Rusya’nın doğu Ukrayna’daki cephe hattındaki askerleri, kış hazırlıkları yaparken tarihi bir destek alıyor: Altı yüzyıl önce Moskova için savaşan bir prensin kalıntıları. 1380’teki Kulikovo Savaşı’ndaki zaferiyle tanınan Prens Dmitry Donskoy’un kalıntılarından bir parça, Eylül ayının başında cepheye gönderildi ve şimdi Rusya’nın işgalindeki Ukrayna’daki askeri üslerde dolaştırılıyor. Moskova Patrikhanesi’nin askeri departmanı, “kutsal komutanın” Rus askerleriyle birlikte “gizlice omuz omuza” duracağını belirtti.
RUS ORTODOKS KİLİSESİ VE DEVLET İLİŞKİSİ
Kiliseye göre, bu kalıntı, Donskoy’un Kulikovo’da kılıcını kullandığı sağ eline ait. Savaş sırasında dini kalıntıların gönderilmesi alışılmadık görünse de, 2022’de Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı tam ölçekli işgalden bu yana Moskova, savaşın kanlı bir yıpratma savaşına dönüşmesiyle birlikte her yolu deniyor. Bu bağlamda, dini sembollerin kullanılması, Rusya’nın nedenini “haklı” ve ilahi olarak onaylanmış olarak sunma çabaları arasında yer alıyor. Kremlin ile Rus Ortodoks Kilisesi arasındaki ilişki, tarihin en yakın dönemine gelmiş durumda. Fordham Üniversitesi Ortodoks Hristiyan Çalışmaları Merkezi’nde iletişim direktörü olan din bilimci Sergei Chapnin, “Kilise neredeyse devletle kaynaşmış durumda, ayırt edilemez hale geldi,” dedi.
KUTSAL KALINTILARIN GÖNDERİLMESİ
Ortodoks Hristiyanlıkta kutsal kalıntıların askerlere gönderilmesi, uzun bir geleneğe sahip. Chapnin, “Kutsal ve maddi olanın birleşimi dikkat çekiyor,” diyor. Uzmanlar, Donskoy’un kalıntılarının günümüz için de önemli bir mesaj taşıdığını belirtiyor. “O bir saldırgan değil, vatanın savunucusuydu,” diyen Chapnin, hükümetin bakış açısının “Rusya’nın saldırgan olmadığını, topraklarını savunduğunu göstermek için önemli” olduğunu vurguladı. Bu durum, “harekete geçirici bir mit” olarak adlandırılıyor.
ASKERLERİN MANEVİ DESTEK ARAYIŞI
Ukrayna’da savaşan Rus askerleri, Tanrı’ya dönmenin yollarını arıyor. Bir eski Rus askeri, “İyi günlerde Tanrı ile konuşmuyoruz, ama zor zamanlarda herkes Tanrı ile konuşuyor,” dedi. Askerler, her görev öncesinde dua ettiklerini ve din adamlarının askeri birimleri ve hastaneleri düzenli olarak ziyaret ettiklerini aktarıyor. “Bir saha mutfağı gibi, her yerde bir papaz olmalı,” diyorlar.
KİLİSE VE DEVLET İLİŞKİSİNİN SEYİRI
Savaşın beşinci yılına girmesiyle birlikte askerler üzerindeki baskının arttığı belirtiliyor. Bir Donbas’daki Rus komutan, “Durum genel olarak gergin ve zamanla daha da kötüleşiyor,” şeklinde konuştu. Ancak, Rus Ortodoks Kilisesi’nin dini etkinliği, gösterdiği siyasi etkiden çok daha sınırlı görünüyor. 2026 yılında yapılan bir telefon anketine göre, Rusların yaklaşık üçte ikisi kendilerini Ortodoks Hristiyanı olarak tanımlıyor, bu oran 15 yıl önce yaklaşık %80 iken şimdi %66’ya düştü. Ancak birçok din adamı, Rusya’daki vaftiz edilmiş Ortodoks inananların yalnızca %2’sinin düzenli olarak inançlarını yaşadığını belirtiyor.
ASKERLERİN MANEVİ DESTEK İHTİYACI
Kremlin’in sağladığı maddi ve siyasi destekle, kilise etkisini artırmaya çalışırken, Kremlin de kilisenin devlet anlatılarını desteklemesi sayesinde meşruiyet kazanıyor. Bununla birlikte, kilise içindeki eleştirmenler, din adamlarının askerler için ne tür bir destek sağlaması gerektiği konusunda zor bir soru ortaya atıyor. Apostolik Ortodoks Kilisesi’nde görev yapan Rus papaz Grigory Mikhnov-Vaytenko, “Askeri üniforma giymiş insanları da desteklememiz gerekiyor,” diyor.
UKRAYNA'DA KİLİSEYE YENİ BİR YÖN
Ukrayna, Rus Ortodoks Kilisesi’nden kopmaya çalışarak 2019’da resmi olarak ayrıldı. Konstantinopolis Başpiskoposu Bartholomew I, bağımsız bir Ukrayna Ortodoks Kilisesi’nin kuruluşunu tanıdı. Mikhnov-Vaytenko, Rusya ve Ukrayna’da Ortodoks Hristiyanların çoğunlukta olduğunu belirterek, kilisenin “çocuklarını birbirini öldürmeye teşvik ettiğini” ifade etti.
ASKERLERİN GÖRÜŞLERİ
Cephe hattındaki her asker, kalıntıları anlamlı bir destek olarak görmüyor. Donbas bölgesindeki bir asker, “21. yüzyıldaki sorunlarımıza çok alışılmadık bir çözüm,” değerlendirmesinde bulundu. “Bence bu kalıntılar, bu askeri operasyonda hayatını kaybedenlerin anneleri için daha çok gerekli,” diye ekledi.