Bir sabah, Colorado’dan lise bilim öğretmeni Kent Hups, Amerika Birleşik Devletleri’nin batısındaki ünlü Hell Creek Formasyonu’nda bir araştırma seferine çıktı. Bu devasa formasyon, Montana, Wyoming, Kuzey Dakota ve Güney Dakota’nın bazı kısımlarını kapsayan, Geç Kretase dönemine ait dinozor kemikleriyle dolu tortul kaya tabakalarıyla tanınır. Ancak ayak izlerini bulmak oldukça zordur; bölgedeki tortul tabakalar genellikle izlerin korunmadan önce erozyona uğrar.
İlk İzlerin Keşfi
Hups, araştırma sırasında, Tyrannosaurus rex’e ait olduğu belirlenen ilk ayak izini buldu. “İlk tepkim tamamen inançsızlıktı,” diyen Hups, Denver Doğa ve Bilim Müzesi’nde gönüllü araştırmacı olarak görev yapıyor. Temmuz 2025’te keşfettiği iki dev iz, diğer fosilleşmiş izlere oldukça benzer üç parmak izi taşıyordu. Kretase dönemine ait bu izlerin hangi tür dinozora ait olduğunu belirlemek için izleri ölçtü. Uzunluğu genişliğinden fazla olan izler, Hups’a göre, muhtemelen etobur bir dinozorun bıraktığı izlerdi. Her biri yaklaşık 0.9 metre uzunluğunda ve 0.6 ile 0.8 metre genişliğinde olan izler, sadece bir etobur değil, aynı zamanda bir zamanlar yeşil ve bataklık bir kıyı ovasında yaşamış en büyük ve ikonik et yiyen dinozor olan Tyrannosaurus rex’in izlerini gösteriyordu.
Ayakkabı İzlerinin Bilimsel Önemi
Bu olağanüstü ayak izleri, 8 Eylül’de yayımlanan bir çalışmada detaylandırıldı. Diğer fosillerden farklı olarak, bu izler 66.5 milyon yıl öncesine ait canlı hareketleri yakalıyor ve ön tarih döneminin zirve avcısının davranışları hakkında ipuçları sunuyor. Hups, “Umarım daha fazla insan, o garip görünen kayalara biraz daha dikkat eder ve bu, geçmişte yaşamın nasıl olduğunu daha iyi anlamamıza yardımcı olur,” dedi. Hups, bu izlerin gerçek anlamda bir zaman makinesi gibi olduğunu ifade etti.
İzlerin Doğal Koşulları
Hups, açık alanda iki fosilleşmiş ayak izi bulmuştu; bunlardan biri diğerine göre daha fazla erozyona uğramıştı. Ancak çalışmanın diğer yazarlarından Tyler Lyson, Denver Doğa ve Bilim Müzesi’nde vertebra paleontolojisi kıdemli küratörü, bu izlerin dinozor ayak izleri olduğuna dair daha güçlü kanıtlar arıyordu. “Kayalar farklı şekil ve boyutlara dönüşebilir; bazıları Florida’yı, bazıları Texas’ı, bazıları ise T. rex ayak izlerini andırıyor,” dedi Lyson. Araştırmacılar kazı yaparken, sadece üçüncü değil, dördüncü iz de buldular. Bu izler, T. rex’in ayaklarına benzer bir anatomik yapı gösteriyordu.
Keşif ve Önemi
Araştırma ekibi, bu yaz beşinci bir izi daha buldu. “T. rex’e ait bir ayak yolu olduğuna dair en ufak bir şüphem yok,” diyen Lyson, keşfin dinozorun doğru zamanda doğru yerde olmasının bir sonucu olduğunu belirtti. Bugünkü Kuzey Dakota, 66.5 milyon yıl önce bitki bakımından zengin bir ortamdı ve bu, dinozor izlerinin gömülmesi için gerekli koşulları sağlıyordu. Daha önce, sadece iki iz, tyrannosaur türüne ait olarak bulunmuştu.
Fosil Ayak İzlerinin Bilgisi
Dünyada ayak yolları yaygın olsa da, Kuzey Amerika’daki bu dönem için oldukça nadir olduğunu belirten Lyson, Hell Creek Formasyonu’ndaki izlerin değerini vurguladı. “Burada kötü korunmuş bir örnek bile önemli bir keşif,” diyen Dr. Anthony Romilio, bu alanda yapılan araştırmalara dikkat çekti. Ayak izleri, dinozorların ne kadar hızlı hareket ettiğine dair bilgiler sunarken, aynı zamanda izlerin oluşturulma anındaki hızı da tahmin etmeye olanak tanıyor.
Gelecek Araştırmalar
Denver Doğa ve Bilim Müzesi, Kuzey Dakota’dan üç ayak izini toplayarak doku ve deri izi verileri için daha fazla analiz yapmayı planlıyor. Bu yeni ayak yolu keşfi, bilim insanlarına dinozorların nasıl hareket ettiğini yeniden yapılandırma fırsatı sunuyor. Bu tür izlerin varlığının bilinmesi, gelecekte daha fazla keşif yapma konusunda araştırmacılara yardımcı olabilir.