TÜRKİYE’NİN AB’YE İHRACATINDA BEDELİ TEMEL UNSURLAR
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) blog sayfasında yayımlanan bir yazıya göre, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne (AB) ihracatının artmaya devam edeceği öngörülüyor. TCMB Başdanışmanı Mahmut Günay, Uzman Yardımcısı Furkan Höçük ve Uzman Ahmet Bilal Kurtoğlu tarafından kaleme alınan blog yazısı, Merkezin Güncesi internet sitesinde yer alıyor. Bu yazıda, Türkiye’nin başlıca ticaret ortağı olan AB’ye yapılan ihracat ve bu ihracatın başlıca belirleyicileri üzerinde duruluyor.
KÜRESEL HEDEF VE DENGELENME SÜRECİ
Blogda, Türkiye ekonomisinin 2023 yılının üçüncü çeyreğinden itibaren büyüme kompozisyonu açısından bir dengelenme sürecinde olduğu ifade ediliyor. Küresel büyümeye dair gözlemlenen zayıf seyrin, Türkiye’deki ihracat performansını olumsuz etkilediği söyleniyor. Yazıda, Türkiye’nin AB’ye gridir yapılan ihracatın belirleyicileri ve performansı açık bir şekilde değerlendiriliyor. 2002-2007 yılları arasında Türkiye’nin AB’ye reel ihracatında sürekli bir artış görülüyor. Ancak, 2008 küresel finans krizi bu durumun tersine dönmesine neden olmuş. Kriz sonrasında Türkiye, AB’ye ihracatını toparlamış ve 2010-2019 yılları arasında düzenli bir büyüme göstermiş. Covid-19 pandemisinin getirdiği sert düşüşün ardından, ihracat hızlı bir şekilde artmış ve pandemi öncesindeki eğrilerin de üstüne çıkmış.
DÖNEMSEL ANALİZLER VE DALGALANMALAR
2022 yılının son çeyreğinden itibaren, Türkiye’nin AB’ye ihracatının 2010-2019 döneminin tahmin edilen seviyesi altında seyir izlediği ortaya konuyor. Özellikle AB dışına yapılan ihracattaki artış, Türkiye’nin toplam ihracatındaki gerilemeyi telafi etmiş. Türkiye’nin AB’ye ihracatının zayıfladığı dönemde, AB milli geliri ile AB mal ithalatı arasındaki farklılık dikkat çekiyor. Salgın sonrası artış gösteren AB mal ithalatının milli gelire oranının 2022’nin son çeyreğinden itibaren düşmeye başladığı bilgisi veriliyor. Ayrıca, Türkiye’nin AB’ye yaptığı ihracattaki seyrin, AB ekonomisindeki salgın sonrası değişimlerden etkilenebileceği değerlendiriliyor.
TALEP VE FİYAT DENGESİ
Yazının ilerleyen bölümlerinde, Türkiye’nin AB’ye reel ihracatını etkileyen unsurları belirlemek amacıyla talep ve görece fiyatları içeren iki ayrı denklem tahminleri yapılıyor. Bu denklemlerde göreli fiyat olarak gelişmiş ülke bazlı reel efektif döviz kuru, talep göstergesi olarak ise AB GSYİH’si ve AB ithalatı kullanılıyor. Tahmin sonuçları, AB talep göstergesinin Türkiye’nin AB’ye ihracatındaki temel belirleyici olduğunu gösteriyor. Salgın sonrası dönemde ise AB’ye yapılan ihracatın seyrinde AB ithalatının milli gelir esnekliğindeki değişikliklerin etkili olduğu vurgulanıyor.
GELECEK GÖRÜNÜM VE BEKLENTİLER
Sonuç olarak, AB’ye yapılan ihracattaki zayıf seyrin, AB milli gelirinin salgın öncesi trendinin altında kalması ve ithalatın gelir esnekliğindeki düşüş ile ilişkili olduğu belirtiliyor. Aynı zamanda, uluslararası kurumların ve yatırımcı kuruluşlarının öngörülerine dayanarak, gelecek dönemde AB’de milli gelir büyümesinin yavaş yavaş artması ve AB ithalatının büyümesinin milli gelir büyümesine oranının tarihsel ortalamalara yaklaşması bekleniyor. Bu gelişmelerin, Türkiye’nin AB’ye ihracatını destekleyeceği ve pazar payındaki olumlu görünüm ile birlikte ihracatın artmaya devam edeceği değerlendiriliyor.