Geçen yılın eylül ayında NASA, Perseverance’ın biyolojik bir kökene sahip olabilecek bir potansiyel biyolojik iz bulduğunu duyurmuştu. Science Advances dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, Bright Angel oluşumundaki iki kayada organik karbon varlığını doğrulayarak bilim insanlarına neyin tespit edildiği ve nelerin henüz sonuca bağlanamadığı konusunda daha net bir görüş sundu. Organik karbon yaşamın temel kimyasal yapı taşlarından biri olmakla birlikte, biyolojik olmayan süreçlerle de oluşabiliyor. Çalışmanın ortak liderliğini Gezegensel Bilim Enstitüsü doktora sonrası araştırmacısı Ashley Murphy ve SHERLOC enstrümanının baş araştırmacı yardımcısı Kyle Uckert üstlendi.
SHERLOC LAZER IŞIĞIYLA KAYALARI HARİTALANDIRDI
Ekip, Jezero Kriteri’ndeki Bright Angel oluşumundaki kayaları incelemek için Perseverance’ın robotik kolundaki SHERLOC enstrümanını kullandı ve Cheyava Falls olarak bilinen bir kayadan örnek topladı. Enstrüman, numuneye zarar vermeden mineralleri ve organik bileşikleri tespit edip haritalandırmak için lazer ışığı kullanan Raman spektroskopisinden yararlanmaktadır. Analizler, karbon atomlarının karmaşık ağlarından oluşan bir organik karbon formu olan makromoleküler karbon varlığını ortaya çıkardı. Dünyada ve meteoritlerde yaygın olarak bulunan bu yapının varlığı bilimsel açıdan önem taşımakla birlikte; biyolojik veya biyolojik olmayan yollarla oluşabildiği için tek başına yaşamın kanıtı olarak kabul edilmiyor. Milyarlarca yıl önce su ve tortuların Jezero Kriteri’ne aktığı, ince taneli malzemenin dibe çökerek Perseverance’ın incelediği çamur taşlarına dönüştüğü aktarıldı. Makromoleküler karbonun, ince taneli tortullarla ve daha sonra sulu değişim sırasında oluşan karbonat ve sülfat mineralleriyle birlikte görüldüğü bildirildi. Bu durum, organik maddenin Mars’ın jeolojik tarihi boyunca iki veya daha fazla olay sırasında yerleşmiş veya korunmuş olabileceğini gösterdi.
ORGANİK MADDE YÜZEYE SADECE MİKRONLAR UZAKTA BULUNDU
Araştırmacılar, makromoleküler karbonun Mars yüzeyinin sadece birkaç mikron altında korunduğunu tespit etti. Söz konusu tespit, Mars’ta bugüne kadar bildirilen en sığ derinlikteki tespit oldu. Mars yüzeyinin radyasyon, güneş ışığı ve tepkimeye giren kimyasallar nedeniyle organik moleküller için yıkıcı bir ortam olduğu biliniyor. Organik maddenin kayanın bu kadar yüzeyine yakın bulunması, malzemenin bozulmaya karşı dirençli olduğunu veya çevresindeki mineraller tarafından korunduğunu gösterdi. Yapılan keşif, Mars’taki organik haritayı da genişletti. Perseverance bu malzemeyi, Curiosity aracının Gale Kriteri’nde yaptığı daha önceki organik tespitlerden 3 bin 200 kilometreden fazla uzaklıkta tespit etti. Araştırmacılar, bu durumun milyarlarca yıl önce organik maddelerin Mars’taki antik göllerde ve nehirlerde daha yaygın olarak bulunabileceğini gösterdiğini belirtti.
KESİN YANIT İÇİN ÖRNEKLERİN DÜNYA'YA GETİRİLMESİ GEREKİYOR
Bulgular önemli olmakla birlikte, Mars’ın geçmişte yaşama ev sahipliği yapıp yapmadığı sorusuna kesin bir yanıt vermiyor. Araştırma araçlarının Bright Angel’ın fosilleşmiş mikrobiyal yaşam içerip içermediğini kesin olarak belirlemek için gereken büyük laboratuvar ekipmanlarını taşımadığı kaydedildi. Kesin sonuçların elde edilmesi için Dünya’daki daha hassas enstrümanlara ihtiyaç duyulduğu bildirildi. Örneklerin Dünya’ya getirilmesi halinde, organik karbonun biyolojiden mi yoksa jeolojiden mi kaynaklandığının belirlenebileceği ifade edildi.