Amerika’nın 250. kuruluş yıl dönümüne sadece günler kala Philadelphia’da Başkanlık Evi’ndeki kölelik sergisi nedeniyle şehir ile Trump yönetimi arasında aylardır süren hukuk mücadelesi, Independence National Historic Park’ın bir bölümünü felç etti. Ülkenin en tanınmış tarihi simgelerinin hemen yanında, Bağımsızlık Bildirgesi’nin imzalandığı noktaya sadece birkaç adım mesafede bulunan açık hava sergisi, federal hükümetin kararıyla büyük ölçüde söküldü. Yerel rehberlerden Mijuel Johnson, bu durumu “yaşayan bir tarih anı” olarak nitelendirirken, serginin akıbetinin ne zaman netleşeceği belirsizliğini koruyor.
KÖLELİK SERGİSİ YERİNE YENİ PANELLER ÖNERİLDİ
Anlaşmazlık, Başkan George Washington ve John Adams’ın Philadelphia’daki başkanlık dönemlerinde yaşadığı Başkanlık Evi’ndeki sergi etrafında şekilleniyor. On yılı aşkın süredir bu alan, Washington’un başkanlık evinde barındırdığı dokuz kölenin anısını yaşatıyor ve Amerikan kölelik tarihine dair bir zaman çizelgesi sunuyordu. Ancak Başkan Donald Trump’ın “Amerikan Tarihine Doğruluğu ve Sağduyuyu Geri Getirme” başlıklı başkanlık kararnamesi kapsamında İçişleri Bakanlığı, bu sergiyi hedef aldı. Ocak ayında ekipler, büyük bilgi panellerini alandan sökmeye başladı. Philadelphia Belediyesi, federal hükümetin sergide değişiklik yapmasını engellemek için dava açtı ve ilk aşamada mahkemeden lehlerine karar çıkardı. Yargıç Cynthia Rufe, Şubat ayında verdiği kararda “Federal hükümetin tarihi gerçekleri söküp dağıtma yetkisi yoktur” ifadelerini kullandı. Bunun üzerine orijinal paneller yeniden yerine konulmaya başlandı ancak Trump yönetiminin itirazıyla süreç durdu. İçişleri Bakanlığı daha sonra kölelik temasını orijinal sergiye göre daha az vurgulayan yeni paneller önerdi.
YENİ PANELLER 'TARİHİ BEYAZLATMAK'LA SUÇLANIYOR
Geçtiğimiz 18 Haziran’da Philadelphia merkezli federal temyiz mahkemesindeki üç yargıç, oybirliğiyle İçişleri Bakanlığı lehine karar verdi. Mahkeme, Philadelphia Belediyesi’nin Başkanlık Evi alanı üzerindeki mülkiyet hakkının sona erdiğine hükmetti. Yargıç Thomas Hardiman tarafından kaleme alınan kararda, yeni panellerin “köleliğin kötülüğünü kabul ettiği” ve “dokuz kölenin temel insanlığını hatırlattığı” belirtildi. Ancak sivil toplum örgütleri ve yerel aktivistler, yeni panellerin köleliğin dehşetini beyazlattığını ve George Washington’un bu konudaki görüşlerini yumuşattığını savunuyor. Orijinal panellerde Washington’un Virginia’daki çiftliğinde 300’den fazla köleye sahip olduğu belirtilirken, yeni panellerde bu sayıya yer verilmiyor. Bunun yerine, Washington’un “özel olarak kölelik kurumundan rahatsızlık duyduğu” ifadesi öne çıkarılıyor. Philadelphia Inquirer gazetesinin analizi, yeni panellerin çoğunun Washington’un köleleştirdiği insanlardan hiç bahsetmediğine dikkat çekiyor.
ŞEHİR YÖNETİMİ VE AKTİVİSTLERDEN TEPKİ YAĞMURU
Temyiz kararı Philadelphia’da büyük hayal kırıklığı yarattı. Belediye Başkanı Cherelle Parker, kararı tersine çevirmek için “mümkün olan her yasal yola başvuracağını” açıkladı. Pensilvanya Valisi Josh Shapiro ise “tarihin en önemli bölümlerini beyazlatmaya çalışanlara karşı duracağını” söyledi. Avukat ve sivil haklar aktivisti Michael Coard, siyahilerin ülkedeki her ilerlemenin mücadeleyle geldiğini vurgularken, karara şaşırmadığını ancak hazırlıklı olduğunu belirtti. Coard liderliğindeki Ataların İntikamı Koalisyonu, 15 yıl önce Başkanlık Evi alanının oluşturulmasına katkı sağlamıştı. Philadelphia Belediyesi’nin önünde iki seçenek bulunuyor: Temyiz mahkemesinden davayı yeniden görüşmesini talep etmek ya da konuyu Yüksek Mahkeme’ye taşımak.
GÖNÜLLÜLER SERGİYİ BİREBİR OKUYARAK YAŞATIYOR
Temyiz mahkemesinin kararının ardından geçen hafta, bir grup yerel gönüllü Başkanlık Evi alanında turistlere orijinal serginin metinlerini içeren dosyaları göstererek okumaya başladı. Coard, tartışmalar sayesinde kölelik sergisinin daha önce hiç olmadığı kadar tanındığını ve “satın alamayacakları bir görünürlük kazandığını” söyledi. Yerel bir tarih öğretmeni Patricia Jones ise serginin akıbetini görmek için alana geldiğini belirterek, “İnsanlar ne olursa olsun araştıracak ve gerçek tarihi öğrenmek isteyecek” dedi. Şu an için Başkanlık Evi alanı, eksik panellerle göze çarpan bir boşluk olarak duruyor. Ziyaretçilerin büyük bir kısmı 250. yıl kutlamaları ve Dünya Kupası için şehre akın etmeye hazırlanırken, Beyaz Saray ve İçişleri Bakanlığı’ndan serginin kaderine ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmiş değil.