ABD Yüksek Mahkemesi, Alabama eyaletinin bu yılki ara seçimlerde Cumhuriyetçi Parti’ye avantaj sağlayacak bir kongre haritası kullanmasına izin vererek, Demokrat ve aynı zamanda Siyah bir kongre üyesinin temsil ettiği iki Temsilciler Meclisi bölgesinden birini kaldırmasının önünü açtı. Mahkeme, üç liberal yargıcın muhalefetine ve Alabama’nın kongre ön seçimlerini çoktan yapmış olmasına rağmen, kararı imzasız bir emirle aldı ve bu karar sonucunda Alabama’nın önümüzdeki yıl Kongre’de yalnızca bir Demokrat ve altı Cumhuriyetçi üyeyle temsil edilmesi bekleniyor.
MAHKEME KARARININ GEREKÇESİ PURCELL İLKESİNE DAYANDIRILDI
Mahkeme, gece geç saatlerde açıkladığı kararında kısmen, federal mahkemelerin seçim anında oylama kurallarını değiştirmek için seçim anlaşmazlıklarına müdahale etmesini yasaklayan Purcell ilkesine dayandı. Mahkeme emrinde, “Bölge Mahkemesi, Alabama’nın seçilmiş temsilcilerinin seçtiği haritalar kapsamında yaklaşan 2026 kongre seçimlerini yürütme çabalarına müdahale etti” denildi. Çoğunluk görüşünde, mahkeme tarafından dayatılan haritalar altında seçim yapmanın eyalet için daha uygun olacağı görüşünün bu müdahale için geçerli bir gerekçe olmadığı belirtildi.
YARGIÇ SOTOMAYOR'DAN SERT MUHALEFET
Karar, Yargıç Sonia Sotomayor ve diğer iki liberal yargıçtan sert bir tepki aldı. Sotomayor muhalefet şerhinde, “Şimdi mahkeme, sebep olduğu kargaşanın ve yol açtığı zararın kaydıyla açıkça yüzleşiyor. Ancak Alabama ırk ayrımcılığında iki katına çıkarken, mahkeme de bugün kaosta iki katına çıkıyor” ifadelerini kullandı. Sotomayor, hukukun üstünlüğünü ve tüm Alabama vatandaşlarının demokrasiye eşit katılım hakkını savunmayı seçtiği için saygıyla karşı çıktığını ekledi.
OY HAKKI YASASININ ZAYIFLATILMASI VE YENİ DÜZENLEMELER
Alabama davası, mahkemenin Nisan ayı sonundaki Oy Hakkı Yasası kararına bağlı en son acil emir niteliğini taşıyor. Nisan ayında 6-3 çoğunlukla alınan bu karar, grupların 1965 tarihli bu dönüm noktası yasası kapsamında ırk ayrımcılığı iddialarını gündeme getirme kabiliyetini büyük ölçüde zayıflatmıştı. Karar, oy hakkı gruplarının dava açmadan önce kasıtlı ırk ayrımcılığına dair “güçlü bir kanıt” bulmasını şart koşuyor. Bu kararın ardından Tennessee ve Florida gibi birçok Güney eyaleti, Cumhuriyetçi Parti’ye avantaj sağlayan yeni kongre bölgeleri oluşturarak haritalarını hızla yeniden çizdi.
ALABAMA'NİN SEÇİM SÜRECİNDE BELİRSİZLİK SÜRÜYOR
Alabama, Mayıs ayında ön seçimlerini yapmış olsa da Cumhuriyetçi Vali Kay Ivey, mahkemelerin yeni haritayı kullanmasına izin vermesi halinde etkilenen kongre bölgelerinde Ağustos ayında özel seçimler yapılmasını öngören yasayı imzaladı. Demokrat Temsilciler Shomari Figures ve Terri Sewell, eyaletin yedi sandalyeli kongre delegasyonundaki iki Siyah üye olarak öne çıkıyor. Cumhuriyetçiler, yeni haritayla Figures’in bölgesini geri kazanabilir ancak seçim sürecinin ara seçimlerden önce nasıl işleyeceği henüz netlik kazanmış değil.
MAHKEMENİN KARARINA TEPKİLER VE ÖNCEKİ HUKUKİ SÜREÇ
Temsilci Sewell, kararı sert bir dille eleştirerek bunun, Yüksek Mahkeme’nin ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçilerin iktidara tutunmasına yardım ederken Siyahilerin sesini zayıflatan ve onlarca yıllık sivil haklar mücadelesini yok eden bir dizi skandal kararının sonuncusu olduğunu söyledi. Alabama’nın haritalarıyla ilgili hukuki mücadelesi daha önce de defalarca Yüksek Mahkeme’ye taşınmıştı. Mahkeme 2023’te Alabama’nın kongre haritasını, ayrımcı bir harita çıkardığı gerekçesiyle ek bir Siyah bölgesine izin verecek şekilde yeniden çizmesini zorunlu kılmıştı. Alabama bu haritaya itiraz ederken Nisan sonundaki Oy Hakkı Yasası kararıyla birlikte eyalet, Mayıs başında acil olarak Yüksek Mahkeme’ye başvurarak 2024’te kullanılan mahkeme emriyle hazırlanmış haritanın iptalini istemişti.
ÖZEL MAHKEME HEYETİNİN KARARI VE MAHKEMENİN SON HAMLESİ
Mahkemenin muhafazakar çoğunluğu, üç liberal yargıcın muhalefetine rağmen bu talebi Mayıs ayında kabul etmişti. Ancak Alabama’daki özel üç yargıçlı mahkeme heyeti, geçen hafta oybirliğiyle eyaletin haritasını tekrar reddetti. Trump ve Clinton dönemlerinde atanan yargıçlardan oluşan heyet, Alabama’nın Yüksek Mahkeme’nin yeni yüksek standardına ve 14. Değişiklik’in eşit koruma maddesine rağmen Oy Hakkı Yasası’nı ihlal ettiğine hükmetti. Heyet, “Sonuç olarak, Alabamalıları kasıtlı ırk temelli ayrımcılıkla lekelenmiş bir bölgeleme planı altında 2026 seçimlerinde oy kullanmaya zorlamanın yolunu göremiyoruz” ifadelerini kullandı. Yüksek Mahkeme’nin son kararı ise bu alt mahkeme kararının hemen ardından geldi.