ERMENİSTAN’DA HÜKÜMET VE KİLİSE ARASINDAKİ TANSİYON ARTMAKTA
Ermenistan’da hükümet ile Ermeni Apostolik Kilisesi arasında yaşanan gerginlik, son olaylarla birlikte neredeyse patlama noktasına geldi. Başbakan Nikol Paşinyan, kilisenin kendisini “sünnetli” olmakla suçlayan açıklamalarına sert bir şekilde karşılık verdi. Aynı zamanda, Başpiskopos Bagrat Galstanyan liderliğindeki bir darbe girişiminin engellendiğini duyurdu. Ülkedeki siyasi ve dini dinamiklerin bu gelişmelerle birlikte uluslararası kamuoyunun da dikkatini çekmesi dikkat çekiyor.
KİLİSEDEN GELEN AĞIR SUÇLAMALAR
Ermeni Apostolik Kilisesi’nin sözcüsü Zareh Aşuryan, Paşinyan’ı “sünnetli” olmakla suçlayarak onun “gerçek bir Hristiyan olmadığını” ima etti. Bu suçlama, Ermenistan’da din ve devlet ilişkilerinin ne kadar hassas bir zeminde ilerlediğini gösteriyor. Paşinyan da bu ithama karşılık vererek, kilise lideri Katolikos II. Garegin’in bekarlık yeminini bozarak çocuk sahibi olduğunu dile getirdi. Paşinyan’ın “Sünnetli olduğum iddiasını kanıtlamaya hazırım” şeklindeki yanıtı, tartışmayı daha da kişisel bir hale getirdi.
DARBE GİRİŞİMİ VE TUTUKLAMALAR
25 Haziran’da Paşinyan, Telegram hesabında “kriminal-oligarşik ruhban sınıfı” tarafından organize edilen bir darbe planının güvenlik güçleri tarafından engellendiğini açıkladı. Ermenistan Soruşturma Komitesi, Başpiskopos Bagrat Galstanyan liderliğindeki bir grubun, Kasım 2024’ten beri hükümeti devirmek için hazırlık yaptığını duyurdu. Galstanyan’ın da aralarında bulunduğu 14 kişi tutuklanarak, evlerde yapılan aramalarda silahlar ve sabotaj planlarına dair ses kayıtları ele geçirildi. Yetkililer, Galstanyan ve destekçilerinin, eski asker ve polislerden oluşan yaklaşık bin kişilik bir grubu organize ettiğini belirtiyor. Bu grubun, yolları kapatma ve şiddet eylemleri başlatma gibi görevlerle görevlendirildiği öne sürülmekte.
KİLİSE VE KUTSAL MÜCADELE HAREKETİ
Ermeni Apostolik Kilisesi, anayasal olarak özel bir statüye sahip ve toplumda ciddi bir etkiye sahip. Ancak, özellikle 2020’deki Karabağ yenilgisinin ardından, kilise Paşinyan’a yönelik eleştirilerini artırdı. Katolikos II. Garegin, yenilgi sonrası Paşinyan’ın istifasını talep ederken, Başpiskopos Galstanyan liderliğindeki “Kutsal Mücadele” hareketi, Azerbaycan’a verilen toprak tavizlerine karşı kitlesel protestolar düzenledi. Bu hareket, Paşinyan’ı devirmeyi hedefleyen bir muhalefet platformuna dönüştü. Geçtiğimiz hafta, kilisenin önemli bağışçılarından Rus-Ermeni iş insanı Samvel Karapetyan’ın da darbe girişimi suçlamasıyla tutuklanması durumu daha da gerdi. Ermenistan medyasına göre, aralarında Ermenistan Devrimci Federasyonu (Taşnak Partisi) üyelerinin de bulunduğu birçok kişi ev aramaları sırasında gözaltına alındı.
RUSYA’DAN TEMKİNLİ YANIT
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Ermenistan’daki gelişmelerin “Erivan’ın iç meselesi” olduğunu ve hukukun üstünlüğüne vurgu yaptı. Bu kriz, Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki barış müzakerelerini etkilememesi gerektiğini belirtti. Ermenistan’ın son yıllarda Batı’ya yaklaşması, Rusya ile ilişkilerdeki gerilimi artırmış durumda.
PAŞİNYAN-KİLİSE GERİLİMİNİN KÖKENLERİ
Paşinyan ile kilise arasındaki gerginlik, sadece son olaylarla sınırlı değil. 2020 Karabağ yenilgisinin ardından, Azerbaycan’a verilen toprak tavizleri ve Paşinyan’ın Türkiye ile normalleşme çabaları, kilisenin muhalefetini artırdı. Paşinyan’ın kiliseyi “depo” olarak nitelemesi ve II. Garegin’in kişisel yaşamını hedef alan sözleri, dini otoritelerle olan ilişkileri daha da kötüleştirmekte. Galstanyan’ın avukatı Ruben Melikyan, tutuklamaları “siyasi bir soruşturma” olarak kınadı. Kilise, operasyonların güven vermediğini ve hükümetin kolluk kuvvetlerini yönlendirdiğini ifade etti.
ERMENİSTAN’IN GELECEĞİ BELİRSİZ
Paşinyan’ın hem iç politikada hem de dış ilişkilerde yaşadığı bu kriz, Ermenistan’ın istikrarını tehdit etmekte. Kilisenin güçlü toplumsal etkisi ve artan muhalefet baskısı, Paşinyan’ın liderliğini zorlu bir sınavdan geçirmekte. Diğer yandan, Azerbaycan ile barış müzakerelerinin hassas bir dönemde olduğu düşünülünce, bu iç krizinin bölgesel etkilerinin de dikkatle izlenmesi gerektiği görülüyor.