ABD Başkanı Donald Trump, iki ülke arasındaki barış görüşmelerinde yaşanan tıkanıklık ortasında, İran’ın Hark Adası’nı ve ülkedeki diğer petrol altyapılarını ele geçireceklerini açıkladı. İran kıyılarında bir mercan adası olan Hark, Tahran yönetimi için hayati bir ekonomik öneme sahip ve ülkenin ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ını karşılıyor. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “Çok da uzak olmayan bir gelecekte Hark Adası’nı ve diğer petrol altyapı noktalarını ele geçirecek, tıpkı Venezuela’da yaptığımız gibi petrol ve gaz piyasalarının tam kontrolünü üstleneceğiz” ifadelerini kullandı.
ADA HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER
Hark Adası, İran kıyıları açıklarında yaklaşık sekiz kilometre uzunluğunda bir kara parçası ve Manhattan’ın üçte biri büyüklüğünde. ABD’li yetkililer tarafından “İran petrol arzının merkezi” olarak tanımlanan ada, süper tankerlerin yanaşmasına izin veren derin sulara uzanan iskeleleriyle kritik bir dağıtım noktası konumunda. 1984 tarihli gizliliği kaldırılmış bir CIA belgesine göre, adadaki tesisler “İran’ın petrol sistemindeki en hayati unsurlar” olarak nitelendiriliyor ve devam eden operasyonların ülkenin ekonomik refahı için zorunlu olduğu vurgulanıyor. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre, Hürmüz Boğazı’nı bypass eden alternatif ihracat yolları bulunsa da bunlar sınırlı ve büyük ölçekte test edilmiş değil. İran’ın 2021’de faaliyete geçirdiği Cask petrol terminali, boğazın hemen doğusunda Umman Körfezi’ne ham petrol taşımayı mümkün kılsa da, bu terminalin İran ham petrolü için uygulanabilir bir ihracat seçeneği olmadığı belirtiliyor. Hark Adası’ndaki depolama kapasitesinin yaklaşık 30 milyon varil olduğu tahmin ediliyor.
TRUMP’IN GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE TEHDİTLERİ
Trump daha önce de İran’ın kilit petrol merkezini ele geçirme fikrini gündeme getirmiş ve ABD adaya birden fazla kez saldırı düzenlemişti. Mart ayında yaptığı açıklamada, adadaki “her askeri hedefin” bombalandığını söyleyen Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri engellemesi halinde petrol altyapısına saldırma tehdidinde bulunmuştu. Trump’ın Truth Social hesabından paylaştığı ve doğrulaması yapılan videoda, adanın havaalanı tesislerine yönelik saldırılar görülüyor, büyük patlamalar ve siyah dumanlar dikkat çekiyor. Trump aynı gün Hark’ın “listenin başında olmadığını ancak birçok farklı seçenekten biri olduğunu ve saniyeler içinde fikrini değiştirebileceğini” söylemişti. 1988 yılında, başkan seçilmesinden onlarca yıl önce adayı işgal etmekten bahseden Trump, “Adamlarımızdan birine ya da gemilerimize sıkılan bir kurşun, Hark Adası’na çullandığım an olur. İçeri girip alırım” demişti.
İRAN’IN SAVUNMA HAZIRLIKLARI VE ABD’NİN OPERASYON PLANLARI
Geçtiğimiz nisan ayında ABD, adadaki askeri hedefleri vurduğunu ancak saldırıların petrol tesislerini hedef almadığını açıkladı. İran yarı resmi ajansı Mehr, bombalama sırasında adadaki deniz altyapısının çok az hasar gördüğünü bildirdi. ABD’nin Hark Adası’nı ele geçirmeye yönelik olası bir operasyonuna karşı İran’ın, adaya tuzaklar kurduğu ve bu yılın başlarında ek askeri personel ile hava savunma sistemleri sevk ettiği belirtiliyor. Adada zaten katmanlı savunma sistemleri bulunurken, İran’ın omuzdan atılan karadan havaya güdümlü füze sistemlerini (MANPADS) de adaya konuşlandırdığı ifade ediliyor. Beyaz Saray yetkilileri, Hark Adası’nı ele geçirmenin İran Devrim Muhafızları’nı “tamamen iflas ettireceğine” ve savaşın hızlı bir şekilde sona ermesine yol açabileceğine inanıyor. Ancak yönetim içindeki birçok isim, özellikle böyle bir harekatın önemli sayıda kara birliği gerektirmesi nedeniyle bu adıma temkinli yaklaşıyor. ABD ordusunun adayı ele geçirme planları aylardır hazırlanıyor ancak operasyon çok riskli görüldüğü için sürekli rafa kaldırılıyor.