Son dönemde sosyal medyada yaygınlaşan “maxxing” akımı, kullanıcıları sağlığın her alanında uç noktalara yönlendiriyor. Vişne suyu içerek uykuyu maksimize etmek, her yemeğe protein ekleyerek protein alımını artırmak ya da çiğ sarımsak tüketerek sperm kalitesini yükseltmek gibi son derece spesifik ve alışılmadık öneriler, influencer’lar tarafından sıkça paylaşılıyor. Uzmanlara göre bu trendin altında yatan aşırı optimizasyon takıntısı, kişiye özel ve istikrarlı sağlık hedeflerinden uzaklaşılmasına neden oluyor.
MAXXING AKIMININ KÖKENLERİ VE YAYILMASI
“Maxxing” terimi, Dungeons & Dragons gibi rol yapma oyunlarında karakter özelliklerini maksimize etme anlamına gelen “min-maxing” kavramından geliyor. “Algospeak” kitabının yazarı Adam Aleksic’in aktardığına göre, bu terimi ilk olarak kendilerini gönülsüz bekâr olarak tanımlayan incel grupları, fiziksel görünümlerini her yolu deneyerek geliştirmek için “looksmaxxing” kavramıyla kullanmaya başladı. Zamanla sosyal medya kullanıcıları bu terimi alaycı bir şekilde günlük hayata uyarlayarak “burritomaxxing” gibi eğlenceli kullanımlar üretti. Artık insanlar “fibermaxxing” yani lif alımını maksimize etmekten bahsederken terimin incel kökenlerinin tamamen unutulduğunu belirten Aleksic, bu akımın yaygınlaşmasıyla ideolojik bağın koptuğunu ifade ediyor.
BESLENMEDE DENGENİN ÖNEMİ
Charlotte, Kuzey Carolina merkezli diyetisyen Natalie Mokari, beslenmede amacın hiçbir şeyi maksimize etmek değil, denge sağlamak olduğunu vurguluyor. Protein ve lif odaklı önerilerin temelde yanlış olmadığını ancak bu besin gruplarındaki ani sıçramaların etkili olmadığını söyleyen Mokari, günde 10-15 gram lif tüketen birinin aniden 30 grama çıkmasının mide-bağırsak sorunlarına yol açabileceğini belirtiyor. Kalıcı beslenme değişikliklerinin sert sıçramalarla değil, bireysel ihtiyaç ve tercihlere göre kademeli ilerlemeyle mümkün olduğunu ifade eden Mokari, her öğünde bir protein ve lif kaynağına yer vermeyi, mümkün olduğunda katkı maddeleri yerine doğal besinleri tercih etmeyi öneriyor.
UYKU OPTİMİZASYONUNDAKİ TUZAKLAR
Stanford Üniversitesi’nde uyku tıbbı bölümünde klinik profesör olan Dr. Rafael Pelayo, insanların uykularını iyileştirmek istemesinin olumlu olduğunu ancak “sleepmaxxing” akımının gereksiz bir aşırı optimizasyon haline dönüştüğünü söylüyor. Uyku kalitesini artırmak için bilimsel yöntemler kullanan uykusuzluk hastalarının durumu farklı olsa da trendlerin yaydığı bilgilerin kaynağının sorgulanması gerektiğini belirten Pelayo, insanların pahalı yataklara, uyku iksirlerine ve takviyelere büyük paralar harcadığını ancak plasebo etkisiyle kısa süreli iyileşmelerin ardından bu yöntemlerin etkisini kaybettiğini aktarıyor. Özellikle ağız bantlama gibi yöntemlerin uyku apnesi olan kişilerde sorunları daha da kötüleştirebileceği uyarısında bulunan Pelayo, düzenli bir uyku programı, serin, karanlık ve sessiz bir ortamın çoğu insan için yeterli olduğunu, sürekli yorgun uyanan veya horlaması olduğu söylenen kişilerin bir uyku doktoruna başvurması gerektiğini ifade ediyor.
DOĞURGANLIK İÇİN SAĞLIKLI YAKLAŞIMLAR
Atlanta’daki Emory Üreme Merkezi’nde tıbbi direktör olan Dr. Jennifer Kawwass, birçok insanın herhangi bir sorun olmamasına rağmen doğurganlık konusunda endişe duyduğunu ve sosyal medyadaki influencer’ların çiğ sarımsak, testis banyosu gibi aşırı yöntemler önerdiğini belirtiyor. Doğurganlık uzmanlarının hastalarına tıbbi ve yaşam tarzı müdahaleleri arasında denge kurmalarında yardımcı olduğunu söyleyen Kawwass, hastalarının internette gördüklerini doktorlarıyla açıkça paylaşmasının kritik önem taşıdığını vurguluyor. Üreme sağlığında ölçülülüğün rehber ilke olması gerektiğini ifade eden Kawwass, sağlıklı beslenme ve egzersiz alışkanlıkları, folik asit takviyesi ve sigarayı bırakma gibi sürdürülebilir değişikliklerin çoğu insan için faydalı olduğunu ancak aşırıya kaçan her şeyin sağlıksız olabileceğini sözlerine ekliyor.
AŞIRI OPTİMİZASYONUN RİSKLERİ
“Maxxing” düşüncesinin ardındaki motivasyon tamamen kötü olmasa da uzmanlar sürekli aşırı optimizasyonun sorun yarattığını belirtiyor. Adam Aleksic’e göre her şeyi aynı anda maksimize etmek mümkün olmadığından bir alana odaklanmak diğer alanları ihmal etmeye yol açıyor. Yüksek protein alımına odaklanan bir kişi yeterli sebze tüketmeyebilir veya aşırı düzenli bir sisteme bağlı kaldığı için sosyal etkinlikleri kaçırabilir. Sosyal medya algoritmalarının hızlı dönüşümleri ve kesin ifadeleri ödüllendirdiğini, bunun da insanlarda gerçekçi olmayan beklentiler yarattığını söyleyen Aleksic, bir davranışın tüm hayatı değiştirdiği iddialarının sosyal medyada işe yarayabileceğini ancak gerçek hayatın çok daha kişisel, deneme yanılma ve kademeli değişim gerektirdiğini ifade ediyor.