TRUMP VE PUTİN’İN ZİRVESİNDEN KİLİT DETAYLAR
ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Alaska’da yaptığı tarihi zirvenin ardından barış görüşmelerine dair önemli bilgiler gün yüzüne çıktı. Reuters’a konuşan üç üst düzey Kremlin kaynağı, Putin’in Ukrayna’dan dört temel talepte bulunduğunu aktardı. Kaynaklar, Putin’in Haziran 2024’te dile getirdiği toprak taleplerinde kısmen geri adım attığını belirtti. O dönemde Moskova, Rusya’nın parçası olduğunu savunduğu dört eyaletin – doğudaki Donetsk ve Luhansk ile güneydeki Herson ve Zaporijya – tamamının Kiev tarafından terk edilmesini istemişti. Bu şartlar Kiev tarafından açık bir şekilde reddedilmişti.
PUTİN’İN YENİ TEKLİFİ VE MOSKOVA’YLA ANLAŞMA ŞARTLARI
Yeni teklifinde Putin, Ukrayna’nın hâlâ kontrol ettiği Donbas bölgelerinden tamamen çekilmesi talebini sürdürüyor. Bunun karşılığında Moskova, Zaporijya ve Herson’daki mevcut cephe hatlarını dondurmaya hazır olduğunu belirtiyor. ABD tahminlerine ve açık kaynak verilerine göre Rusya, Donbas’ın yaklaşık %88’ini, Zaporijya ve Herson’un ise %73’ünü kontrol ediyor. Kaynaklara göre Moskova, anlaşma çerçevesinde ayrıca Ukrayna’nın Harkov, Sumı ve Dnipropetrovsk bölgelerindeki küçük işgal alanlarını geri vermeye de isteklidir. Putin, Ukrayna’nın NATO hedeflerinden vazgeçmesini ve ABD öncülüğündeki askeri ittifaktan doğuya doğru daha fazla genişleme olmayacağına dair yasal bağlayıcılık sağlayacak bir taahhüt istemeye devam ediyor.
ZELENSKİ’NİN TEPKİSİ VE NATO’YA KATILIM HEDİYESİ
Buna ek olarak, Ukrayna ordusunun sınırlandırılması ve Batılı askerlerin bir barış gücü çerçevesinde bile Ukrayna’ya girmemesi için mutabakat talep ediliyor. Bununla beraber taraflar, tam ölçekli işgalden üç yılı aşkın bir süre sonra hâlâ çok uzak noktalarda bulunuyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, uluslararası alanda tanınan Ukrayna topraklarından çekilmeyi bir anlaşma parçası olarak defalarca reddetti. Donbas’ın, Rusya’nın daha derinlere ilerlemesini engelleyen bir kale haline geldiğini dile getiriyor ve “Eğer sadece doğudan çekilmemiz gerektiğinden bahsediyorsak bunu yapamayız” diyor.
TRUMP’IN BARİŞ GİRİŞİMİ VE RUS YETKİLİLERİN AÇIKLAMALARI
ABD merkezli küresel politika düşünce kuruluşu RAND’da görevli siyaset bilimci Samuel Charap, Ukrayna’nın Donbas’tan çekilmesi gereğinin Kiev için hem siyasi hem de stratejik açıdan kabul edilemez bir şart olmaya devam ettiğini belirtiyor. ABD tahminlerine göre Rus güçleri şu an Ukrayna’nın beşte birini, yani Ohio eyaleti büyüklüğünde bir alanı kontrol ediyor. Kremlin’e yakın kaynaklar, Anchorage’da yapılan zirvenin savaş başladığından bu yana barış için en iyi fırsatı sunduğunu ve Putin’in şartları üzerine somut tartışmalar yapıldığını aktardı.
PUTİN’İN GÖRÜŞME İSTEĞİ VE ZELENSKİ’NİN MEŞRULUĞU
Trump, Rusya liderinin barış istediğine inandığını ve görüşmelere açılacağı mesajını verdi. Putin, Zelenski ile görüşmeye hazır olduğunu belirtiliyor ancak önceden tüm meselelerin çözülmesi gerektiği vurgulanıyor. Putin, Zelenski’nin meşruiyetine dair endişeler taşıdığını ve yanlış anlaşılmaların doğduğunu ifade etti. Diğer yandan, Trump’ın özel elçisi Steve Witkoff’un zirveye giden yolu açmada önemli bir rol oynadığı bildiriliyor. Eğer Rusya ve Ukrayna arasında anlaşma sağlanabilirse, resmi bir anlaşma için çeşitli seçeneklerin olduğu kaydediliyor.