ABD’deki Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı’ndan araştırmacılar, nükleer patlamaların ardından radyoaktif serpintilerin nasıl oluştuğunu laboratuvar ortamında modelleyerek maddelerin soğuma sürecini ilk kez bu kadar detaylı gözlemledi. Gerçek bir nükleer reaksiyon yaşanmayan kontrollü deneyde, yüksek sıcaklıklı plazma tüpü kullanıldı. Araştırmacılar, uranyum, sezyum ve seryum elementleriyle iki farklı soğuma senaryosu test etti.
PLAZMA TÜPÜNDE 5 BİN DERECELİK ATEŞ TOPU OLUŞTURULDU
Deneyde yaklaşık bir metre uzunluğundaki plazma akış reaktörü kullanıldı. Elementler Güneş’in yüzey sıcaklığına yakın 4 bin 727 dereceye kadar ısıtıldı. Tüm maddeler bu sıcaklıkta anında buharlaştı. Araştırmacılar iki farklı soğuma senaryosu uyguladı. İlk senaryoda maddeler düzenli şekilde soğutuldu. İkinci senaryoda sıcaklık uzun süre yüksek tutulup aniden düşürüldü.
SEZYUMUN SERPİNTİ DAVRANIŞI ŞAŞKINLIK YARATTI
Deney sonuçları yerleşik teorileri sarsacak nitelikte oldu. Uranyum ve seryum her iki senaryoda da erken yoğunlaştı. Sezyum ise çok daha geç yoğunlaştı. İkinci senaryoda sezyum diğer elementlerle yoğun etkileşime girdi. Bu etkileşim tahmin edilenden karmaşık bileşikler oluşturdu.
SERPİNTİ PARÇACIKLARI PATLAMA KOŞULLARINI ORTAYA ÇIKARACAK
Çalışma geleneksel nükleer bulut modellerinin eksik olduğunu gösterdi. Soğuma hızındaki değişimler kimyasal reaksiyonları etkiliyor. Bu etki mevcut modellerde gözden kaçıyor. Keşfedilen dinamikler tersine mühendisliğe imkan tanıyacak. Gelecekte serpinti parçacıkları incelenerek patlamanın sıcaklığı belirlenebilecek. Parçacıklar oluşum geçmişlerine dair kayıt tutuyor. Uzmanlar bu yöntemin kesin ölçümler sağlayacağını vurguluyor.