ABD’de 100 milyondan fazla kişi, Kanada ve kuzey Minnesota’daki yaklaşık 3 bin 500 yangından yayılan dumanın Orta Batı ve Doğu Kıyısı boyunca ilerlemesiyle hava kalitesi alarmı altında. Duman, nefes darlığı, gözlerde yanma, baş dönmesi, baş ağrısı ve mide bulantısı gibi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Uzmanlar, semptomları kötüleşen kişilerin mutlaka tıbbi yardım alması gerektiğini vurguluyor.
HAVA KALİTESİ ENDEKSİ VE RİSK GRUPLARI
Hava Kalitesi Endeksi (AQI), ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) dış ortam hava kalitesini ve sağlık üzerindeki etkilerini raporlayan bir araç olarak tanımlanıyor. Johns Hopkins Üniversitesi Çevre Sağlığı ve Mühendisliği Bölümü’nden Dr. Peter DeCarlo, AirNow.gov sitesinin herkes tarafından düzenli olarak takip edilmesi gerektiğini söylüyor. Özellikle astım veya alerjisi olan kişiler, kötü hava kalitesinden anında etkilenebiliyor.
ÇOCUKLAR, YAŞLILAR VE HAMİLELER İÇİN KRİTİK UYARI
New Jersey’deki Hackensack Meridian Palisades Tıp Merkezi’nden göğüs hastalıkları uzmanı Dr. Aida Capo, dumanlı havanın özellikle çok küçük çocuklar, yaşlılar ve hamile kadınlar için tehlikeli olduğunu belirtiyor. Bu grupların dışarıda vakit geçirmemesi, kesinlikle oyun oynamaması ve egzersiz yapmaması gerekiyor. ABD’de yaklaşık 25 milyon astım ve 16 milyon KOAH hastası bulunuyor.
AKCİĞER SAĞLIĞI VE HASSAS GRUPLAR
Uzmanlar, kronik akciğer rahatsızlığı olanların her türlü ek tahrişten korunması gerektiğini vurguluyor. Dr. David Rosenberg, bu partikül seviyelerinde sağlıklı bireylerin bile akciğerlerinde tahriş ve sorun yaşama potansiyeli olduğunu ifade ediyor. Çocukların hava yollarının daha dar olması nedeniyle az miktardaki iltihap veya mukusun bile nefes almalarını ciddi şekilde etkileyebileceği belirtiliyor. Akciğerlerin 20’li yaşlara kadar büyümeye devam etmesi, genç yetişkinleri de bu partiküllere karşı hassas hale getiriyor.
KORUNMA YÖNTEMLERİ VE MASKE KULLANIMI
Vücudun doğal savunma mekanizması olan burun kıllarının bu küçük yangın partiküllerine karşı yetersiz kaldığı ifade ediliyor. Dışarı çıkılması gerekiyorsa cerrahi maskelerin değil, N95 maskelerin kullanılması öneriliyor. Uzmanlar, ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılması gerektiğini, çünkü derin nefes almanın partiküllerin hava yollarına daha fazla nüfuz etmesine yol açtığını vurguluyor.
EV İÇİ VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
Pencerelerin kapatılması, klimaların ve hava filtrelerinin çalıştırılması öneriliyor. HEPA filtreli hava temizleme cihazlarına sahip olanların bunları tekrar kullanması tavsiye ediliyor. Astım hastalarının, semptomların kötüleşmesini beklemeden, ilk öksürük veya tahriş belirtisinde kurtarıcı inhalerlerini kullanmaya başlamaları gerektiği belirtiliyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE GELECEK ÖNGÖRÜSÜ
Uzmanlar, ısınan iklimle birlikte orman yangınlarının daha sık hale gelmesinin beklendiğini ifade ediyor. Doğu Kıyısı’nın bu tür olaylardan genellikle daha az etkilendiği ancak iklim değişikliğiyle birlikte bu tür deneyimlerin gelecekte daha yaygın hale gelebileceği uyarısı yapılıyor.