Rusya, Ukrayna’daki savaşın uzamasıyla birlikte yurt dışında müttefik arayışını sürdürüyor ve etkisini artırmaya çalışıyor. Afrika hükümetleri ise kendi çıkarları doğrultusunda Kremlin ile yakınlaşmaya yöneliyor. Bu hafta Moskova’da düzenlenen üçüncü Rusya-Afrika Zirvesi’nde Cumhurbaşkanı Vladimir Putin, Rusya’nın Afrika için Batı’dan daha iyi bir ortak olduğunu savunarak, Batı’nın kıtanın kaynaklarını sömürdüğünü ve gelişimi engellediğini iddia etti.
RUSYA'NIN AFRİKA İLE İLİŞKİLERİ
Putin, Rusya’nın işbirliği modelinin her iki tarafın ticaret ve teknoloji alanında daha yakın bağlar kurarak refah sağlamasına imkan tanıdığını belirtti. “Bizim işimiz, doğal ve insan kaynaklarının sömürülmesi ile ilgilenmiyor,” diyen Putin, Rus şirketlerinin yerel istihdam yaratma ve vergi gelirlerini destekleme konusunda katkı sağladığını vurguladı. Zirveye 54 Afrika ülkesinden 48’i katıldı; bunlardan 22’sinin devlet başkanlarıyla temsil edildiği belirtildi. Bu, 2023 zirvesindeki 17 ve 2019’daki ilk toplantıdaki 43 temsilci sayısına göre bir artış gösteriyor.
AFRİKA HÜKÜMETLERİNİN STRATEJİLERİ
Will Brown, Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nde Afrika politikası uzmanı, Putin’in Afrika liderleriyle yan yana görüntülerinin, zirvede alınan kararlardan daha önemli olabileceğini belirtti. Afrika hükümetleri, yalnızca Moskova ve Batı arasında bir seçim yapmıyor; Tighisti Amare, Chatham House’dan Afrika Programı direktörü, onların “çeşitlendirilmiş tarafsızlık” yaklaşımını benimsediğini ifade etti. Hükümetlerin bazıları güvenlik desteği ararken, diğerleri tarımsal ürünler, enerji yatırımları veya diplomatik destek talep ediyor.
RUSYA'NIN ASKERİ VARLIĞI VE ETKİSİ
Rusya, Mali, Burkina Faso ve Nijer gibi ülkelerde askeri destek sağlayarak etkisini artırdı. Bu ülkelerdeki askeri yönetimler, Batılı ortaklarla yollarını ayırdıktan sonra Moskova’ya yöneldi. Rusya’nın askeri rolü, Wagner grubunun 2023’teki isyanından sonra, paramiliter bir organizasyon olan Afrika Korps aracılığıyla büyüdü. Afrika Korps, artık Rusya’nın Savunma Bakanlığı ve askeri istihbaratı bünyesinde açıkça faaliyet gösteriyor.
VERİMLİLİK VE GÜVENLİK SORUNLARI
Sonuçlar ülkeden ülkeye değişiyor. Mali’de Rus güçleri, hükümetin kuzeydoğudaki Kidal şehrini geri almasına yardımcı oldu ancak güvenlik durumu kötüleşti. Burkina Faso’da Rus personeli, siyasi istikrarsızlık döneminde hükümeti korumaya odaklandı. Orta Afrika Cumhuriyeti’nde ise Rus güçleri, hükümeti iktidarda tutmaya çalışıyor ancak güvenlik sorunları devam ediyor.
TİCARET VE YATIRIM HEDEFLERİ
Rusya’nın Afrika ile ticaretinin 2025 yılında 27 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor; bu rakam, Moskova’nın 2019’da belirlediği 40 milyar dolarlık hedefin altında kalıyor. Putin, bu hedefi 50 milyar dolara çıkardığını açıkladı. Çin ve Avrupa Birliği, Afrika için çok daha büyük ticaret ortakları konumunda.
ASKERİ İŞBİRLİĞİNİN RİSKLERİ
Amnesty International, Rusya’nın askeri hizmete almak için Afrika’dan insanları kandırdığı veya zorladığı iddialarını belgeledi. Rusya, bu tür yasadışı işe alımları reddetse de, bazı Afrika ülkeleri ile olan ilişkileri, insan hakları açısından sorgulanabilir hale geliyor. Zirve sonunda bir ortak deklarasyon, sivil yapay zeka konusunda bir anlaşma ve 2027-2029 dönemini kapsayan bir Rusya-Afrika eylem planı imzalandı.
GELİŞMELER VE GELECEK PERSPEKTİFİ
Hükümetlerin taahhütlerinin finansmanı, kurumsal sorumluluk ve zamanlamaları, ilerlemenin ne kadar etkili olacağını belirleyecek. Brown, Afrika hükümetlerinin zor bir uluslararası ortamda yollarını bulmaya çalıştığını ve Moskova’nın Afrika’yı elde tutma çabalarının yanı sıra, birçok hükümetin kendi avantajlarını artırmak için fırsatlar aradığını ifade etti.