Sigara içmek sadece akciğer kanserine yol açmaz; zehirli duman vücuttaki neredeyse her organı etkiler. Ancak, sigaranın en ciddi sonuçları daha az biliniyor. Sigara, kalp krizi ve felçler de dahil olmak üzere kardiyovasküler hastalıkların başlıca sebeplerindendir. Ayrıca, ikinci el duman, sigara içmeyenleri de riske atar.
ARAŞTIRMAYA GÖRE BİLGİ EKSİKLİĞİ
Son günlerde BMJ Open dergisinde yayımlanan bir çalışma, sigara içenlerin bu riskleri anlama düzeyinde büyük boşluklar olduğunu ortaya koydu. 46 ülkede yapılan araştırmaya katılanların %90’ından fazlası sigaranın akciğer kanserine neden olduğunu biliyorken, kardiyovasküler etkileri hakkında bu oran çok daha düşüktü. İkinci el dumanın tehlikeleri konusunda farkındalık ise oldukça azdı. Sigara içmenin kalp ve damarlar üzerindeki etkileri nelerdir? İkinci el duman ne kadar tehlikeli, sigara içenlerin ve çevresindekilerin bilmesi gerekenler nelerdir?
ARAŞTIRMANIN KAPSAMI
Araştırmacılar, iki büyük uluslararası tütün anketinden elde edilen verileri analiz etti. Bunlardan biri, 2002 ile 2022 yılları arasında 26 ülkede yapılan Uluslararası Tütün Kontrol Projesi anketiydi. Diğeri ise 2008 ile 2020 yılları arasında 32 ülkede gerçekleştirilen Küresel Yetişkin Tütün Anketi’ydi. Katılımcılara sigaranın akciğer kanseri, kalp hastalığı ve felç gibi hastalıklara neden olup olmadığını bilip bilmedikleri soruldu.
SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
Araştırma sonuçları tutarlıydı: Sigara içenlerin %92’si sigaranın akciğer kanserine neden olabileceğini biliyordu. Ancak kalp hastalığı ile ilgili bilgi oranı %85, kalp krizi ile ilgili oran ise %80’de kaldı. İkinci el dumanla ilgili farkındalık daha da düşüktü. Anket sonuçlarına göre, katılımcıların %77 ila %82’si ikinci el dumanın akciğer kanserine neden olduğunu biliyorken, sadece %62 ila %73’ü kalp hastalığı riskini fark edebildi.
KARDİYOVASKÜLER RİSKLER
Sigara içmenin kalp hastalıklarına yol açtığını belirten Dr. Leana Wen, sigaranın önemli bir önlenebilir kalp hastalığı sebebi olduğunu vurguladı. 2019 yılında dünya genelinde kalp hastalığı ve felç, sigaraya bağlı 2.6 milyon ölüme neden oldu. Sigaranın ana tehlikesinin akciğer kanseri olduğunu düşünenler, önemli bir gerçeği gözden kaçırıyor. Farkındalık, davranışları etkiliyor ve sigara içenler risklerin tamamını anladıklarında bırakma motivasyonları artıyor.
SİGARA İÇMENİN ETKİLERİ
Sigara dumanında bulunan binlerce kimyasal, kan damarlarının iç yüzeyine zarar veriyor ve iltihaplanmayı artırıyor. Bu toksinler, arterlerde plak oluşumuna da katkıda bulunuyor. Sigara ayrıca kanın pıhtılaşma riskini artırıyor; kalp krizi, bir pıhtının kalbe kan taşıyan bir damarı tıkamasıyla meydana gelebiliyor.
İKİNCİ EL DUMANIN TEHLİKELERİ
İkinci el duman, sigara içmeyenler için de ciddi tehlikeler barındırıyor. İkinci el dumanla karşılaşan kişiler, sigara içenin maruz kaldığı zehirli kimyasalların çoğunu soluyor. Bu durum kalp damarları üzerinde benzer türde hasarlara yol açabiliyor. 2021’de dünya genelinde ikinci el duman nedeniyle yaklaşık 1.3 milyon ölüm gerçekleşti. Ancak, birçok yüksek gelirli ülkede, bu riskle ilgili bilgi sahibi olanların oranı %50’nin altında kaldı.
KAMU SAĞLIĞI MESAJLARI
Sigara ile akciğer kanseri arasındaki bağlantı, yıllardır kamu sağlığı mesajlarının merkezinde yer alıyor. Ancak kardiyovasküler sonuçlar aynı derecede tanınmıyor. Araştırma, ülkeler arasında önemli farklılıklar buldu; bu durum, kitle iletişim kampanyaları ve eğitim çalışmalarındaki farklılıkları yansıtabilir.
BAKIM VE DESTEK ÖNERİLERİ
Sigara içenler için en etkili adım, sigarayı bırakmaktır. Nikotin replasman tedavisi ve reçeteli ilaçlar gibi etkili tedavi yöntemleri mevcuttur. Tedavi ile davranışsal danışmanlığın bir arada kullanılması, başarı şansını artırır. Ayrıca, sigara içenler başkalarını ikinci el duman riskinden korumalıdır. Kapalı alanlarda sigara içmek, güvenli değildir; evde, arabada veya kapalı alanlarda asla sigara içilmemelidir. Sigara içme alışkanlığı, yalnızca akciğerleri tehdit etmez; tüm vücutta kan damarlarına zarar verir ve kalp krizi ile felçlere yol açabilir.