Toyota geçtiğimiz hafta diğer otomobil üreticilerinin yapmaya pek yanaşmadığı bir adım atarak Meksika’daki üretiminin bir kısmını Amerika Birleşik Devletleri’ne kaydıracağını duyurdu. Japon otomobil devi, en çok satan orta boy kamyoneti Tacoma’nın yarısını yakında Teksas’taki San Antonio fabrikasında üretecek; bu tesiste halihazırda büyük boy Tundra ve SUV modeli Sequoia da montajlanıyor. Ancak şirket Tacoma üretimini Meksika’da da sürdürecek. Başkan Donald Trump bu hamleyi “gerçekten büyük bir olay” ve “Tarifeler iş başında!” olarak nitelendirdi. Toyota ise kararın arkasındaki itici gücün gümrük tarifeleri olmadığını belirtti. Şirket, “Ticaret politikalarındaki değişikliklerden etkilensek de yatırımlarımız on yıllara yayılan, daha geniş stratejik hedeflere dayanan kararlardır” açıklamasını yaptı. Trump yönetiminin yeni Amerikan fabrikalarının kurulmasını teşvik etmek için kapsamlı otomobil tarifelerini duyurmasının üzerinden bir yılı aşkın süre geçmesine rağmen Toyota’nın hamlesi bir istisna olarak kaldı.
OTOMOBİL ÜRETİCİLERİ TARİFELERİ ÖDEMEYİ TERCİH EDİYOR
ABD’ye üretim taşıma planını açıklayan çok az otomobil üreticisi var. Çoğu firma, milyarlarca dolar harcayıp yeni tesisler kurmak yerine gümrük vergilerini ödemeyi tercih ediyor. ABD’ye gelen ürün hatları ise mevcut fabrikalara yerleştiriliyor. Mobility Global verilerine göre geçen yıl Amerikalı tüketicilerin satın aldığı araçların yüzde 46’sı ithal edildi; bu oran 2024’teki yüzde 47,7 seviyesinden sadece hafif bir düşüş gösterdi. Düşüşün bir kısmı Nissan Versa gibi düşük fiyatlı ithal araçların satışının durdurulmasından kaynaklandı. Ancak otomobil üreticilerinin fabrika ayak izlerinde geniş çaplı değişiklikler yapmasını engelleyen çok fazla maliyet ve belirsizlik var. Otomobil alım satım sitesi Edmunds’ın içgörü direktörü Ivan Drury, “Bir fabrika kurmak büyük bir taahhüttür ve bunu ani bir kararla yapmak sınırda delilik olur. En güvenli hareket hiçbir şey yapmamaktır. Artan tarife maliyetine rağmen mevcut düzende devam etmek” değerlendirmesini yaptı.
USMCA’NIN YENİDEN MÜZAKERESİ ÜRETİCİLERİ ENDİŞELENDİRİYOR
Otomobil üreticilerinin maliyetleri düşük tutmasını sağlayan yöntemlerden biri de tehdit altında: Trump’ın ilk döneminde imzalanan ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA). Bu anlaşma yeniden müzakere edilmeyi beklerken Trump geçen ay, Amerikan şirketleri lehine önemli değişiklikler yapılmazsa anlaşmadan çekilebileceğini ima etti. Bu durum, parçaların ABD, Kanada ve Meksika sınırları arasında serbestçe dolaşmasına bağımlı hale gelen otomobil üreticilerini endişelendiriyor. General Motors, Ford ve Stellantis’i temsil eden Amerikan Otomobil Üreticileri Politika Konseyi’nden yapılan açıklamada, “Adil bir oyun alanı sağlayan ve sermaye yoğun otomotiv yatırımları için gereken uzun vadeli kesinliği sunan hızlı ve kalıcı bir çözüm çağrısında bulunuyoruz” denildi.
TARİFELER ŞİRKET KÂRLARINI VURUYOR
Gümrük vergileri kârlara ciddi darbe vuruyor. Toyota, son mali yılında 8,4 milyar dolar gümrük vergisi ödedi ve bu durum Kuzey Amerika sonuçlarını kârdan zarara çevirdi. General Motors 2025’te 3,1 milyar dolar, Ford ise 1 milyar dolar tarife ödedi. Ancak bu, tarifelerin şirketleri üretimi ABD’ye geri taşıma konusunda tamamen etkisiz olduğu anlamına gelmiyor. Toyota Tacoma’nın yanı sıra geçen yıl General Motors da iki SUV modelinin montajını Meksika’dan ABD’ye kaydıracağını duyurdu. Şirket ayrıca Çin’den ithal ettiği bir Buick SUV’yi durdurup yerine ABD’de üretilecek bir model getirecek. Ancak bu araçlar, GM’in Trump ve Cumhuriyetçilerin elektrikli araç desteğini sonlandırmasının ardından devasa EV yatırımlarını kısmasıyla boşalan Kansas ve Tennessee’deki mevcut fabrikalarda üretilecek.
TACOMA HAMLESİNİN ARKASINDAKİ İŞ NEDENLERİ
Michiganlı ekonomist ve otomotiv uzmanı Patrick Anderson’a göre Toyota’nın üretimi San Antonio’ya kaydırmasının ticaret politikasının ötesinde iş gerekçeleri de var. Anderson, “Toyota, ABD’de kamyonet işini büyütmekte çok başarılı oldu ve San Antonio üretimi halihazırda bu başarının temel taşı. Mevcut operasyonları tek bir noktada toplamak doğal bir iş mantığı” dedi. Uzmanlar, gümrük tarifeleri mevcut seviyelerde olsa bile otomobil üreticilerinin bir fabrika inşa etmekten çok daha hızlı değişebilen ticaret politikalarına göre üretimlerini kaydırmasının mantıklı olmadığını belirtiyor. Yeni fabrikalar kurmak veya mevcut tesisleri genişletmek yıllar alırken maliyetler milyarları buluyor; üstelik Trump’ın halefleri bu politikaları kolayca tersine çevirebilir. ABD’deki işçilik maliyetleri de Meksika ve diğer bazı ülkelere göre daha yüksek. Talebin güçlü olması (geçen yıl rekor araç fiyatlarına rağmen toplam satışlar yüzde 2 arttı) ise üreticileri ithalatı sürdürmeye teşvik ediyor.