Piyasalarda görünüşte bir istikrar söz konusu. Hisse senetleri rekor seviyelere yakınken, tahviller son birkaç aydır aynı seviyelerde seyrediyor. Ancak daha derinlere inildiğinde, yatırımcıların giderek daha fazla endişe duyduğuna dair belirtiler ortaya çıkıyor; bunun başlıca nedeni yapay zeka. Bu kez endişenin nedeni, yapay zekanın tehdit oluşturması değil; bunun yerine finansal bir belirsizlik yaratabileceği yönünde. Eğer yapay zeka balonunun havaya kalkmaya başladığına dair işaretler varsa, bu durum Amerika’nın ekonomik büyümesinin temelini sarsabilir.
PAZARDAKİ GARİP DURUM
Borsa o kadar büyük ve çeşitli ki, yatırımcılar bazen onu yaratıcı yollarla ölçmeyi tercih ediyor. Örneğin, S&P 500 endeksini farklı şekillerde değerlendirmek mümkün. En yaygın yöntem, her hisse senedini piyasa değeri ile ağırlıklandırmak; bu da trilyonlarca dolarlık değer taşıyan büyük teknoloji şirketlerinin borsa dalgalanmalarında önemli bir etki yaratmasına yol açıyor. Ancak S&P 500’ü her hisseyi eşit ağırlıkla değerlendirerek incelediğinizde, endüstriler arasındaki performansı daha net görebiliyorsunuz. Bu yaklaşım, daha küçük sektörlerin büyük teknoloji şirketleri tarafından gölgede bırakılmasını önlüyor. 22 Ekim’de bu iki ölçüm arasında oldukça tuhaf bir durum yaşandı; piyasa değeri ile ağırlıklandırılmış ana endeks %1.2 düşerken, eşit ağırlıklı endeks %0.5’lik bir artış gösterdi. Bu kadar büyük bir uçurum, 1995’ten bu yana sadece iki kez yaşanmıştı.
YATIRIMCI ENDİŞELERİ
Aynı gün başka bir garip olay da gerçekleşti. 10 yıllık Hazine tahvili faizi düşüşe geçerek %5’in altına indi ve 10 Mart 2023’ten bu yana en büyük günlük düşüşünü yaşadı. Yatırımcılar, teknoloji hisselerinden tahvillere ve diğer sektör hisselerine tarihi bir hızla para akıttı. Bu durum, Wall Street’teki bazı kişilerin yapay zeka konusunda endişeli olduğunu gösteriyor. Tahvillerin değeri düşerken, faiz oranları da çok yüksek seviyelere tırmandı; bunun arkasında ise üç ana neden bulunuyor: İran, Amerika’nın artan borcu ve yapay zeka.
BORÇ VE ENFLASYON SORUNLARI
İran savaşının etkisiyle enflasyon ciddi şekilde yükselirken, dünya genelindeki petrol ve yakıt arzı da kesintiye uğradı. Bu durum, yatırımcıları enflasyon karşısında daha yüksek getiri talep etmeye yöneltti. Amerika’nın borcu ise 40 trilyon dolara fırladı ve bütçe açığı geçen mali yılda 2 trilyon dolara ulaştı. Siyasi arenada, popülist politikalar savunulmaya devam ederken, yatırımcılar Washington’da mali disiplinin bir an önce sağlanacağına dair umut beslemiyor. Bu da Hazine’nin daha fazla borçlanması gerektiği anlamına geliyor.
YAPAY ZEKANIN EKONOMİK ETKİLERİ
Son yıllarda, yapay zeka yatırımları Amerika’nın sürdürülebilir ekonomik büyümesine destek oldu. Ancak yapay zekanın altyapısını kurmak oldukça maliyetli; yıllık yaklaşık 1 trilyon dolara mal oluyor. Teknoloji şirketleri, yatırımcılardan büyük miktarlarda borç alarak, Hazine tahvillerine olan talebi azaltıyor. Mevcut durumda, İran savaşı, enflasyon ve borç sorunları daha da kötüleşme riski taşıyor. Petrol fiyatları dört yılın en yüksek seviyelerine ulaştı ve bazı bölgelerde yakıt fiyatları hızla artıyor.
YATIRIMCILARIN YENİ DÜŞÜNCELERİ
Yatırımcılar, yapay zeka ile ilgili endişeleri nedeniyle Hazine tahvillerine yönelmeye başladı. CoreWeave gibi bazı firmalar, yüksek borç yükleri nedeniyle zorlu bir süreçten geçiyor. CoreWeave’in borçlanma maliyetleri bu ay %15’e fırladı. Bu durum, yapay zeka sektöründeki bazı firmaların finansal durumlarının sorgulanmasına neden oldu. Wall Street’te bazı traderlar, yapay zekaya değer biçme yöntemlerini tekrar gözden geçirmeye başladı.
GİZEMLİ GELECEK
Yapay zeka balonunun ne kadar süreyle sönmeye devam edeceği belirsiz. Nasdaq, son iki haftada %6’lık bir düşüş yaşadı, ancak geçmişte de benzer endişelerle yatırımcıların yapay zeka hisselerine yöneldiği görüldü. Her ekonomik balonun kendine özgü karakteri var. Son yıllarda ekonomistler, ekonominin “dönüşen bir durgunluk” içinde olduğunu ifade ediyor. Bu durum, bazı sektörlerin büyüdüğü, bazılarının ise daraldığı bir denge sağlıyor. Şu anki durum da benzer bir seyir izleyebilir ya da farklı olabilir; bunun kesin bir yanıtı yok.