Pakistan hükümeti, kadın hijyen ürünleri ve doğum kontrol malzemeleri üzerindeki yüzde 18’lik satış vergisini kaldırma kararı alarak önemli bir adım attı. Bu karar, ülkede sadece yüzde 12 oranında kadının ticari hijyen ürünleri kullandığı bir ortamda, adet dönemi ürünlerine erişimi artırmayı hedefliyor. Maliye Bakanı Muhammed Avrangzeb, bu ürünlerin “kadın sağlığı, onuru ve sosyal hayata tam katılım için vazgeçilmez” olduğunu vurguladı.
MAHKEME BAŞVURUSU VE ANAYASAL İTİRAZ
Vergi indirimi, Avukat Ahsan Cihangir Han ve Mahnur Ömer’in öncülük ettiği hukuki mücadelenin ardından geldi. İkilinin Ekim ayında sunduğu dilekçede, ped ürünlerinin lüks mal değil temel ihtiyaç kategorisine alınması talep edilmişti. Han ve Ömer, mevcut vergi yapısının Anayasa’nın cinsiyet ayrımcılığını yasaklayan 25. maddesini ihlal ettiğini savunuyor. Rawalpindi’deki mahkeme, Kasım ayındaki duruşmada hükümete dilekçeye “zamanında yanıt” vermesi talimatını vermişti.
KADINLARIN YÜZDE 88’İ TİCARİ ÜRÜN KULLANAMIYOR
UNICEF verilerine göre Pakistan’da kadın ve kız çocuklarının yalnızca yüzde 12’si ticari hijyen ürünleri kullanabiliyor. Geri kalanlar bez ve ev yapımı alternatiflere yöneliyor. Yerli ürünlerde yüzde 18 satış vergisi ve ithal ürünlerde ek yüzde 25 gümrük vergisi uygulanıyor. Diğer yerel vergilerle birlikte toplam yüzde 40’a varan vergi yükü, en yoksul kesimlerin bu ürünlere erişimini neredeyse imkânsız hale getiriyor.
AKTİVİSTLERDEN TAM VERGİ KALDIRMA ÇAĞRISI
Davacı avukat Ömer ve avukatı Han, satış vergisinin kaldırılmasını memnuniyetle karşılamakla birlikte, ped üretiminde kullanılan hammaddeler üzerindeki ek vergilerin de tamamen kaldırılmasını talep ediyor. Han, “Anayasa başvurusu olmasaydı hükümet satış vergisinin yanlış olduğunu fark etmezdi” dedi. Üreme sağlığı aktivisti Buşra Mahnur ise vergi indiriminin “sembolik değerine” dikkat çekerek, bu adımın adet kanamasını damgalamaktan kurtarma açısından önemli olduğunu ancak en kırılgan grupları etkilemediğini belirtti.
YARGI SÜRECİ VE HÜKÜMETİN SAVUNMASI
Hükümet, mahkemeye sunduğu savunmada vergi oranlarının “aşırı” veya “ayrımcı” olmadığını, devlet gelirlerini karşılamak için tasarlandığını ileri sürdü. Davanın son duruşmasında tarafların nihai savunmaları dinlenecek ve mahkeme kararını verecek. Han, “Mücadelemiz devam ediyor ancak hükümetin bu ürünlerin lüks olmadığını anlaması bizi sevindirdi” ifadelerini kullandı. Kararın lehlerine sonuçlanması halinde, tüm hijyen ürünleri üzerindeki gümrük ve hammadde vergilerinin de kaldırılması bekleniyor.