Bilim insanları, Dünya’da bulunan en eski Mars kayaçlarından birini belirledi ve bu kayaç, kırmızı gezegenin en erken tarihine dair yeni ipuçları sunuyor. Teghaza 001 olarak adlandırılan pembe renkli meteorit, daha önce Mars’tan incelenen örneklerden farklı bir kimyasal bileşime sahip. NASA’nın Pasadena’daki Jet Propulsion Laboratory’sinden gezegen bilimci Yang Liu, bu meteoritin, Mars’ın erken kabuğuna ve manto yapısına bakma fırsatı sunduğunu belirtti.
TEGHAZA 001'İN KEŞFİ
Teghaza 001, 2022 yılında Mali’de meteor avcıları tarafından keşfedilen bir tuz ovasından ismini alıyor. Meteorit, toplamda 798.5 gram ağırlığındaki sekiz parçadan oluşuyor; en büyük parça ise 442 gram. Bir asteroit veya kuyruklu yıldızın Mars’a çarpması sonucu, Teghaza 001 kırmızı gezegenin zayıf yerçekiminden kurtularak uzaya fırladı. Uzun bir süre güneş etrafında döndükten sonra, Dünya’nın yerçekimi tarafından yakalanarak atmosferine girdi.
KAYAÇ ANALİZİ VE YAŞI
Meteoritin yüzey özellikleri, Liu’ya göre, keşfinden önce çöl ortamında bir süre kalmış olabileceğini gösteriyor. İlk analiz, kayaçta olağanüstü bir yaş olduğunu hemen ortaya koymadı. Liu, örneğin başlangıçta shergottite olarak sınıflandırıldığını ve bu tür meteoritlerin genellikle 600 milyon yıldan genç olduğunu belirtti. Ancak, Teghaza 001’in içinde bulunan zirkon kristalleri, kayaç oluşumunun tam tarihini belirlemekte önemli bir rol oynadı.
YENİ TEKNİK VE BULGULAR
Zirkonların incelenmesi, meteoritin en az 4.1 milyar yaşında olduğunu gösterdi. Liu, bu tahminin doğrulanması için yeni bir yaşlandırma yöntemi kullanıldığını açıkladı. Bu yöntem, örneğin çok küçük bölgelerini buharlaştırarak analiz etmeyi sağlıyor. Böylece analiz süresi bir ay yerine bir güne indirildi. Teghaza 001’in bazalt yapısı, Dünya okyanuslarının zemininde ve volkanik bölgelerde bulunan kayalarla benzerlik gösteriyor.
MARSLI KAYACIN ÖZELLİKLERİ
Yapılan yeni analiz, Teghaza 001’in antik Mars kabuğunda su ile etkileşime girdiğini ortaya koydu. Liu, bu bulguların sadece erken Mars’ın değil, aynı zamanda Dünya’nın da anlaşılmasına yardımcı olabileceğini vurguladı. Meteoritin mineral ve kimyasal bileşimi, NASA’nın Mars yüzeyine gönderdiği misyonlardan elde edilen verilerle karşılaştırılarak Mars kökenini belirlemekte yardımcı oluyor.
BİLİMSEL İLGİ
Araştırmacılar, Teghaza 001’in kaynağını belirlemek için Mars’ın güney yüksek bölgelerinde 13 potansiyel yer tespit etti. Liu, bilim camiasının bu örneğe büyük ilgi göstereceğini ve daha fazla keşif yapılacağını belirtti. Meteoritin keşfi, Maine Mineral & Gem Museum’un meteorit bölümü başkanı Darryl Pitt’in de dikkatini çekti. Pitt, Teghaza 001’in mineralojisinin daha önce incelenen Mars örneklerinden farklı olduğunu ve bu durumun keşif için büyük bir fırsat sunduğunu ifade etti.