Abidjan’ın kalbinde, Fildişi Sahili’nin ekonomik başkenti, yeni bir ocak grubu uzun bir yolculuğa çıkmak üzere hazır. Hedef, fabrikadan uzak, dolambaçlı toprak yollarla ulaşılabilen bir köy. Üretici Green Ker, çevre dostu Tika ocaklarının, topluluğun yaşam ve sağlık koşullarını iyileştirebileceğini, odun toplama süresini kısaltarak yemek hazırlama ve pişirme işlerini kolaylaştırabileceğini belirtiyor. Abokouassikro köyündeki birçok kadın, kalın duman çıkaran büyük ahşap parçaları ile yemek pişiriyor ve çoğu zaman kapalı alanlarda, bu durumun uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açabileceği ifade ediliyor.
YENİ OCAK DAĞITIMI
Green Ker ekibi, köye vardığında ocakları dağıtıyor ve nasıl çalıştığını anlatıyor. Topluluk eğitmeni Logossina Diabagate, “Her zaman geleneksel ocakların çevre üzerindeki etkisini, yani ormansızlaşmayı vurgulayarak başlıyoruz” diyor. “İnsanlar iklim değişikliğinin görünür olduğunu zaten biliyor. Bu gerçeği onlarla yüzleşerek başlıyoruz,” şeklinde ekliyor. “Büyük miktarda odun toplamak için harcanan zamanı da konuşuyoruz ve ancak o zaman geliştirilmiş ocakları çözüm olarak sunuyoruz.” Diabagate, bu ocakların hanelerin bütçesine de katkı sağladığını belirtiyor. “Geliştirilmiş bir ocak ile daha geç pişirmeye başlayıp daha hızlı bitirebiliyorlar. Sağlık harcamaları da azalıyor çünkü öksürük ve diğer hastalıklar için harcanan ilaç miktarı düşüyor.”
ARAŞTIRMALAR VE SONUÇLAR
Fildişi Sahili Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (CIRES) tarafından yapılan son bir araştırma, Tika ocaklarının standart ocaklara göre %60 daha az odun ve %40 daha az kömür kullandığını, odun toplama ve yemek pişirme süresini günde yaklaşık iki saat azalttığını ortaya koydu. CIRES’te araştırmacı olarak görev yapan Eugène Kouadio, motivasyonun yakıt tasarrufunun ötesine geçtiğini ifade ediyor. “Bizim için vizyon, temiz pişirme ve kırsal kadınların üstlendiği karşılıksız bakım işlerini ele alarak kadınların güçlendirilmesidir,” diyor. “Gerçek bir sorun: Tarlada çalıştıktan sonra hala yemek pişirmek zorundalar, yorgunluktan dolayı. Odun taşımak, dumanla yüzleşmek ve tüm bunlar… Bu günlük zorluklara bir çözüm getirmemiz gerektiğini düşündük.”
KADINLARDAN OLUMSUZ YANITLAR
Abokouassikro köyünde ocakları kullanmaya başlayan kadınlar, olumlu sonuçlar almış durumda. Juliette Akissi Yao, “Hemen fark ettik ki, bu ocak eski ocaklarımızdan çok daha hızlı pişiriyor. Neredeyse hiç duman yok,” diyor. Gertrude Mabéa, eski yöntemle arasındaki farkı şöyle açıklıyor: “Pişirme sırasında duman gözlerimize giriyordu, öksürüyorduk — bu başka sorunlara yol açıyordu. Bu ocakla dumanı hissetmiyoruz artık ve devasa odun yüklerini taşımak zorunda kalmıyoruz.”
ŞİRKETİN BÜYÜMESİ
Green Ker’in kurucusu Ermann Zannou, Tika ocaklarını üretmeye başladıklarından bu yana şirketin önemli ölçüde büyüdüğünü vurguluyor. “Başlangıçta atölyede sadece iki çalışanla ocak üretimine başladık. Şu anda 50’den fazla çalışanımız var. Günde en az 500 ocak üretiyoruz ve yıl sonuna kadar bu miktarı iki katına çıkarmayı hedefliyoruz,” diyor. Green Ker, son 11 yılda 400,000’den fazla ocak ürettiğini ve tüm operasyonu, bağışlarla finanse ettiklerini belirtiyor. Bu sayede ocakları ücretsiz dağıtma imkanı buluyorlar. Aksi takdirde, kullanıcıların ocak için 15 ila 40 dolar arasında değişen ön maliyeti karşılamaları mümkün olmayacak.
BÖLGESEL GENİŞLEME PLANLARI
Fildişi Sahili genelinde ocakları dağıtırken, şirket Batı Afrika’da genişlemeyi de hedefliyor. Zannou, “Aslında, diğer ülkelerden talep alıyoruz çünkü çözümümüze ilgi gösteriyorlar. Şu anda Togo etrafında araştırmalar yapıyoruz,” diyor. “Batı Afrika pazarı gerçekten büyük.”