Küresel otomotiv sektörü, pandeminin ve önceki çip krizlerinin etkilerini geride bırakmaya çalışırken, bu kez Hollanda ile Çin arasındaki artan gerilim nedeniyle yeni bir tedarik zorluğuyla karşı karşıya kaldı. Hollanda hükümeti, Çinli Wingtech’e ait çip üreticisi Nexperia’nın kontrolünü devralırken, Pekin’in sert tepkisi sektörde bir domino etkisi yarattı. Kriz, Nissan, Honda ve Bosch gibi büyük markaların üretim süreçlerini doğrudan olumsuz etkiledi.

KRİZİN MERKEZİNDE BU ŞİRKET VAR

Hollanda, Eylül ayında, güvenlik endişeleri ve “ciddi yönetim eksiklikleri” gerekçesiyle Nexperia’nın kontrolünü fiilen aldı. Bu adım, Pekin’in tepkisini çekti ve Çin, Nexperia’nın çiplerinin ihracatını durdurarak büyük bir karşı atak yaptı. İhracat kısıtlamaları daha sonra kısmen hafifletilse de, Çin, sevkiyatların normale dönmesi için Hollanda’nın kontrolü geri vermesini şart koştu. Bu durum, üretim zincirinin kısa sürede tıkanmasına neden oldu.

OTOMOTİVİN KÖR NOKTASI ORTAYA ÇIKTI

Pandemi sonrası “bir daha hazırlıksız yakalanmayacağız” diyen otomotiv üreticileri, düşük teknolojili çiplerde dahi Çin’e olan bağımlılıklarını acı bir şekilde hatırladı. Seraph Consulting CEO’su Ambrose Conroy, durumu “Hiç kimse jeopolitik bir kesintiye hazır değildi” sözleriyle özetledi. Ucuz ve kritik öneme sahip çiplerin yokluğu, üretim hatlarını beklenmedik bir hızla durma noktasına getirdi.

PEKİN’İN MİSİLLEMESİ ÜRETİMİ VURDU

Çin, Hollanda’nın Nexperia üzerindeki kontrolüyle ilgili hamlesine karşılık olarak, İnci Nehri Deltası’ndaki fabrikasında paketlenen çiplerin ihracatını durdurdu. Bu çipler; araçlarda fren sistemleri, elektrikli camlar gibi yüzlerce kritik bileşenin işleyişini sağlıyordu. Çip eksiklikleri, Nissan ve Honda’nın üretimi kısmak zorunda kalmalarına, Bosch’un ise fabrika çalışma saatlerini düşürmesine yol açtı. “5 dolarlık çip bulunamadığı için 40 bin dolarlık araç üretilemiyor” gerçeği tekrar gündeme geldi.

ÇİN’DEN YUAN ŞARTI

Kriz derinleşirken, Nexperia bazı müşterilerine yeniden satış yapmaya başladı. Ancak bu işlemlerin yalnızca yuan ile gerçekleştirileceğini açıkladı. Tüm işlemler tek bir para birimi üzerinden yürütülemediğinden, sevkiyata hazır olan çipler Dongguan tesislerinde birikmeye başladı. Apple tedarikçisi JABIL ve Avusturyalı Melecs bazı çözümler geliştirebildi, fakat Bosch gibi büyük şirketler alternatif bulma konusunda zor durumda kaldı.

DEV MARKALAR ÜRETİMİ DURDURMA EŞİGİNE GELDİ

ABD Başkanı Donald Trump’ın Seul’deki Çin lideri Şi Cinping ile görüşmesinin ardından bazı ihracat kısıtlamalarının hafifletilmesi, üretimi durdurmaya günler kala Bosch, ZF Group ve Hella için kritik bir fırsat sundu. Ancak uzmanlar, yıl boyunca yeni kesintilerin yaşanabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Nissan’ın en çok satan modeli Rogue SUV’nin üretimindeki kısıtlamalar, krizin ciddiyetini gösteren önemli örneklerden biri.

SEKTÖR DERS ALMADI MI?

Analistler, otomotiv sektörünün hâlâ “kırılgan” olduğuna inanıyor. Julie Boote, “Birkaç aylık stok bulundurmaları gerekirdi” derken, Nissan yöneticisi Guillaume Cartier, tedarik zincirlerini değiştirmenin zaman alacağını belirtiyor. Cartier, “Geçmişten ders almadınız” eleştirilerine, “Üç yılda tüm sistemi değiştirebileceğinize inanıyor musunuz?” yanıtını veriyor.

TEDARİK DARBOĞAZI DERİNLEŞİYOR

Sorun yalnızca tedarik değil; çiplerin araçlara entegrasyon yöntemleri de krizi derinleştiriyor. Nexperia’nın yarı iletkenleri genellikle doğrudan bileşenlerin üzerine lehimleniyor ve bu durum alternatiflerle hızlı bir değişim şansını ortadan kaldırıyor. Hella, yeni tedarikçileri değerlendirmeye alıyor, ancak test süreçlerinin bir yıla kadar uzayabileceği ifade ediliyor. Uzmanlara göre çeşitlendirme şart, fakat maliyet ve süre sektörün elini bağlıyor.

NEXPERIA’NIN AVRUPA İÇİN STRATEJİK ÖNEMİ

Nexperia, özellikle Almanya’daki otomotiv devleri için kritik bir tedarikçi konumunda bulunuyor. Hamburg’daki tesisinde 1600 kişi çalışmakta ve fabrika 175 milyon euroluk genişletme sürecinden geçiyor. Şirket yöneticileri, Batı ile Çin arasındaki gerilimlerin derinleşmesi durumunda Avrupa ve Çin için ayrı tedarik zincirleri oluşturma planlarını değerlendirdiklerini belirtiyor.