Birleşmiş Milletler ve insan hakları örgütleri, Taliban yönetiminin Afganistan’da yayımladığı yeni boşanma kararnamesinin çocuk yaşta evlilikleri fiilen meşrulaştırdığı ve kadın haklarını daha da gerilettiği konusunda uyarılarda bulundu. 2021’de Afganistan’da yeniden iktidara gelen Taliban yönetimi ise bu suçlamaları reddederek, kadınları zorla evliliklerden koruduklarını iddia etti.
BOŞANMA KOŞULLARI ERGENLİK ÜZERİNE KURULUYOR
Kararnamede, ergenlik öncesinde evlendirilen kız çocuklarının boşanma koşulları düzenleniyor. Tepki çeken maddede, “Küçük yaştaki kız çocuğu ergenliğe ulaştığında evliliği sona erdirme hakkına sahiptir.” ifadesi yer alıyor. Uzmanlar, bu düzenlemenin çocuk evliliklerini dolaylı olarak kabul ettiğini belirtiyor.
ÇOCUK YAŞTA EVLİLİK ORANLARI ARTMAKTADIR
UNICEF verilerine göre, Taliban’ın 2021’de yeniden iktidara gelmesinden önce Afganistan’daki her üç kız çocuğundan biri 18 yaşından önce evlendiriliyordu. Hak örgütleri, ekonomik kriz ve kız çocuklarının eğitimden mahrum kalmasının bu oranı artırdığını ifade ediyor.
RIZA ANLAYIŞI SORUNLAR DOĞURUYOR
Kararnamede, ergenliğe ulaşan bir kız çocuğunun evliliğe itiraz etmemesi durumunda bunun “rıza” olarak kabul edileceği belirtiliyor. Yetişkinler için ise sözlü onay şartı aranıyor. BM Afganistan Misyonu, bu durumun çocuk evliliklerine izin verildiğini ima ettiğini vurguladı.
KADINLAR İÇİN BOŞANMA SÜRECİ ZORLAŞIYOR
Yeni düzenleme, kadınların şiddet gördükleri gerekçesiyle boşanma talebinde bulunmasına teorik olarak izin veriyor. Ancak süreç, arabuluculuk ve kocanın onayı gibi şartlarla zorlaştırılıyor. İnsan hakları savunucuları, çocuk yaşta evlendirilen kızların mahkemeye başvurmasının neredeyse imkansız olduğunu belirtiyor.
AFGANİSTAN'DA KADIN HAKLARI DARALIYOR
Taliban yönetimi altında Afganistan’da kadınlara yönelik kısıtlamalar son yıllarda önemli ölçüde arttı. Kız çocuklarının altıncı sınıftan sonra okula gitmesi yasaklandı, kadınların birçok işte çalışması ve kamusal alanlara erişimi sınırlı hale getirildi. Bu yıl yayımlanan ceza yasası, eşini “ağır şekilde döven” bir erkeğe en fazla 15 gün hapis cezası öngörüyor.