TÜRKİYE’DE YENİ MAKROİHTİYATİ TEDBİRLER DUYURULDU
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türk lirasını (TL) güçlendirmek ve finansal istikrarı desteklemek amacıyla 2 Mayıs 2025 akşamı önemli yeni makroihtiyati tedbirler açıkladı. Bu tedbirler, döviz tevdiat hesaplarında zorunlu karşılık oranlarının artırılmasından ihracat dövizlerinin TCMB’ye satılma oranının yükseltilmesine kadar geniş bir alanı kapsıyor. Kararlar, 19 Mart 2025’te İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından yaşanan ekonomik çalkantılar ve yaklaşık 60 milyar dolarlık döviz satışı sonrasında rezervleri güçlendirme gereksinimine yanıt olmak üzere alındı.
TCMB’NİN YENİ TEDBİRLERİ
TCMB’nin resmi internet sitesinde yayımlanan duyuruya göre alının kararlar şunlar:
Zorunlu Karşılık Oranları Artışı: Yabancı para mevduatlar için zorunlu karşılık oranları, tüm vadelerde 200 baz puan artırılarak %21’den %23’e çıkarıldı.
Repo İşlemlerinde Değişiklik: Yurt içi yerleşiklerle yapılan 1 yıla kadar vadeli yabancı para cinsi repo işlemlerinden sağlanan fonlar için zorunlu karşılık oranı 400 baz puan artırıldı ve hesaplama yöntemi güncellendi.
TL Mevduat Hedefi: Tüzel kişi TL mevduat payı %60’ın altında olan bankalara, bu oranı aylık 0,3 puan artırma hedefi getirildi.
TL Zorunlu Karşılıklara Faiz Artışı: TL mevduat için tesis edilen zorunlu karşılıklara uygulanan faiz veya telafi ödemesi, TCMB ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin %84’ünden %86’sına yükseltildi.
İhracat Dövizlerinde Zorunlu Bozdurma: Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın İhracat Genelgesi’nde yaptığı değişiklikle, ihracat bedellerinin TCMB’ye satılması gereken asgari oran, 31 Temmuz 2025’e kadar %25’ten %35’e çıkarıldı.
Döviz Dönüşüm Desteği: Firmaların ihracat bedeli dövizlerini TL’ye dönüştürmesini teşvik etmek için sağlanan destek oranı %2’den %3’e yükseltildi.
TEDBİRLERİN ANLAMI VE ETKİLERİ
Alınan bu kararlar, TL talebini artırmayı, dövize olan bağımlılığı azaltmayı ve TCMB’nin döviz rezervlerini güçlendirmeyi hedefliyor. Zorunlu Karşılık Artışı: Döviz tevdiat hesaplarında zorunlu karşılık oranının %21’den %23’e çıkması, bankaların TCMB’ye ayırması gereken döviz miktarını artırıyor. İhracat dövizlerinde bozdurma oranı: İhracat bedellerinin %35’inin TCMB’ye satılması zorunluluğu, servis edilen aylık döviz akışının yaklaşık 7,5-8 milyar dolar seviyesine ulaşmasını sağlayacak. Nisan 2025’te Türkiye’nin toplam ihracatı 21 milyar dolarken, son 4 aylık toplam ihracat ise 86 milyar dolara ulaştı. Bu oranlar ile 2025’in geri kalan 8 ayında 60-65 milyar dolarlık bir rezerv artışı bekleniyor. Döviz Dönüşüm Desteği: İhracatçıların zorunlu bozdurma dışı dövizlerini TL’ye çevirmeleri durumunda %3 destek sağlanması, TL talebini artıracak. Örneğin, 100 dolarlık ihracat gelirinde TCMB’ye 35 dolar satılacak ve kalan 65 doların tamamı TL’ye dönüştüğünde 1,95 dolar karşılığı TL desteği alınacak.