ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü Beyaz Saray’da düzenlenen etkinlikte aşılar ve otizm konusunda çok sayıda yanlış ve yanıltıcı iddiada bulundu. Trump uzun süredir aşılarla ilgili yanlış bilgiler yayıyor. Son açıklamalarını, ABD’li çocukların bugün olduğundan daha az sayıda aşıyı daha uzun bir süreye yayarak almasını öneren bir başkanlık kararnamesini imzaladığı Beyaz Saray etkinliğinde yaptı.
OTİZM VE AŞI İDDİALARINA BİLİMSEL YANIT
Trump, aşılarla otizm arasında bağlantı olduğunu açıkça ifade etmedi ancak bir kez daha bu yönde bir bağlantı olabileceğine dair imalarda bulundu. “Geldim ve ‘Otizm konusunda neler oluyor, öğrenmek istiyorum’ dedim. Yıllar öncesine göre çok çok daha fazla, giderek daha da kötüleşiyor ve giderek daha fazla aşı yapılıyor” ifadelerini kullandı. Araştırmalar, aşılarla otizm arasında hiçbir bağlantı olmadığını gösterdi. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Trump yönetimi geçen sonbaharda site dilini bilimsel olmayan konuşma noktalarını içerecek şekilde değiştirene kadar bu durumu web sitesinde açıkça belirtiyordu. Johns Hopkins Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Profesörü ve Amerikan Pediatri Akademisi Bulaşıcı Hastalıklar Komitesi üyesi Dr. Aaron Milstone, Pazartesi günkü brifingde “Yeni bilim yok. Tüm veriler aşılarla otizm arasında hiçbir ilişki olmadığını gösteriyor. Çalışma üstüne çalışma aşılarla otizm arasında hiçbir ilişki olmadığını göstermeye devam ediyor. Bu açık ve yeni veri yok” dedi.
Colorado Denver Anschutz Tıp Kampüsü ve Colorado Çocuk Hastanesi’nde pediatri ve bulaşıcı hastalıklar profesörü olan Dr. Sean O’Leary, geçen sonbaharda yedi ülkeden bağımsız araştırmacıların 5,6 milyondan fazla kişiyi kapsayan 40’tan fazla çalışma yürüterek aşılarla otizm arasında bağlantı olmadığı sonucuna vardığını söyledi. O’Leary, aşılarla otizm arasında bağlantı olduğu fikrinin “birçok kez çürütüldüğünü” belirterek, bunun “yerleşmiş bilim olarak kabul edildiğini” ifade etti. Otizm Bilim Vakfı Bilim Direktörü Dr. Alycia Halladay, geçen sonbaharda Danimarka, İsveç, Finlandiya, İsrail ve Japonya dahil ülkelerde yapılan deneylerde büyük insan gruplarından veri toplandığını ve aşılama düzenleriyle otizm tanısı olup olmadığının izlendiğini belirtti. Halladay, “Tüm bu çalışmalar aşılarla otizm arasında bağlantı olmadığını gösterdi. Otizmde en çok araştırılan çevresel faktör olmaya devam ediyor ve hiçbir bağlantı yok” dedi.
Kızamık, kabakulak ve kızamıkçık (KKK) aşısı ile otizm arasında bağlantı olduğu düşüncesi, 1990’larda sahte ve çürütülmüş bir çalışmayla popüler hale getirilmişti. Otizmin bilinen yaygınlığının 21. yüzyılda arttığına şüphe yok, ancak uzmanlar bu artışı büyük ölçüde teşhis uygulamalarındaki iyileşmelere ve semptomlara ilişkin farkındalığın artmasına bağlıyor.
KKK AŞISININ AYRIŞTIRILMASI İDDİASI
Trump Pazartesi günü kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısını ayrı enjeksiyonlara bölme çağrısı yaparken, daha önce de yaptığı gibi kombinasyon aşının güvenli olmadığını asılsız şekilde öne sürdü. “Birlikte olduklarında oldukça ölümcül olma ihtimalleri var, ayrı olduklarında ise hiç ölümcül değiller, sadece çok etkililer” dedi. KKK kombinasyon aşısının “oldukça ölümcül” olabileceği iddiası doğru değil. CDC’nin web sitesi, Trump konuştuğu sırada da belirtildiği gibi, kombinasyon aşının “çok güvenli” olduğunu ve 1970’lerin başında ABD’de onaylanmasından bu yana yüksek etkinliğe sahip olduğunu ifade ediyor. Aşı bugün düzinelerce ülkede kullanılıyor. Bazı çocuklar yan etkiler yaşayabilir, ancak bunlar genellikle hafif ve geçicidir. Amerika Bulaşıcı Hastalıklar Derneği, “Sağlıklı insanlarda KKK aşısına bağlı ölüm gösterilmemiştir. Bağışıklık sistemi zayıf çocuklarda aşı yan etkilerine bağlı nadir ölüm vakaları olmuştur, bu nedenle bu çocuklara aşı yapılmaması önerilir” açıklamasında bulunuyor.
Trump’ın açıklamaları sırasında CDC’nin web sitesinde hâlâ “KKK kombinasyon aşısını üç ayrı enjeksiyona bölmenin herhangi bir faydasını gösteren yayınlanmış hiçbir bilimsel kanıt yoktur” ifadesi yer alıyordu. Bir muhabir Trump’a ölümcüllük konusunda herhangi bir kanıt olup olmadığını sorduğunda, Trump elinde hiçbir kanıt olmadığını kabul ederek “Duyduğum şey, bazı insanların böyle olduğunu söylediğidir” yanıtını verdi. Bu “bazı insanlar” kim olursa olsun, tıbbi otoriteler değil. New York’ta pediatrik bulaşıcı hastalıklar uzmanı olan Dr. Adam Ratner, geçen sonbaharda “Çok sayıda çalışma ve onlarca yıllık deneyim, birlikte verildiklerinde güvenli olduklarını ve iyi çalıştıklarını gösterdi” dedi. Harvard Tıp Fakültesi’nde pediatri profesörü ve Boston Çocuk Hastanesi Hassas Aşılar Programı direktörü Dr. Ofer Levy, Trump’ın benzer iddialarının ardından geçen sonbaharda “KKK’yı birlikte vermenin tehlikeli olduğuna dair herhangi bir kanıttan haberdar değilim” açıklamasını yapmıştı.
Philadelphia Çocuk Hastanesi’nde aşı bilimci olan ve CDC’nin bağımsız aşı danışma grubunun eski üyesi Dr. Paul Offit, Pazartesi günü KKK aşısının ayrı enjeksiyonlara bölünmesinin “aşıyı daha güvenli hale getirmediğini” söyledi. Offit, “Aslında bu, altı enjeksiyonun tamamını tamamlama olasılığınızın daha düşük olduğu ve çocuk için daha acı verici olduğu anlamına geliyor” diye konuştu. ABD’de kızamık, kabakulak ve kızamıkçık için ayrı aşılar şu anda mevcut değil. Amerikan Pediatri Akademisi Başkanı Dr. Andrew Racine, Pazartesi günkü brifingde KKK aşısını bileşenlerine ayırmanın imkânsız olduğunu belirtti. Varsayımsal ayrı aşıların kullanıma sunulmadan önce üretilmesi ve test edilmesi gerekeceğinden, “bunun gerçekleşmesinin çok uzun zaman alacağını” söyledi.
AŞI DOZLARIYLA İLGİLİ ABARTILI İFADELER
Trump, ABD’li çocukların aldığı aşı dozlarının boyutunu defalarca abarttı ve ABD aşılama uygulamalarını eleştirirken bunu Pazartesi günü de yaptı. Bu kez “Bunu erken fark ettim ve kanıtını gördüm. Küçük bir çocuğun vücuduna bir şişe soda boyutundaki aşı enjekte ediliyor” dedi. Gerçekte, küçük bir çocuğa enjekte edilen hiçbir aşı bir soda şişesi boyutuna yakın bile değil. Dozlar bir çay kaşığından çok daha küçük. Tipik bir örnek olarak KKK aşısının dozu 0,5 mililitre, yani bir çay kaşığının yaklaşık onda biri. Birçok soda şişesi 500 ila 600 mililitre arasında sıvı içeriyor.
OTİZM YAYGINLIĞI VE 72 AŞI İDDİASI
Trump, otizmin bilinen yaygınlığını 20 yıl öncesine göre tartışırken defalarca son derece hatalı rakamlar kullandı. Pazartesi günü daha önce de yaptığı gibi bunun “20 yıl önce 10.000’de 1” olduğunu söyledi. Bu gerçeğe hiç yakın değil. CDC web sitesinde yayınlanan verilere göre, çocukluk otizminin bilinen yaygınlığı 2006’da 110’da 1’di; 2000’de bile 150’de 1’di. 1960’lar ve 1970’lerdeki en eski çalışmalardan bazıları otizm yaygınlığını 10.000 çocukta 2 ila 4 arasında tahmin etmiş olsa da, bu Trump’ın kullandığı “20 yıl önce”den çok daha geriye dayanıyor.
Trump, çocuklara daha az enjeksiyon yapılması çağrısında bulunurken “Çoğu durumda güzel, sağlıklı, sevimli, narin küçük çocuklarımız için 72 enjeksiyon şart koşuyorduk” iddiasında bulundu. Bu, Amerikalıların 18 yaşına kadar almaları gereken enjeksiyon sayısının bile önemli ölçüde abartılması anlamına geliyor. Racine, Pazartesi günkü brifingde “72” rakamının nereden geldiğini bilmediğini söyledi. Trump hesaplamasını açıklamadı, ancak bir Amerikalının 18 yaşına kadar alabileceği her aşı dozunu ayrı bir “enjeksiyon” olarak saymış görünüyor. Oysa bu dozların bazıları genellikle ağız yoluyla veya kombinasyon aşı olarak veriliyor. Trump ayrıca “72” sayısına dahil edilen enjeksiyonların yaklaşık yarısının isteğe bağlı yıllık grip ve Covid-19 aşıları olabileceğini açıklamadı. Hiçbir eyalet bu aşıları çocukların okula gitmesi için zorunlu tutmuyor.