Salı günü yapılan ön seçimlerin en dikkat çekici sonucu, eski sağlık yetkilisi Abdul El-Sayed’in Michigan Demokrat Parti Senato ön seçimini az farkla kazanması oldu. Bu sonuç, ilerici kanadın partide, kritik bir denge eyaleti olan Michigan’da bile giderek güçlendiğini gösterdi. Ancak ulusal gündemde fazla yer bulamayan iki ayrı sonuç, Amerikan siyasetinde başka bir eğilimi ortaya koyuyor: Cumhuriyetçi eyalet yasama organları ile doğrudan demokrasi arasındaki ilişki her geçen gün daha da karmaşık bir hal alıyor.
EYALET YÜKSEK MAHKEMESİ İÇİN KRİTİK OYLAMA
Kansas’ta seçmenler, eyaletin Cumhuriyetçi çoğunluklu yasama organının oylamaya sunduğu öneriyi reddetti. Öneri, eyalet Yüksek Mahkemesi yargıçlarını atama yetkisini liyakat kurulundan ve Demokrat validen alarak bu yetkiyi doğrudan seçmenlere vermeyi öngörüyordu. Cumhuriyetçi çoğunluklu yasama organının sürekli karşısına çıkan mahkeme üyelerinin seçimle belirlenmesi, ilk bakışta seçmen gücünü artırıyor gibi görünse de asıl hedef farklıydı. Uzun vadeli amaç, kürtaj karşıtı yargıçların seçilmesini sağlamak ve böylece eyalet anayasasındaki kürtaj hakkının korunmasını, 2022’deki halk oylamasında onaylanan bu hakkı, mahkeme kararıyla ortadan kaldırmaktı. Kürtaj karşıtı aktivistler, bu değişikliği kullanarak seçmenlerin kürtaj hakkı kararındaki iradesini geçersiz kılmayı umuyordu. Ancak seçmenler bu durumu fark etti ve öneriyi reddetti.
MISSOURI'DE İKİ AŞAMALI SİSTEME RET
Missouri’de seçmenler, Cumhuriyetçi çoğunluklu yasama organının oylamaya sunduğu ve vatandaşların imza toplayarak oylamaya getirdiği değişikliklerin kabul edilmesini zorlaştıracak öneriyi reddetti. Yasama organının hedefi, iki aşamalı bir sistem kurmaktı. Bu sisteme göre vatandaşların önerdiği anayasa değişikliklerinin eyaletteki her kongre bölgesinde kazanması gerekecekken, yasama organının önerdiği değişiklikler için yalnızca eyalet genelinde çoğunluk sağlanması yeterli olacaktı. Missouri’nin Cumhuriyetçi çoğunluklu yönetiminin kongre bölgelerini Cumhuriyetçiler lehine yeniden çizdiği, bu yılın başlarında bir Demokrat bölgesini ortadan kaldırdığı göz önüne alındığında, bu değişiklik Demokratların veya ilericilerin önerdiği ve halkın geniş desteğini alan anayasa değişikliklerine muhafazakarların veto yetkisi vermesi anlamına gelecekti. Missouri seçmenleri son yıllarda yalnızca kürtaj haklarını desteklemekle kalmadı; aynı zamanda Medicaid’in genişletilmesini ve eyaletteki asgari ücretin artırılmasını da onayladı. Salı günü Missouri seçmenleri ayrıca yasama organının eyalet gelir vergisini kademeli olarak kaldırma ve yerine satış vergisi koyma talebini de reddetti. Bu vergi değişikliği, ülke genelindeki Cumhuriyetçi yasama organlarının öncelikleri arasında yer alıyor.
GERİMANDERING VE SEÇMEN İRADESİ
Missouri seçmenleri, gerimandering konusunda oy kullanma şansı bulamayacak. Eyaletin en üst düzey seçim yetkilisi, Cumhuriyetçi çoğunluklu yönetimin belirlediği kongre bölgeleri için eyalet genelinde oylama talep eden ve yüz binlerce seçmenin imzasını taşıyan vatandaş dilekçesini reddetti. Destekçiler bu karara mahkemede itiraz edeceklerini açıkladı. Ancak seçmenlerin önüne bir kez daha kürtaj hakları konusu gelecek. Missouri yasama organı, seçmenlerin 2024’te kabul ettiği vatandaş girişimli değişikliğin yürürlükten kaldırılmasını isteyecek. Ancak bu kez öneriye, 18 yaş altı için transgender terapilerinin yasaklanması gibi siyasi açıdan hassas bir konu da ekleniyor. Partizan çıkar için yasama haritalarının çizilmesi anlamına gelen gerimandering, sıklıkla politikacıların seçmenleri seçmesi olarak tanımlanıyor. Cumhuriyetçiler, bu yılki benzeri görülmemiş dönem ortası gerimandering mücadelesinde üstünlük elde ederken, Demokrat bölgeleri silme planları konusunda seçmenlere danışma gereği duymadı. Kaliforniya ve Virginia’da Demokratlar haritaları yeniden çizdi ancak bu, yasaların gerektirdiği gibi eyalet çapında referandumlarda seçmenlere danıştıktan sonra gerçekleşti. Her iki eyalette de seçmenler yeni harita konseptini onayladı, ancak yalnızca Kaliforniya’daki harita yürürlüğe girdi. Virginia’da ise eyalet Yüksek Mahkemesi yargıçları yasama organı tarafından atanıyor ve çoğunluğu Cumhuriyetçilerin kontrolündeki yasama organının atadığı isimlerden oluşan mahkeme, seçmenlerin onayladığı haritaları reddederek katı bir sürece uyulmadığına hükmetti.
KÜRTAJ HAKKI REFERANDUMLARI VE YENİ ENGELLER
Florida’da vatandaş girişimli değişikliklerin kabul edilmesi için yüzde 60 gibi bir süper çoğunluk şartı bulunuyor. Bu nedenle 2024’te seçmenlerin yüzde 57,2’si kürtaj haklarının bir kısmının geri getirilmesini ve yüzde 55,9’u esrarın yasallaştırılmasını desteklemesine rağmen bu önerilerin hiçbiri yasalaşmadı. Florida’nın Cumhuriyetçi çoğunluklu yasama organı ve Vali Ron DeSantis, bu tür sorularla tekrar karşılaşmamak için vatandaşların oylama gündemine öneri getirmesini çok daha zor ve maliyetli hale getirdi. Bu yılın başlarında yürürlüğe giren yeni kurallar, bir öneriyi desteklemek için dilekçe toplayıcısı olarak eyalete kayıt yaptırmadan 25’ten fazla imza toplamayı suç haline getiriyor. Roe v. Wade kararının bozulmasından bu yana eyalet düzeyinde kürtaj hakları konusunda seçmenlerin görüşüne başvurulan 17 eyalette, seçmenler Nebraska ve Güney Dakota’daki üç durum dışında kürtaj haklarını destekledi. Florida’da ise süper çoğunluk şartı sağlanamadı. Kasım ayında beş kürtajla ilgili önerinin daha eyalet genelinde oylamaya sunulması bekleniyor. Bu örneklerin birçoğunda bölünme, vatandaşlar tarafından önerilen ve eyalet yasama organı tarafından önerilen oylama girişimleri arasında yaşanıyor. Ulusal Eyalet Yasama Organları Konferansı’na göre, eyaletlerin yaklaşık yarısında vatandaşlar oylama gündemine öneri getirebiliyor. Bu girişimlerin önüne yeni engeller koyma çabalarında son dönemde bir artış var; bu girişimler genellikle kırmızı eyaletlerde iktidardan dışlanmış hisseden liberal gruplar tarafından destekleniyor.
ASGARİ ÜCRET VE GELECEK SEÇİMLER
Güney Dakota seçmenleri Kasım ayında vatandaş girişimli oylama girişimlerine yüzde 60 eşiği getirilip getirilmeyeceği konusunda oy kullanacak. Güney Dakota seçmenleri ayrıca Medicaid konusunda da bir kez daha karar verecek. 2022’de Güney Dakotalılar, Obamacare kapsamında düşük gelirli insanlara sağlık sigortası sunan programın genişletilmesi yönünde oy kullanmıştı. Bu yıl yasama organı, federal fonların düşmesi durumunda bu genişletmenin kaldırılmasını seçmenlerden isteyecek. Sol eğilimli grupların muhafazakar yasama organlarına karşı girişim sürecini kullanma eğiliminin istisnaları da var. Kaliforniya seçmenleri 2024’te saat başına 18 dolarlık asgari ücret öngören eyalet yasasını az farkla reddetti. Oklahoma’da asgari ücreti artıracak bir girişim de bu yılın başlarında seçmenler tarafından reddedildi. Girişim destekçileri, eyalet liderlerinin soruyu Kasım genel seçimi yerine Haziran ön seçimine taşımasına tepki gösterdi. Çoğu eyalette seçmenler, Arkansas ve Missouri dahil, asgari ücret artışlarını destekleme eğiliminde. Oklahoma’daki oylama, eyaletin 2007 tarihli bir yasanın ürünü olan saat başına 7,25 dolarlık federal asgari ücreti koruyacağı anlamına geliyor. Demokratların Kongre’de çoğunluğu kazanmaları halinde bu tabanı yükseltmeye çalışması bekleniyor. Sonuçta güç seçmenlerin elinde. Seçmenler, anlaşamadıkları yasama üyelerini görevden uzaklaştırabilir. Ancak bu güç, Amerikan siyasetinde aşırı partizanlığı besleyen gerimandering yasama haritaları nedeniyle zayıflatılıyor. Beklendiği gibi, yeniden bölge dağıtımı mücadelesi gelecek yıl yeniden başlar ve politikacılar seçmenlerini seçmek için daha fazlasını yaparsa durum daha da kötüleşebilir.