İKİNCİ BAŞKANLIK DÖNEMİNE DEPREM GİBİ BAŞLANGIÇ
ABD Başkanı Donald Trump’ın 20 Ocak 2025’teki ikinci başkanlık döneminin ilk 100 günü, finansal piyasalarda eşi benzeri görülmemiş bir deprem yarattı. S&P 500, yüzde 9’luk bir düşüşle birlikte 6,5 trilyon dolardan fazla piyasa değerini kaybetti ve bu, 1974’ten bu yana bir başkanlık döneminin en kötü başlangıcını ortaya koydu. 2 Nisan 2025’te açıklanan kapsamlı tarifeler, hisse senetleri ile birlikte ABD tahvilleri ve dolarda belirsizlik dalgaları oluşturdu. Yatırımcılar stagflasyon ve durgunluk korkuları ile güvenli liman arayışına girdi. Trump’ın politikaları, piyasalarda tarihi bir çöküşe yol açtı.
HİSSE SENEDİ PİYASASINDA TARİHİ KAYIP
Trump’ın 2 Nisan 2025’te duyurduğu yüzde 10’luk küresel tarifeler ile Çin, Vietnam, Japonya gibi ülkelere uygulanan yüzde 34-46’lık ek vergiler, piyasalarda ani bir şok etkisi yarattı. S&P 500, sadece iki günde yüzde 10’dan fazla düşerek, Mart 2020 pandemi çöküşü ve 2008 finansal krizi dönemlerini hatırlatan bir kayıp yaşadı. Bu iki günlük kayıpların, S&P 500 şirketlerinin piyasa değerinden 5 trilyon doları sildiği ifade ediliyor. Dört gün sonunda ise toplam kayıp 5,83 trilyon dolara ulaştı. Nasdaq Composite ve Russell 2000 endeksleri tarifelerin yürürlüğe girmesine bir hafta kala ayı piyasasına girerken, S&P 500, 8 Nisan 2025’te Şubat zirvesinden yüzde 18,9 düşüşle kapandı.
TRUMP’IN BAŞLANGICI VE TARİFE ŞOKU
Trump, göreve rekor seviyelerde bir borsa ve güçlü bir ekonomi ile başlamıştı. 19 Şubat 2025’te Miami’deki konuşmasında, “Donald J. Trump liderliğindeki Amerika’dan daha iyi bir yer yok,” diyerek ekonomik refah vaat etti. Yatırımcılar, yapay zeka potansiyeli ve büyüme odaklı politikalarla heyecanlıydı. Ancak Mart ayında Meksika ve Kanada’ya açıklanan yüzde 25 tarife, piyasada ilk sorunları doğurdu. 2 Nisan’daki küresel tarifeler ise büyük bir şok etkisi yarattı. Cambridge Üniversitesi Queens’ College Başkanı Mohamed El-Erian, “Pandemi gibi dışsal bir şok olmadan bu kadar hızlı bir satış, dikkat çekici bir paradigma değişimi,” şeklinde yorumladı.
Tahvil ve Dolar Sorunsalı
Genellikle kriz zamanlarında, ABD tahvilleri ve dolar güvenli liman olarak değerlendiriliyor. Ancak tarifelerin açıklanmasından birkaç gün önce 30 yıllık ABD tahvilleri getirisi yüzde 4,3’ten yüzde 5’in üzerine zıpladı. Dolar endeksi, Trump’ın ilk 100 gününde yüzde 9 düşerek tarihin en kötü başlangıçları arasında yer aldı. Wall Street, bu hareketleri algoritmik satışlar ve yatırımcıların ABD varlıklarından kaçışı olarak değerlendirirken, BNP Paribas ekonomisti James Egelhof, “ABD’nin rezerv para birimi statüsü ve tahvillerin güvenli liman rolü tartışmaya açıldı,” dedi.
TRUMP’IN GÜVENLİK HAMLESİ VE PİYASA TEPKİLERİ
Piyasalardaki çöküş, Trump’ı 9 Nisan 2025’te Çin hariç tüm ülkeler için tarifeleri 90 gün ertelemeye zorladı. Bu haberle birlikte S&P 500, yüzde 9,5 oranında bir sıçrama yaparak 2008’den beri en iyi gününü yaşadı. Dow Jones yaklaşık 3.000 puan yükselirken, Nasdaq yüzde 12,2 kazandı. Ancak bu yükseliş, kalıcı bir toparlanmadan çok geçici bir rahatlama olarak değerlendirildi. Tallbacken Capital’den Michael Purves, “Çok istikrarsız bir tablo var,” diyerek belirsizliğin devam ettiğini belirtti.
KÜRESEL FİNANS DÜZENİNDEKİ ÇATLAKLAR
Trump’ın tarifeleri, sadece ABD’yi değil, dünya genelindeki piyasaları da olumsuz etkiledi. Çin, ABD mallarına ek yüzde 34 tarife ile misilleme yaparken, Avrupa Birliği de karşı önlemler alacağını duyurdu. FTSE 100 yüzde 4,9 düşerek beş yılın en kötü gününü yaşadı; Nikkei 225 ise yüzde 2,77 kayıp verdi. Brent petrol fiyatı varil başına 65,58 dolara gerileyerek yüzde 6,5 düştü. Uluslararası Para Fonu, Trump’ın ticaret savaşının küresel büyümeyi tehdit ettiğini belirtirken, JP Morgan, tarifelerin ABD büyümesini 2 puan düşüreceğini öngördü.
YATIRIMCILAR NE YAPIYOR?
Belirsizlik ortamında yatırımcılar, portföylerini korumak amacıyla güvenli limanlara yöneldi. Japon yeni ve İsviçre frangı, dolar karşısında değer kazanırken, altın rekor seviyelere yaklaştı. Lazard CEO’su Evan Russo, portföylerde ABD dışı varlıklara geçiş trendi gözlemlediklerini ifade etti.