ABD’de yapılan yeni bir araştırma, orta yaşlı bireylerin neredeyse üçte birinin sağlık bilgilerini anlama ve ilaç talimatlarını doğru şekilde uygulama konusunda ciddi zorluklar yaşadığını ortaya koydu. Journal of Internal Medicine’de yayımlanan çalışma, katılımcıların doktor ziyaretlerinden edindikleri bilgileri hatırlamakta, standart sağlık materyallerini okumakta ve ilaçlarını doğru dozda kullanmakta sorunlar yaşadığını gösterdi. Araştırmanın ilginç bir yanı ise katılımcıların çoğunun sağlık sistemiyle yeni tanışmamış olması; bazıları birden fazla kronik rahatsızlığı yönetiyordu.
SAĞLIK SİSTEMİNİN İLETİŞİM SORUNU GÜN YÜZÜNE ÇIKTI
Araştırmada ortalama yaşı 52 olan 942 hastaya sağlık okuryazarlığını ölçmek için çeşitli görevler verildi. Katılımcılardan yeni bir tanı aldıkları bir doktor ziyaretini canlandırmaları ve hatırladıkları bilgileri aktarmaları istendi. Ayrıca sahte bir ilaç şişesi verilerek etiket ve talimatlardan hangi bilgileri çıkarabildikleri test edildi. Northwestern Üniversitesi Feinberg Tıp Fakültesi’nden araştırma görevlisi Abigail Vogeley, sadece 10 dakika sonra bile insanların kendilerine verilen tanıya dair tüm ayrıntıları hatırlamakta zorlandığını belirtti.
İLAÇ TALİMATLARINDA STANDART EKSİKLİĞİ HASTALARI ZORLUYOR
Araştırmacılar, reçete talimatlarındaki sorunların genellikle dilin inceliklerinden ve etiketleme uygulamalarındaki farklılıklardan kaynaklandığını vurguladı. Vogeley, hastaların nereye bakacaklarını bilemedikleri için uyarıları gözden kaçırabildiklerini ve bunun bir standartlaşma sorunu olduğunu ifade etti. Northwestern Üniversitesi Uygulamalı Yaşlanma Sağlığı Araştırmaları Merkezi direktörü Profesör Dr. Michael Wolf, hasta-doktor görüşmelerinin kısa sürdüğünü ve bilgilerin her zaman anlaşılır bir dille yazılmadığını belirterek sağlık okuryazarlığının geliştirilmesinin zor olduğunu söyledi.
YANLIŞ ANLAŞILAN TALİMATLAR HANGİ SORUNLARA YOL AÇIYOR
Amerikan Dahiliye Hekimleri Koleji Başkanı Dr. Jan Carney, hastaların doktorlarına soru sorma konusunda rahat hissetmediklerinde ilacın ne zaman alınacağı, yemekle birlikte kullanılıp kullanılmayacağı gibi temel bilgilerin iletişimde kaybolabildiğine dikkat çekti. Araştırmacılar, talimatların yanlış anlaşılmasının hastaların ilacı gereğinden az veya fazla almasına, başka bir ilaçla tehlikeli şekilde birleştirmesine ya da yan etkilere daha açık hale gelmesine yol açabileceğini belirtti. Örneğin, idrar söktürücü bir ilacın sabah alınması gerektiğini bilmeyen bir hasta, ilacı akşam yemeğinde alıp gece sürekli tuvalete kalkma sorunu yaşayabiliyor. Çalışma ayrıca netlik eksikliğinin insanların ilaç dozlamasını gereksiz yere karmaşık hale getirmesine neden olduğunu, hatta bazı hastaların gece yarısı uyanıp gereksiz yere üçüncü dozu aldığını ortaya koydu.
UZMANLARDAN SAĞLIK OKURYAZARLIĞINI ARTIRMAK İÇİN PRATİK ÖNERİLER
Araştırmacılar, sağlık sisteminin hasta iletişimini iyileştirmesi için harekete geçmesi gerektiğini vurgularken, bireylerin de kendi sağlık okuryazarlıklarını artırmak için yapabilecekleri şeyler olduğunu belirtti. Uzmanlar, doktor veya eczacıya “Bu ilaç hakkında ne bilmeliyim?” gibi açık uçlu sorular sormayı alışkanlık haline getirmeyi öneriyor. Ayrıca hastaların kullandıkları ilaçların bir listesini yanlarında taşımaları, doktor ziyaretlerinde yanlarında not almak için bir ses kayıt cihazı bulundurmaları ve ihtiyaç duyduklarında doktorlarından yavaşlamasını isteyerek tedavi ve teşhislerini daha net anlamaları tavsiye ediliyor.