ABD Temsilciler Meclisi üyesi Cumhuriyetçi Tom Kean Jr., 100 günü aşkın süredir Washington’dan uzak kalmasının ardından, kendisine depresyon teşhisi konulduğunu ve hastanede tedavi gördüğünü açıkladı. Kean, Meclis kürsüsünde yaptığı konuşmada, bir siyasetçinin nadiren yaptığı bir şeyi yaparak ruh sağlığı hakkında samimi bir paylaşımda bulundu. Gallup verilerine göre, ABD’deki yetişkinlerin yaklaşık yüzde 18’i 2024 ve 2025 yıllarında depresyon tanısı aldığını veya bu nedenle tedavi gördüğünü bildirdi.
DEPRESYON TOPLUMDA YAYGIN AMA DAMGALAMA SÜRÜYOR
Uzmanlar, depresyonun yaygın görülmesine rağmen hâlâ toplumsal bir damgalamayla karşı karşıya olduğunu vurguluyor. Bu nedenle Kean gibi kamuya mal olmuş kişilerin yaşadıklarını paylaşmasının, insanların ruh sağlığı desteği almasını normalleştirmeye yardımcı olduğu belirtiliyor. “Bu partizanca bir konu değil. Bu ülkenin her topluluğuna, her ailesine ve her köşesine dokunuyor.” diyen Kean, “Hikâyemi paylaşmam bir kişinin yardım aramasını teşvik ederse, bir aileye zor bir konuşma yapma cesareti verirse ya da bir kişiye iyileşmenin mümkün olduğunu hatırlatırsa, bu an buna değecek.” ifadelerini kullandı.
GÜÇ VE VULNERABİLİTE İKİLEMİ
ABD’de ruh sağlığı hakkında konuşmak kültürel olarak daha kabul edilebilir hale gelse de damgalamayla mücadelede kat edilmesi gereken mesafe bulunuyor. Amerikan Psikoloji Derneği’nden Dr. Lynn Bufka, siyasi güce sahip bir erkeğin bu deneyimini açıkça paylaşmasının olumlu bir adım olduğunu söylüyor. Uzmanlar, depresyon gibi ruh sağlığı sorunlarının genellikle yalnızca kadınları etkilediği yönünde bir klişe olduğunu, oysa herkesin bu durumu yaşayabileceğini belirtiyor. Psikiyatrist Dr. Judith Joseph ise toplumun erkeklere duygusal olarak etkilenmeme, zayıflık göstermeme ve yardım istememe mesajı verdiğini ifade ediyor. Joseph’e göre, bir iktidar sahibinin geri adım atıp tedavi olması, benzer durumdaki başkalarına da güç verebilir.
TEDAVİ GÖRMEK KAPASİTEYİ SINIRLAMAZ
Dr. Bufka, damgalamanın Kean’ı hâlâ etkileyebileceğini ancak depresyon yaşamanın ve tedavi görmenin kişinin iş yapma kapasitesinde bir sınırlama anlamına gelmediğinin altını çiziyor. Bufka, “Bunun böyle olması için hiçbir neden yok. Şiddetli bronşit ya da kanser geçiren birinin tedavi sonrası tam kapasiteye dönemeyeceğini varsaymıyoruz, ama ruh sağlığı söz konusu olduğunda bunu sorguluyoruz.” diyor. Kean, başlangıçta bazı sağlık endişeleri nedeniyle hastanede test yaptırırken depresyon tanısı aldığını anlattı. “İnsanlar depresyon kelimesini duyduğunda çoğu zaman sadece üzgün olmak olarak düşünüyor, ama depresyon bundan çok daha fazlası. Fiziksel, duygusal ve bunu deneyimlemeden bu hastalığın ne kadar güçlü olduğunu tam olarak anlamak çok zor.” dedi.
DEPRESYONUN BELİRTİLERİ TAHMİN EDİLENDEN FARKLI
Joseph, depresyonu olan kişilerin bazen belirtileri fark etmediğini ve yüksek işlevselliklerini sürdürebildiğini, ancak sağlıksız başa çıkma davranışları geliştirene, daha hareketsiz bir depresyon durumuna düşene ya da fiziksel sağlıklarında belirti gösterene kadar bu durumu görmezden gelebildiğini söylüyor. Bufka ise depresyonun fiziksel sağlık üzerinde önemli etkileri olduğunu, fiziksel sağlığın kötü olmasının da ruh sağlığını etkilediğini belirtiyor. Uzmanlar, üzüntü, değersizlik, umutsuzluk veya boşluk hissinin iki hafta veya daha uzun süre devam etmesi durumunda depresyon yaşanabileceğini ifade ediyor.
ERKEKLERDE FARKLI SEMPTOMALAR OLABİLİR
Depresyon, her zaman gün boyu yatakta ağlayarak geçirmek gibi görünmeyebiliyor. Joseph, bazen üzüntünün büyük bir rol oynamadığını ve bu yanlış kanıların insanların yardım almasını engellediğini belirtiyor. Depresyon belirtileri arasında konsantrasyon güçlüğü, ilgi veya zevk kaybı, çok fazla ya da çok az uyuma sorunları, aşırı yeme veya iştahsızlık, düşük enerji ve huzursuzluk yer alıyor. Joseph, erkeklerde özellikle sinirlilik gibi depresyonla tipik olarak ilişkilendirilmeyen belirtiler görülebildiğini söylüyor. Bufka, yeme ve uyku alışkanlıklarında değişiklik ve sosyal olarak geri çekilme eğilimi varsa bir doktora başvurma zamanının geldiğini belirtiyor.
YARDIM ALMA YOLLARI VE KRİZ HATLARI
Birinci basamak hekimi depresyon taraması yapabilirken, kliniğe hemen erişemeyenler için çevrimiçi kaynaklar da bulunuyor. Ruh sağlığı alanında hizmet veren sivil toplum kuruluşları, çevrimiçi ve klinik olarak onaylanmış taramalar ile yardım kaynakları sunuyor. Kriz veya intihar düşüncesi durumunda 741-741’e mesaj atarak, 988’ı arayarak veya 988lifeline.org üzerinden bir danışmanla gizlice iletişime geçmek mümkün. Depresyonda ilk savunma hattı genellikle psikoterapi, ilaç tedavisi veya her ikisinin birleşimi olarak öne çıkıyor. Travma yaşamış kişilerse bu deneyimlere yönelik tedavilerden fayda görebiliyor.
TEDAVİ KİŞİYE ÖZEL VE ZAMAN ALABİLİR
Depresyon tedavisinin herkese uyan tek bir yöntemi bulunmuyor. Sosyal çevre, başa çıkma stratejileri, madde kullanımı, beslenme, egzersiz ve uyku gibi pek çok faktör hastalığın gelişiminde rol oynuyor. Genetik faktörler de risk üzerinde çok önemli bir etkiye sahip. Bufka, depresyon belirtileri bir süredir devam ediyorsa tedavinin zaman alacağını unutmamak gerektiğini söylüyor. “Ormana uzun bir mesafe yürüdünüz ve aniden arkanızı dönemezsiniz. Geri dönmek için biraz çalışmanız gerekir.” diyen Bufka, hiç kimsenin yardım istemekten veya ruh sağlığı araçlarını kullanmaktan utanç duymaması gerektiğini vurguluyor. Joseph de “Ruh sağlığı sorunları görünmez bir hastalık olduğu için bunu kendi başınıza yenmeniz gerektiği fikri var. Kimse ‘Gözlüklerini takma, görme sorununu yenmeye çalış’ demez; ‘Okuyabilmen için gözlüklerini tak’ der.” benzetmesini yapıyor.