Ukrayna’nın kentlerine yönelik en büyük tehdit, çok az uyarıyla ya da hiç uyarı vermeden gerçekleşebiliyor. Son birkaç aydır Ukrayna, Rusya’nın petrol rafineri kapasitesini vuran, yakıt istasyonlarında uzun kuyruklar oluşturan ve ticari lojistik merkezlerini ateşe veren saldırılarla Moskova’yı zor durumda bıraktı. Ancak Rusya, Ukrayna’nın kritik bir zaafını, balistik füze önleme sistemlerindeki eksikliği kullanarak kentlere yönelik yüksek hızlı füze saldırılarını diğer uzun menzilli saldırılarla birleştiriyor ve bu saldırılar yüzlerce sivilin hayatını kaybetmesine yol açıyor. Geçen hafta tek bir gecede, iki düzineden fazla balistik ve gemi savar füze Ukrayna’nın başkent bölgesini hedef aldı ve füzelerin tamamı Ukrayna savunmasını aşarak en az 17 kişinin ölümüne, onlarca kişinin de yaralanmasına neden oldu.
RUSYA'NIN KARIŞIK HAVA SALDIRILARI
Ukrayna Hava Kuvvetleri’ne göre, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı hava saldırıları oldukça karmaşık bir yapıya sahip. 30 Haziran gecesi Kiev ve Lviv bölgelerini hedef alan saldırıda Rusya, ülke genelindeki hedeflere dört gemi savar füze, dokuz balistik füze, 61 seyir füzesi ve yaklaşık 300 saldırı dronu fırlattı. Ancak Ukrayna yönetimini en çok endişelendiren tehdidin Rus balistik füzeleri olduğu görülüyor. Rusya’nın balistik füze saldırıları, Kiev’in balistik bir füzeyi düşürebilecek ender sistemlerden biri olan ABD yapımı Patriot hava savunma sistemi mermilerinin tedarikini acilen yenilemeye çalıştığı bir döneme denk geldi.
BALİSTİK FÜZELERİN TARİHİ VE TEKNOLOJİSİ
Balistik füzeler savaş tarihinde yeni bir silah değil. Nazi Almanyası, İkinci Dünya Savaşı sırasında V-2 roketini ilk kez kullanırken, 1980’lerdeki İran-Irak savaşındaki “şehirler savaşı” V-2’nin soyundan gelen Scud füzelerinin karşılıklı atışmasıyla siviller arasında büyük yıkıma yol açtı. Ancak balistik füzeleri etkisiz hale getirme teknolojisi Soğuk Savaş’tan bu yana önemli ölçüde ilerledi. Patriot’un PAC-3 önleme füzeleri, patlayıcı savaş başlığı yerine doğrudan hedefe çarparak onu saf kinetik enerjiyle yok ediyor.
ZELENSKY'DEN PATRİOT MÜHİMMATI ÇAĞRISI
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, geçen hafta yaptığı açıklamada daha fazla önleme füzesi için çağrıda bulundu. Zelenski, “Balistik füze önleme sistemleri bugün öldürülenlerin hayatını kurtarabilirdi. Ortaklarımızın, tedarikteki gecikmelerin veya balistik savunma sistemleri sağlama konusundaki isteksizliğin doğrudan bu tür korkunç kayıplara ve yıkıma yol açtığını anlaması çok önemli. Henüz önleme füzeleri tedarikinde daha aktif bir rol oynamaya hazır olmayan ortaklar, yeni yaptırımlar uygulayarak yardımcı olabilir. Rusya’nın balistik füze üretiminin önemli bir kısmı hâlâ yaptırım kapsamında değil” ifadelerini kullandı. Zelenski, Ukrayna’nın 2025’e kıyasla iki buçuk kat daha az önleme füzelerine sahip olduğunu, Rusya’nın ise iki kat daha fazla balistik füze bulundurduğunu belirtti ve günlerini müttefiklerle daha fazla tedarik için yürüttüğü milyonlarca telefon görüşmesiyle geçirdiğini söyledi.
UKRAYNA'YA YÖNELİK FÜZE VE DRONE TEHDİTLERİ
Ukrayna kentlerine yönelik tehdit üç ana kategoriye ayrılıyor: balistik füzeler, seyir füzeleri ve dronlar. Tümü genellikle Rusya topraklarından veya Ukrayna’nın işgal altındaki bölgelerinden fırlatılıyor. Cephe hattına yakın bölgelerde Ruslar, Ukrayna’daki sivil bölgeleri terörize etmek için daha küçük saldırı dronları kullanarak benzin istasyonlarını ve araçları hedef alıyor. Bu ayın başlarında güneydeki Herson bölgesinde bir yiyecek satıcısı, genellikle “drone safarisi” olarak tanımlanan bir FPV dron saldırısından kıl payı kurtuldu. Ukrayna, Rus dronlarına karşı mücadelede yeteneklerini ve yaratıcılığını daha önce de sergiledi. Bu cihazlar nispeten ucuz ve bol miktarda bulunuyor. Rusya, İran yapımı Şahid dronunun bir versiyonu olan Geran-2’yi seri üretiyor ve jet motorları ile aldatma dronları dahil yükseltmeler ekleyerek drone saldırılarının etkinliğini artırmaya çalışıyor. Ukrayna, nispeten yavaş uçan dronlara karşı katmanlı bir savunma ağına sahip ve drone karşıtı uzmanlığı, ABD-İran savaşının ardından talep görmeye başladı.
SEYİR VE BALİSTİK FÜZELERİN FARKI
Seyir füzeleri genellikle bir dronun taşıdığından çok daha büyük bir yük taşıyor. Jet motorlarıyla itilen bu füzeler, tespit edilmekten kaçınmak için genellikle yere yakın uçabiliyor. Füze Savunma Savunuculuk İttifakı, Rusya’nın yüzey gemileri ve denizaltıları tarafından kullanılan denizden fırlatılan seyir füzesi Kalibr’in deniz seviyesinden yaklaşık 20 metre veya yerden 50 metre yükseklikte seyredebildiğini belirtiyor. Balistik füze ise çok farklı bir hıza ve yörüngeye sahip. Roket motorlarıyla desteklenen füze, hedefine inmeden önce yüksek bir yay çiziyor. Menziller farklılık gösterse de hızlar aşırı yüksek. Rus yapımı kısa menzilli İskender balistik füzesi, ses hızının altı ila yedi katı hızla uçuyor ve 700 kilograma kadar patlayıcı taşıyabiliyor. Uzun menzilli kıtalararası balistik füze ise, yeniden atmosfere girmeden önce nükleer savaş başlıklarını atmosferin dışına taşımak üzere tasarlandığından, ABD’deki bir fırlatma alanından Kuzey Kutbu üzerinden Rusya’daki bir hedefe 30 dakikadan kısa sürede ulaşabiliyor.
RUSYA'NIN FÜZE ARSENALİ GENİŞLİYOR
Kiev’e yönelik son saldırılarda hava saldırısı sirenleri, füze isabetleriyle aynı anda çaldı. Rusya, birkaç kez Ukrayna’ya karşı orta menzilli hipersonik silah olan Oreşnik füzesini fırlattı ve bu saldırılar, Moskova’nın tırmanma isteğinin sinyali olarak görüldü. Ancak kısa menzilli İskender gibi sistemler, Rus ordusunun ana vurucu gücü olmaya devam ediyor. Ukraynalı yetkililer, Rusların S-400 hava savunma füzelerini de balistik füze olarak yeniden kullanıp Ukrayna hedeflerine yönelttiğini söylüyor.
PATRİOT ORTAK ÜRETİMİ TARTIŞMASI VE KUZEY KORE FÜZELERİ
Önleme füzelerinin tedarikinde yaşanan sıkıntı ve şehirlere yönelik saldırıların kötüleşmesi karşısında Kiev, Washington’a Patriot sisteminin ortak üretimi için baskı yapıyor. ABD Başkanı Donald Trump, geçen ay Ankara’da NATO zirvesinin kenarında yaptığı açıklamada Patriot’un Ukrayna ile ortak üretimine lisans vermeye istekli olabileceğini ima etti. Ancak Trump daha sonra “Bunu konuşuyoruz ama bu tür bir teknolojiyi vermek çok zor bir iş” diyerek Ukrayna’nın umutlarını boşa çıkardı. Bu arada Ukraynalı yetkililer, Rusya’nın Kuzey Kore balistik füzeleriyle cephaneliğini güçlendirdiğini ve bunun tehdidi daha da artırdığını belirtiyor. Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Yaptırımlar Özel Temsilcisi Vladislav Vlasyuk, Dnipropetrovsk bölgesinin kırsal kesimindeki Raduşne’de bir evi yıkan ve üçü çocuk altı kişinin ölümüne, beş çocuğun da kaybolmasına neden olan Kuzey Kore yapımı KN-23 füzesini tespit ettiklerini açıkladı. Vlasyuk, KN-23’ün “Rus İskender’inin neredeyse birebir karşılığı olduğunu, hatta batı yapımı özdeş parçaları paylaştıklarını” belirterek “Bu, Rusya’nın Kuzey Kore’den askeri yardıma bağımlılığının bir örneği. Kuzey Kore füzeleri de tıpkı Rus füzeleri gibi Ukraynalı sivilleri öldürüyor” dedi.
ABD-İRAN SAVAŞI SAVUNMA STOKLARINI ERİTTİ
Ukrayna’nın füze savunma açığı, ABD-İran savaşı nedeniyle daha da genişleyebilir. Birden fazla kaynağa göre ABD ordusu, Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunması (THAAD) adlı füze savunma sisteminin yaklaşık beşte dördünü tüketti. Stoklara ilişkin son raporu bilen iki kaynağa göre Patriot önleme füzelerinin envanteri savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık yarı yarıya azaldı. Askeri analist Dara Massicot, Ukrayna’ya yaptığı araştırma ziyaretinin ardından yaptığı açıklamada “Balistik füze savunması zor bir sorun olmaya devam ediyor. Patriot önleme füzeleriyle ilgili sorunlar biliniyor. Ukrayna ne yapılması gerektiğini biliyor ve Rusya’nın fırlatma potansiyelini nasıl zayıflatacağı konusunda B ve C planlarını düşünmenin zamanı geldi” ifadelerini kullandı. Kiev B ve C planlarını değerlendirirken Rusya’nın füze kampanyasını sürdürmesiyle Ukrayna kentleri için saatler hızla işliyor.