Paris’te bu yaz sıcaklar dayanılmaz hale gelirken, Seine Nehri’nde yüzmek artık sadece bir hayal değil. Geçtiğimiz haftalarda kent tarihinin en sıcak günü yaşandı ve termometreler 40 santigrat dereceyi gördü. Önümüzdeki hafta beklenen üçüncü sıcak hava dalgası öncesinde, nehirde yüzme noktalarının açılması tam zamanında geldi. Parisliler ve turistler, geçen yaz olduğu gibi bu yaz da cumartesi gününden itibaren Seine’de serinleyebilecek.
SEINE’DE YÜZME YASAĞI 300 YIL SONRA TARİH OLDU
Aslında Seine’de yüzme geçmişi, 17. yüzyıla kadar uzanıyor. O dönemde nehrin eğimli kıyılarında çıplak yüzme alışkanlığı yaygındı ancak 1716’da kamu ahlakı gerekçesiyle yasaklandı. 18. yüzyılda ise bu yasak yerini yüzen havuzlara bıraktı. Düz tabanlı, brandayla kaplı teknelerin içindeki merdivenlerden nehre inen yüzücüler, güvenlik şeridi içinde akıntıya karşı yüzüyordu. 19. yüzyıla gelindiğinde yüzme, sadece serinleme değil, önemli bir sosyal ve sportif etkinlik haline geldi. Nehir kenarındaki zengin tesisler restoran, kafe ve yüzme dersleri sunuyordu. Bunlardan biri olan Piscine Deligny, 1900 Paris Olimpiyatları’na ev sahipliği yapacak kadar popülerdi.
KİRLİLİK YASAKTAN DAHA ETKİLİ OLDU
Nehrin altın çağı 20. yüzyılın başında sona erdi. Artan boğulma vakaları ve nehir trafiği kazaları, 1923’te hükümetin tam yasak getirmesine yol açtı. Deligny, filtreli yüzen bir havuz olarak varlığını sürdürse de 1993’te gizemli bir şekilde battı. Ancak asıl yıkım kurallardan değil, kirlilikten geldi. 20. yüzyılın ortalarında su kalitesi felaket derecede düştü. 1970’lere gelindiğinde Seine, arıtılmamış atık suların döküldüğü bir kanal haline gelmişti. Nehir biyolojik olarak ölü kabul ediliyor, balık türleri sadece üç dayanıklı türe inmişti.
CHIRAC’IN SÖZÜ 30 YIL SONRA HİDALGO İLE TUTULDU
1980’lerin ortasında hasarı tersine çevirme çabaları başladı. 1988’de dönemin Paris Belediye Başkanı Jacques Chirac, seçim kampanyasında Seine’de yüzerek nehrin temiz olduğunu kanıtlayacağına söz verdi. Bu sözünü 1990’da televizyonda tekrarlasa da hiçbir zaman gerçekleştirmedi ve yılların şakası haline geldi. 2013’te Paris triatlonu, su kalitesi çok kötü olduğu için iptal edilmek zorunda kaldı. Chirac’ın hayaleti 2016’da Belediye Başkanı Anne Hidalgo’nun 2024 Olimpiyat adaylığı öncesinde bu sözü canlandırmasıyla yeniden gündeme geldi. Bir milyar avroyu aşan yatırımla dev bir altyapı projesi hayata geçirildi. Binlerce kıyı evi ilk kez kanalizasyon şebekesine bağlandı.
DEVLET YERALTI HAVUZU SEL SUYUNU TUTUYOR
Projenin kalbinde, Gare d’Austerlitz yakınında kazılan devasa bir yer altı havuzu bulunuyor. 50 metre genişliğinde, 30 metre derinliğindeki beton silindir, 50 bin metreküp yağmur suyunu depolayabiliyor. Bu, yaklaşık 20 olimpik yüzme havuzu hacmine denk geliyor. Paris’in 19. yüzyılda Haussmann döneminde inşa edilen kanalizasyon sistemi, yağmur suyu ve atık suyu aynı borularda taşıdığı için şiddetli yağışlarda taşkınlar doğrudan nehre karışıyordu. Artık fazla su bu dev havuzda tutuluyor, hava düzeldiğinde ise yavaş yavaş arıtma tesislerine gönderiliyor. Yetkililer, bu sistem sayesinde Seine’e büyük kanalizasyon taşkınlarının sayısını yılda 15’ten 2’ye düşürdüklerini belirtiyor.
OLİMPİYATLARLA GELEN PSİKOLOJİK EŞİK AŞILDI
Proje, 2024 Olimpiyatları’ndaki triatlon ve maraton yüzme yarışlarına yetiştirildi. Yarışlar sonrası bazı sporcuların rahatsızlandığı bildirilse de suyla doğrudan bağlantı kurulamadı. Böylece Seine’de yüzmenin önündeki 100 yıllık psikolojik engel kırıldı. Kentin meşhur şüpheciliğine rağmen, 2025’teki ilk halka açık sezonda yaklaşık 100 bin kişi nehre girdi.
BU YAZ ÜÇ AYRI ÜCRETSİZ YÜZME NOKTASI AÇILDI
Bu yaz kent, üç farklı ve ücretsiz yüzme noktası belirledi. Notre-Dam yakınındaki Pont Louis-Philippe altında bulunan Bras Marie, tarihi Paris manzarası sunuyor. Batıdaki Grenelle noktası, Eyfel Kulesi manzarasına karşı yüzme imkânı verirken, karşısında Özgürlük Heykeli’nin dörtte bir ölçekli bir kopyası yer alıyor. Doğudaki Bercy ise en geniş alan. İki havuzundan biri 67 metre uzunluğunda ve karşısında Fransa Ulusal Kütüphanesi bulunuyor.
SU MÜKEMMEL DEĞİL AMA DENEYİM TELAFİ EDİYOR
Uyarı: Su, turkuaz değil haki renkte, zaman zaman yüzen atıklar görülebiliyor ve koku ideal değil. Ancak deneyim bunu unutturuyor. Plajlardaki gibi bir bayrak sistemi var: Yeşil güvenli, sarı dikkatli (genelde güçlü akıntı veya fırtına), kırmızı ise yasak anlamına geliyor. Geçtiğimiz temmuz ayında 31 günün sadece 18’inde yeşil bayrak çekildi. Kent, her gün birden fazla noktada E. coli başta olmak üzere kanalizasyon kirliliği testi yapıyor. Kırmızı bayrak durumunda yüzme noktaları bir iki gün kapalı kalıyor.
AVRUPA YÜZME ŞAMPİYONASI İLK KEZ PARİS’TE
Grenelle noktası, bu ay sonunda Avrupa Yüzme Şampiyonası’na ev sahipliği yapacak. Açık su ve yüksek dalma yarışları ilk kez 1931’den sonra Paris’te düzenlenecek. Pahalı temizlik çalışmasının buna değip değmediği Parisliler arasında tartışma konusu. Ancak önümüzdeki sıcak hava dalgasıyla birlikte daha fazla kişi yüzmeye karar verirse, bu sorunun yanıtı da netleşecek.