Cyclospora parazitinin neden olduğu ishal vakaları artmaya devam ederken, yetkililer kaynağın henüz tespit edilemediğini ve haftalarca sürebilecek hastalık tehdidine karşı tüketicileri uyarıyor. Salgın, Michigan ve Ohio’da 4.000’i aşan vakayla birlikte Batı Virginia ve Kentucky’de de görüldü. Michigan sağlık yetkilileri, yaptıkları incelemelerde marul veya salata yeşilliklerinin sorumlu olabileceğini ancak diğer gıdaların da göz ardı edilmediğini, belirli bir ürün, yetiştirici veya tedarikçinin kaynak olarak tanımlanmadığını açıkladı. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), 1 Mayıs’tan bu yana 34 eyalette 7.000’den fazla vakanın doğrulandığını veya soruşturma altında olduğunu duyurdu.
SALGININ KAYNAĞI HENÜZ BELİRLENEMEDİ
Michigan sağlık yetkilileri, yaz aylarında marul ve yeşillik alırken daha dikkatli olunması çağrısı yaparken, federal sağlık yetkilileri sağlık uyarılarının takip edilmesini ve gıdaların yıkanmasında standart güvenlik uygulamalarının kullanılmasını vurguluyor. Columbia Üniversitesi Irving Tıp Merkezi’nden hastane epidemiyoloğu ve enfeksiyon hastalıkları uzmanı Dr. Nuwan Gunawardhana, “Cyclospora çok ilginç bir organizma. Bir parazit olduğu için geçmişte salgınlarla bağlantılıydı, genellikle gıda kaynaklı salgınlar.” ifadelerini kullandı. Gunawardhana, kişiden kişiye bulaşmanın söz konusu olmadığını belirterek, “Gıda kaynaklı salgınlardan bahsettiğimizde, Cyclospora çok dayanıklı bir organizma ve taze sebze ve meyvelerimizin yüzeylerine çok iyi tutunma yeteneğine sahip.” dedi.
HAFTALARCA SÜREBİLEN BELİRTİLER VE RİSK GRUPLARI
Cyclosporiasis, mikroskobik parazit cyclospora’nın neden olduğu bağırsak hastalığı olup belirtileri genellikle maruziyetten sonraki iki gün ile iki hafta arasında ortaya çıkıyor. Uzun süreli sulu ishal, mide krampları, mide bulantısı, yorgunluk, iştah kaybı ve kilo kaybı gibi semptomlarla seyreden hastalık, antibiyotik kombinasyonuyla tedavi edilebiliyor. Ancak tedavi edilmezse haftalarca sürebiliyor ve dehidrasyona yol açabiliyor. CDC’ye bildirilen verilere göre her 11 vakadan biri hastaneye kaldırılırken, ölüm bildirilmedi. Beth Israel Deaconess Tıp Merkezi Viroloji ve Aşı Araştırma Merkezi direktörü Dr. Dan Barouch, “En fazla risk altında olanlar küçük çocuklar, yaşlılar ve bağışıklığı baskılanmış kişiler. Diğer sağlıklı insanlarda hastalık genellikle hafif seyrediyor.” uyarısında bulundu.
UZMANLARDAN ALIŞVERİŞ VE TÜKETİM ÖNERİLERİ
Uzmanlar, markette marul veya diğer yeşillikleri alırken önceden doğranmış veya paketlenmiş ürünlerden kaçınılmasını ve bütün, kesilmemiş sebzelerin tercih edilmesini öneriyor. Michigan sağlık yetkilileri, poşetlenmiş salata karışımları ve kitlerinin daha önceki Cyclospora salgınlarıyla ilişkilendirildiğini belirtti. Türkiye’de de yaygın olarak kullanılan fast food zinciri Taco Bell, bazı lokasyonlarında menüsünden bazı malzemeleri çıkardığını duyurdu. Barouch, “Şimdilik poşetlenmiş marul ve salata ürünlerinden kaçınmak iyi bir fikir. Eğer alınacaksa, önceden yıkanmış olsalar bile evde tekrar yıkanmalı.” önerisinde bulundu.
BÜTÜN SEBZE VE MEYVELERDEN KAÇINMAYIN
Gıda Güvenliği İttifakı çevre mikrobiyoloğu Don Stoeckel, salgına rağmen yeşil yapraklılar dahil bütün sebze ve meyvelerden tamamen kaçınılmaması gerektiğini, bunların sağlıklı beslenmenin önemli bir parçası olduğunu vurguladı. Michigan sağlık yetkilileri, baş marul alınmasını, yaprakların dıştaki iki ila üç katmanının atılmasını ve kalan iç yaprakların kullanılmadan önce iyice yıkanmasını tavsiye ediyor. Gunawardhana, soyulabilen sebze ve meyvelerin tüketilmesinin bulaşmayı önlemede en uygun yöntem olduğunu belirtti.
YIKAMA YÖNTEMİNE DİKKAT
Gıda kaynaklı hastalık riskini azaltmak için doğru yıkama önemli ancak uzmanlar, sebze ve meyvelerin sabun, çamaşır suyu veya ticari temizleyicilerle yıkanmaması konusunda uyarıyor. CDC, “Kimyasal olarak dezenfekte etmenin veya sanitize etmenin Cyclospora’yı tamamen ortadan kaldıramayacağının farkında olun. Önceden yıkanmış olarak etiketlense bile ürünleri iyice yıkamak önemli.” açıklamasını yaptı. Gunawardhana, yıkama öncesinde ellerin sabunla yıkanması, temiz akan su altında tutulması ve salatalık, kavun, patates gibi sert ürünlerin elle veya fırçayla ovulması gerektiğini söyledi.
PİŞİRME VE ÇAPRAZ BULAŞMAYA KARŞI ÖNLEMLER
Michigan Sağlık ve İnsan Hizmetleri Departmanı’na göre gıdaların iç sıcaklığının 70 santigrat dereceye (158 Fahrenheit) ulaşması cyclospora’yı öldürüyor. Gunawardhana, bu organizmadan korunmanın en iyi yolunun gıdaları iyice pişirmek olduğunu belirtti. Gıda güvenliği uzmanları ayrıca mutfakta çapraz bulaşmayı önlemek için yıkanmamış ürünlerin, tüketime hazır gıdalardan ve çiğ et, kümes hayvanları veya deniz ürünlerinden ayrı tutulmasını tavsiye ediyor. Stoeckel, “Yıkama ve bazı ürünler için soyma riski azaltacaktır ancak hiçbir işlem taze ürünün yüzeyinden her şeyi temizleyemez. Tüketilse bile az miktardaki patojen hastalığa neden olabilir.” uyarısında bulundu.