Başkan Donald Trump’ın doğuştan vatandaşlık hakkını kısıtlamaya yönelik yeni girişimi, daha önce bu hakkı başarıyla savunan göçmenlerin itirazlarıyla mahkemede taze bir şüpheyle karşılaşmış durumda. Yüksek Mahkeme, haziran ayında Trump’ın göreve döndükten sonra imzaladığı başkanlık emrinin, ABD topraklarında doğan hemen her bebeğin vatandaşlığını güvence altına alan Anayasa hükmüyle doğrudan çeliştiği gerekçesiyle anayasaya aykırı olduğuna hükmetmişti. Bu kararın ardından Trump geçen hafta yeni bir başkanlık emri daha imzaladı; söz konusu emir, mevcut yasaları büyük ölçüde sıkılaştıran ve tanınan istisnaları daraltan bir içerik taşıyor.
YENİ EMİRDEKİ DÜZENLEMELER VE İSTİSNA TANIMLARI
Yeni emir kapsamında federal kurumların, ebeveynleri vatandaş olmayan çocukların vatandaşlığını tanımayacağı belirtiliyor. Bu kural, ebeveynlerden birinin “yabancı düşman” statüsünde olması, “yabancı hükümet çalışanı” sayılması ya da “doğum turizmi” olarak adlandırılan uygulamaya dahil olması durumunda geçerli olacak. Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) ve diğer sivil hak örgütlerinin avukatları, bu düzenlemenin Yüksek Mahkeme’nin yakın tarihli kararına rağmen doğuştan vatandaşlık hakkını ortadan kaldırmayı hedeflediğini savunuyor.
ACLU’DAN FEDERAL MAHKEMEYE BAŞVURU
Avukatlar, salı günü New Hampshire’daki federal yargıca sundukları dilekçede yeni emrin “doğuştan vatandaşlık hakkını ortadan kaldırmaya çalıştığını” ifade etti. Dilekçede, “Mahkeme, hükümetin doğuştan vatandaşlık üzerindeki yetkisine ilişkin hatalı iddialarla vatandaşlık hakkını ortadan kaldıramayacağını açıkça vurgulamalıdır” denildi. Bu başvuru, yeni başkanlık emrine karşı doğrudan yapılan ilk hukuki itiraz olma özelliğini taşıyor.
MARYLAND’DEKİ DAVA SÜRECİ
Maryland’de ise daha önce Trump’ın ilk başkanlık emrine itiraz eden göçmen avukatları, Adalet Bakanlığı’nın kendilerine yeni düzenlemenin yalnızca ileriye dönük olarak uygulanacağını ve kılavuz yayımlanana kadar yürürlüğe girmeyeceğini bildirdiğini aktardı. Avukatlar, bakanlığın geçen haftaki emir hakkında başka hiçbir bilgi vermediğini kaydetti. Adalet Bakanlığı’ndan konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
YARGIÇ LAPLANTE’IN GEÇMİŞ KARARI
Davaya bakan ABD Bölge Yargıcı Joseph LaPlante, eski Başkan George W. Bush döneminin bir ataması olarak temmuz ayında Trump’ın ilk emrini anayasaya aykırı bulmuş ve yetkililerin bu emri etkilenen kişilere karşı uygulamasını engellemişti. Yüksek Mahkeme, LaPlante’ın bu kararını onayarak hükmü bağlayıcı kılmıştı. Yüksek Mahkeme, ABD’de doğan herkesin vatandaşlık hakkına sahip olduğu kuralına diplomatların çocukları ile “düşmanca işgal” sırasındaki “düşman” çocukları istisnasını uzun süredir tanıyor. ACLU avukatları, Trump’ın bu istisnaları genişletme girişiminin açıkça hukuka aykırı olduğunu belirterek, “Yüksek Mahkeme, Vatandaşlık Maddesi’nin istisnalarının maddenin kendisinden ve Mahkeme’den kaynaklandığını, Başkan’dan gelmediğini açıkça ifade etmiştir” ifadelerini kullandı.