ABD Ticaret Temsilciliği’nin (USTR) duyurusuna göre, Avrupa’dan Çin’e, Hindistan’dan Brezilya’ya kadar onlarca ülke, Amerika Birleşik Devletleri’ne gönderilen mallarda yüzde 10 ila 12,5 arasında değişen yeni gümrük tarifeleriyle karşı karşıya kaldı. Perşembe günü açıklanan ve cuma sabahı itibarıyla yürürlüğe giren tarifeler, ABD ithalatının yüzde 99,4’ünü oluşturan 60 ülkeyi kapsıyor. Bu düzenleme, Başkan Donald Trump’ın yıl başında yürürlüğe koyduğu ve Yüksek Mahkeme tarafından hukuka aykırı bulunan yüzde 10’luk neredeyse tüm ürünleri kapsayan verginin sona ermesiyle aynı döneme denk geldi.
BEYAZ SARAY’DAN TARİFE SAVUNMASI
Beyaz Saray’dan üst düzey yetkililer, perşembe günü gazetecilere yaptıkları bilgilendirmede, başkanın ticaret politikası ve genel hedeflerinin, bir aracın mahkeme tarafından sınırlandırılması nedeniyle baltalanmasına izin vermeyeceğini vurguladı. Son hamle, ABD Ticaret Temsilciliği’nin, çeşitli ülkelerin ihraç mallarında zorla çalıştırma iddialarına yönelik aylardır süren soruşturmasının ardından geldi.
AVRUPA BİRLİĞİ VE DİĞER ÜLKELER TEPKİLİ
Avrupa Birliği, yeni tarifeyi “olumsuz bir sürpriz” olarak nitelendirirken, Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, zorla çalıştırma iddialarını temelsiz bularak reddetti. İsviçre de iddialara karşı çıkarken, Norveç ise ABD mallarına misilleme tarifesi uygulamayı planlamadığını açıkladı. Brezilya, mallarına getirilen yüzde 12,5’lik vergiyi reddederek karşılıklılık çağrısını yineledi. Meksika Ekonomi Bakanı, sosyal medyadan yaptığı paylaşımda Meksika’nın ödediği efektif tarifede bir değişiklik görmediklerini ifade etti. Yüzde 12,5’lik tarifeye tabi tutulan Avustralya da yeni vergilere karşı çıktı. Ticaret Bakanı Don Farrell, Washington’un bu hamlesinin “tamamen haksız” olduğunu söyledi ve Kanberra’nın tüm Avustralya malları üzerindeki tarifelerin kaldırılması için ABD’yi ikna etmeye devam edeceğini belirtti.
İSTİSNALAR VE YENİ DÜZENLEMENİN ZAMANLAMASI
Yeni oranlar, ABD’nin yurt dışından satın aldığı hemen hemen her şeyi tedarik eden ülkelerden yapılan ithalatı kapsıyor. Yönetim yetkilileri, petrol ve doğalgazın yanı sıra yurt içinde tedarik edilemeyen bazı ürünlerin muafiyet kapsamına alındığını duyurdu. Yetkililer, uygulamanın zamanlamasının mevcut yüzde 10’luk vergilerin üzerine ek katman oluşturma karmaşıklığını önlemek amacıyla planlandığını açıkladı. İş dünyası liderlerinin tarifelerde daha fazla süreklilik ve öngörülebilirlik talep ettiğini belirten yetkililer, “Buradan herkesin çıkarması gereken gerçek mesaj şu: Başkan, ticaret politikası hedeflerine ulaşmak için elindeki tüm araçları her zaman kullanacaktır” ifadesini kullandı.
YÜZDE 10 VE YÜZDE 12,5'LİK İKİ KADEMELİ TARİFE
Bazı ülkeler, zorla çalıştırma iddialarıyla mücadeleye yönelik adımlar atmaları nedeniyle yüzde 12,5 yerine yüzde 10 gibi daha düşük bir orana hak kazandı. Ancak yönetim yetkilileri, etkilenen ülkelerin bu uygulamayı yakın zamanda ortadan kaldıracağına ikna olmadıklarını ve daha yüksek vergileri uygulamaya devam etmeye hazır olduklarını belirtti. Çoğu Amerikalı için bu değişikliğin anında fiyat artışına yol açması beklenmiyor çünkü ithalatçıların halihazırda ödemekte olduğu vergiler büyük ölçüde korunuyor. Ancak önümüzdeki haftalarda ve aylarda bu durumun değişebileceği ifade ediliyor.
SEKTÖR 301 SORUŞTURMALARI VE HUKUKİ ZEMİN
Yeni oranların uygulanmasında kullanılan 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü’ne dayanan başka soruşturmalar da bulunuyor. Bunlardan biri, Çin, Meksika ve Avrupa Birliği dahil olmak üzere büyük ticaret ortaklarının küresel imalat aşırı kapasitesine katkıda bulunduğu iddialarına odaklanıyor. Uzmanlara göre, 301. Bölüm tarifeleri, daha önceki mahkeme itirazlarına karşı dayanıklı olduğu için Trump’ın geçen yıl Nisan ayında “Kurtuluş Günü” olarak adlandırdığı geniş tarife rejiminde kullandığı acil durum yetkisine kıyasla yasal olarak daha dayanıklı bir seçenek olarak görülüyor. Bu tarifeler süresiz olarak da yürürlükte kalabiliyor. Yönetim, sınır vergilerini artırmanın ek yollarını araştırırken, bu hafta başında Beyaz Saray, Smoot-Hawley Ticaret Yasası’nın daha önce hiç kullanılmamış bir hükmü kapsamında belirli Kanada mallarına önümüzdeki ay yürürlüğe girecek yüzde 50 oranında bir tarife uygulanacağını duyurmuştu.