İki Amazon Air kargo uçağı pilotu, Miami Uluslararası Havalimanı’nda bir pistin ucundan çıkarak iki araca çarptığı kazada hafif yaralarla kurtuldu. Kazada beş kişi hayatını kaybetti. Ulusal Taşımacılık Güvenliği Kurulu (NTSB) kazanın nedenini araştırıyor, ancak uzmanlar, kokpitteki iki adamın ceza davasıyla karşılaşmasının pek olası olmadığını belirtiyor. Uçuş Güvenliği Vakfı Başkanı Hassan Shahidi, “Ceza hukuku açısından, federal bir standart var ve bu standart, ihmalkârlık veya insan hayatına saygısızlık durumlarını belirlemede oldukça yüksektir,” dedi.
KAZA DETAYLARI
Kaza sırasında pilotlardan biri, uçağın pist yaklaşımında aşırı hız nedeniyle endişe duyduğunu ifade etti. Kokpit ses kayıt cihazından elde edilen yeni bilgiler, uçağın inişe geçtiğinde alarm sisteminin devreye girdiğini gösteriyor. Ancak iniş devam etti; bu karar, NTSB araştırmasında mutlaka incelenecek. Shahidi, “Karar verme süreçleri ve o sırada neler olduğunu sorgulamak için birçok soru sorulacak,” dedi.
SORUŞTURMA SÜRECİ
Kaza araştırmaları genellikle bir yıldan fazla sürer ve ne olduğunu ve nedenini belirlemeye odaklanır. Ancak, suçlama veya ceza sorumluluğu atamadıkları için kaza sonrası pilotlara karşı ceza davası açılması nadirdir. 2006 yılında, Comair Uçuş 5191, yanlış pistten kalkış yaptı ve 49 kişi hayatını kaybetti. NTSB, pilotların doğru pistte olduklarından emin olamadığını belirtti, ancak kimseye ceza davası açılmadı.
PİLOTLARA YÖNELİK CEZA DAVALARI
Asiana Airlines’a ait bir Boeing 777’nin 2013’teki kazasında da pilotlar suçlu bulundu, fakat onlara ceza davası açılmadı. NTSB, pilot hatalarının kazaya neden olduğunu saptadı. Eski NTSB üyesi John Goglia, “Bizim, pilotlara bağışıklık verme yetkimiz yok, bu nedenle suçlamalarla karşılaşmaları oldukça mümkün,” dedi.
SON GELİŞMELER
Alaska Havayolları’ndan bir pilot, 2023’te bir yolcu uçağının motorlarını kapatma girişimi nedeniyle suçlandı. Pilot, psikoaktif mantar kullandığını ve rüyada olduğunu düşündüğünü söyledi. Ayrıca, küçük hava araçlarıyla ilgili kazalarda suçlamalar daha yaygındır. Haziran ayında, 37 yaşındaki bir uçuş eğitmeni, bir öğrenci pilotla birlikte bir kaza geçirdiği için 6.5 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
ŞİRKETLERİN CEZA SORUMLULUĞU
Boeing, iki 737 Max uçağının düşmesiyle ilgili suçlamalarla karşı karşıya kaldı. Şirket, tasarım hatası nedeniyle sorumluluğu kabul etti ve 2025’te 1.1 milyar dolarlık bir ceza ödemeyi kabul etti. Ayrıca, Miami kazasıyla ilgili ilk yanlış ölüm davası, uçağın çarptığı arabadaki bir kişinin ailesi tarafından açıldı.
HAVACILIK KURALLARI VE DÜZENLEME
Federal Havacılık İdaresi (FAA), kazanın ardından ilgili kişilere ceza veya lisans iptali gibi düzenleyici yaptırımlar uygulayıp uygulamayacağını inceleyecek. Amazon, kaza sonrası 21 Air ile olan operasyonlarını askıya aldı. 21 Air, NTSB ile işbirliği yaparak incelemeye destek verdiklerini belirtti.
ULUSLARARASI CEZA SORUMLULUKLARI
Yurt dışında meydana gelen kazalarda, Amerikalı pilotlar o ülkenin yasalarına tabi olabiliyor. Örneğin, 2005 yılında bir uçak, yanlış yakıt göstergesi nedeniyle Akdeniz’e düştü ve pilotlar hapis cezasına çarptırıldı. Amerika Birleşik Devletleri’nin, pilotların yurt dışında karşılaşabilecekleri ceza yasaları açısından farklı bir durumu olduğu belirtiliyor.