca dolar akıttı. Ancak bu bölge, doğal tehlikelere ve iklim değişikliğine karşı oldukça hassas. Uzmanlar, olayın ciddiyetinin ve Nepal-Çin sınırındaki konumunun, devlet planlamacılarını projelerin tasarımını ve ölçeklendirilmesini daha dikkatli düşünmeye yöneltmesi gerektiğini vurguluyor.