Yaz aylarında sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte aşırı sıcağa bağlı acil servis başvuruları Amerika’da yılda 100 bini aşarken, sıcak çarpmasının tehlikeleri hakkında bilinmesi gerekenler önem kazanıyor. Uzmanlar, sıcak çarpmasının belirtileri, çevredekilerin bir kişinin yardıma ihtiyacı olup olmadığını nasıl anlayabileceği, aşırı sıcakla bağlantılı diğer hastalıklar ve yüksek sıcaklıklardan en çok kimlerin etkilendiği konusunda uyarılarda bulunuyor. Acil tıp uzmanı ve George Washington Üniversitesi’nde klinik doçent olarak görev yapan Dr. Leana Wen, sıcak çarpmasının tıbbi bir acil durum olduğunu ve hızla ölümcül hale gelebildiği için derhal tedavi edilmesi gerektiğini vurguluyor.
SICAK ÇARPMASININ BELİRTİLERİ VE ACİL MÜDAHALE
Vücut normalde sıcaklığını kontrol etme ve düzenleme kapasitesine sahipken, sıcak çarpması bu mekanizmanın aşırı yüklenmesiyle ortaya çıkıyor. Vücut sıcaklığı 10 ila 15 dakika içinde 41 santigrat derece veya daha yükseğe çıkabiliyor. Bu durumda kişide kafa karışıklığı, baş dönmesi, baygınlık hissi, peltek konuşma ve bilinç kaybı görülebiliyor. Hasta nöbet geçirmeye ve anormal kalp ritimleri yaşamaya başlayabiliyor. Çevredekilerin vakit kaybetmeden 112’yi araması ve kişiyi gölge ve serin bir alana taşıması gerekiyor. Yardım gelene kadar boyun, koltuk altı ve kasıklara soğuk, nemli bezler veya buz torbaları yerleştirilmeli, giysiler soğuk suyla ıslatılmalı ve hasta yalnız bırakılmamalı.
SICAK YORGUNLUĞU VE DİĞER SICAKLA İLGİLİ RAHATSIZLIKLAR
Sıcak çarpmasına ulaşmadan önce kişiler sıcak yorgunluğu yaşayabiliyor. Mide bulantısı, yorgunluk, baş dönmesi, baş ağrısı, aşırı terleme ve serin, nemli cilt gibi belirtiler gösteren kişilerin hemen serin bir yere geçmesi, kıyafetlerini gevşetmesi ve mümkünse soğuk duş alması öneriliyor. Fiziksel aktivite yapanlarda ise sıcak krampları görülebiliyor; bu durumda egzersiz durdurulmalı ve su ya da elektrolit içeceği tüketilmeli. Aşırı sıcağın bir diğer önemli etkisi yüksek sıcaklıkların kalp, akciğer ve böbrekler gibi organlara baskı yaparak diyabet ve bazı ruh sağlığı tanıları gibi kronik rahatsızlıkları kötüleştirmesi olarak belirtiliyor.
KİMLER DAHA FAZLA RİSK ALTINDA?
Aşırı sıcaklık herkesi etkileyebilse de özellikle üç grup daha büyük risk altında bulunuyor. Küçük çocuklar ve yaşlılar, fizyolojik rezervlerinin daha az olması ve vücut sıcaklıklarını düzenlemede zorluk yaşamaları nedeniyle ilk risk grubunu oluşturuyor. Kronik hastalığı olanlar, bazı ilaçların sıcaklık değişimlerine uyum yeteneğini etkilemesiyle ikinci grubu oluştururken, açık havada çalışmak zorunda olanlar ve evsizler ya da ikametgahlarında serin alanlara erişimi olmayanlar üçüncü risk grubunu oluşturuyor.
SICAK HAVALARDA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
Sıcak hava uyarıları yapıldığında herkesin ekstra önlem alması gerekiyor. Yaşlılar, küçük çocuklar ve kronik hastalığı olanlar günün en sıcak saatlerinde dışarıda geçirdikleri süreyi sınırlamalı, sabah erken veya akşam saatlerinde egzersiz yapmalı. Dışarıda olmak zorunda kalındığında gölge bulunmalı ve sıvı tüketimine dikkat edilmeli. Hiçbir koşulda çocuklar, yaşlılar veya evcil hayvanlar arabada yalnız bırakılmamalı. Dışarıda çalışmak zorunda olanlar bol sıvı tüketmeli, güneş koruması kullanmalı ve mümkün olduğunda klimalı alanlarda serinlemeli. Evsizler veya klimalı alanlara erişimi olmayanlar, sıcak hava dalgalarında soğutma merkezleri ve geçici barınaklar gibi yerel kaynaklara yönlendirilmeli.