YENİ MAKAİHTİYATİ TEDBİRLER DUYURULDU
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türk lirasını (TL) güçlendirmek ve finansal istikrarı desteklemek amacıyla 2 Mayıs 2025 akşamı yeni makroihtiyati tedbirler açıkladı. Bu tedbirler, döviz tevdiat hesaplarında zorunlu karşılık oranlarının artırılması ile ihracat dövizlerinin TCMB’ye satılma oranının yükseltilmesini kapsayan geniş bir yelpazeyi içeriyor. Alınan kararlar, özellikle 19 Mart 2025’te İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından yaşanan ekonomik dalgalanmalar ve yaklaşık 60 milyar dolarlık döviz satışı sonrası rezervleri güçlendirme gereksinimi doğrultusunda alındı.
MAKROİHTİYATİ TEDBİRLERİN DETAYLARI
TCMB’nin resmi internet sitesinde yayınlanan açıklamaya göre, belirlenen tedbirler şunlardır:
Zorunlu Karşılık Oranları Artışı: Yabancı para mevduatlar için zorunlu karşılık oranları tüm vadelerde 200 baz puan artırılarak %21’den %23’e yükseltildi.
Repo İşlemlerinde Değişiklik: Yurt içi yerleşiklerle gerçekleştirilen 1 yıla kadar vadeli yabancı para cinsi repo işlemlerinden sağlanan fonlar için zorunlu karşılık oranı 400 baz puan artırıldı ve hesaplama yöntemi güncellendi.
TL Mevduat Hedefi: Tüzel kişi TL mevduat payı %60’ın altında olan bankalara, bu oranı aylık 0,3 puan artırma hedefi getirildi.
TL Zorunlu Karşılıklara Faiz Artışı: TL mevduat için tesis edilen zorunlu karşılıklara uygulanan faiz oranı TCMB ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin %84’ünden %86’sına yükseltildi.
İhracat Dövizlerinde Zorunlu Bozdurma: Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın İhracat Genelgesi’nde yaptığı değişiklikle, ihracat bedellerinin TCMB’ye satılması gereken asgari oran, 31 Temmuz 2025’e kadar %25’ten %35’e çıkarıldı.
Döviz Dönüşüm Desteği: Firmaların ihracat bedeli dövizlerini TL’ye dönüştürmesini teşvik eden destek oranı, %2’den %3’e yükseltildi.
TEDBİRLERİN ANLAMI VE ETKİLERİ
Belirlenen kararlar, TL talebini artırmayı, dövize olan bağımlılığı azaltmayı ve TCMB’nin döviz rezervlerini güçlendirmeyi amaçlıyor. Zorunlu Karşılık Artışı ile döviz tevdiat hesaplarında %21’den %23’e yapılan artış, bankaların TCMB’ye ayırması gereken döviz miktarını artırıyor. İhracat dövizlerinde bozdurma oranının %35’e çıkması, aylık yaklaşık 7,5-8 milyar dolarlık döviz girişi sağlaması bekleniyor. Türkiye’nin Nisan 2025 ihracatının 21 milyar dolar, son 4 aylık toplam ihracatının ise 86 milyar dolar olduğu göz önüne alındığında, 2025’in kalan 8 ayında 60-65 milyar dolarlık rezerv artışı öngörülüyor. Ayrıca, döviz dönüşüm desteği ile ihracatçıların zorunlu bozdurma dışı dövizlerini TL’ye çevirmeleri durumunda %3 destek ödemesi, TL talebini teşvik ediyor. Örneğin, 100 dolarlık ihracat gelirinde 35 dolar TCMB’ye satılırken, kalan 65 dolar TL’ye çevrildiğinde 1,95 dolar karşılığı TL destek alınacak.